Çermik
İlçe
İlçenin genel görünümü (Mayıs 2017)
İlçenin genel görünümü (Mayıs 2017)
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri

İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlDiyarbakır
Coğrafi bölgeGüneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamAdem Karataş
 • Belediye başkanıŞehmus Karamehmetoğlu (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam948 km²
Rakım688 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam50.812
 • Kır
-
 • Şehir
51.058
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu21600
İl alan kodu0412
İl plaka kodu21

Çermik, Diyarbakır ilinin kuzeybatısında bulunan bir ilçedir. İlçe, Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat Bölümünde bulunmaktadır. Ayrıca Diyarbakır'ın Fırat Havza'sında bulunan Çüngüş ile beraber iki ilçeden birisidir.

İlçenin yüzölçümü 948 km²dir. Çermik ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 688 metredir.

Eski ismi Aberna'dır. İlçe bugünkü ismini ise dünyaca meşhur kaplıcalarından almıştır. Çermik'in 2006 tarihi itibarıyla merkez nüfusu 21.000 civarıdır. İlçe 20 Nisan 1924 tarihinde Elazığ ilinden ayrılıp Diyarbakır iline bağlanmıştır.

Çermik ilçesinin nüfusu Türkmenler, Zazalar ve Kürtlerden oluşur. 1915 Olayları'na kadar Ermenilerin ilçede ciddi bir nüfusa sahip olduğu iddia edilir. 13. Yüzyılda Moğol istilası sonucu Harezmşahlardan göçen Beg-Tili Boyuna mensup Türkmenlerin ev sahipliğini yaptığı eski büyük Türkmen şehri ve "Türk milliyetçiliğinin babası" olarak kabul gören Türk düşünür Ziya Gökalp'in memleketi olan Çermik'te ekonomik sıkıntılardan ve eğitim faktöründen dolayı Türkmen yoğunluğu 1960-1970'lerden beri her geçen gün azalmakta olup Türkçe ve Zazaca konuşulur. İlçede Artuklu Beyliği döneminden kalma birçok tarihî eser mevcuttur. Bunların başlıcaları; Haburman Köprüsü, Çeteci (Bande) Abdullah Paşa Medresesi, Çermik Hamamı ve Bandeler Çeşmesi'dir. (Çermik kaplıcaları Bandeler döneminde yaptırılmıştır.) Çermik Belediyesi tarih ve kültür eseri olan Haburman köprüsünü korumak amacıyla araç geçişine kapatmış ve yol ihtiyacını karşılamak için yaklaşık 20 metre yanına ek bir köprü yapmıştır.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
1927 17.308 2.994 14.314
1935 24.263 3.105 21.158
1940 26.635 3.329 23.306
1945 27.375 3.320 24.055
1950 31.096 3.734 27.362
1955 24.911 4.251 20.660
1960 28.304 4.683 23.621
1965 30.950 5.420 25.530
1970 34.297 6.910 27.387
1975 38.046 9.749 28.297
1980 36.893 9.798 27.095
1985 43.238 12.566 30.672
1990 49.107 16.531 32.576
2000 46.050 15.843 30.207
2007 51.381 17.825 33.556
2008 50.961 17.520 33.441
2009 50.240 17.389 32.851
2010 50.134 17.962 32.172
2011 50.450 18.286 32.164
2012 50.309 18.505 31.804
2013 50.657 50.657 veri yok
2014 50.928 50.928 veri yok
2015 50.356 50.356 veri yok
2016 50.586 50.586 veri yok
2017 50.886 50.886 veri yok
2018 50.812 50.812 veri yok
2019 50.819 50.819 veri yok
2020 51.058 51.058 veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Yerel Yönetim

Sıra Dönem Belediye Başkanı Göreve Başlama Görev Bitişi Partisi Türü
1 1963-1973 Hıdır Efendi (Güngör) 17 Kasım 1963 9 Aralık 1973 Adalet Partisi İlçe Belediyesi (İki Dönem)
2 1973-1977 Mehmet Kahraman 9 Aralık 1973 11 Aralık 1977 Adalet Partisi İlçe Belediyesi
3 1977-1980 Özdemir Dalkılıç 11 Aralık 1977 12 Eylül 1980 CHP İlçe Belediyesi
4 1980-1984 Askerî / Atama Dönemi 12 Eylül 1980 25 Mart 1984 Askerî Dönem (Atama) Vali / Kaymakam Ataması
5 1984-1989 Mehmet Hamzaoğlu 25 Mart 1984 26 Mart 1989 Anavatan Partisi İlçe Belediyesi
6 1989-1994 Halit Akdağ 26 Mart 1989 27 Mart 1994 SHP İlçe Belediyesi
7 1994-2004 Halit Akdağ 27 Mart 1994 28 Mart 2004 ANAP / DYP İlçe Belediyesi (İki Dönem)
8 2004-2016 Mehmet Akdağ 28 Mart 2004 29 Mart 2009 DSP 1. Dönem
29 Mart 2009 12 Eylül 2010 DSP 2. Dönem (Seçim Sonucu)
12 Eylül 2010 2 Ekim 2016 AK Parti Parti Değişikliği (Görevi Başında Vefat Etti)
9 2016-Günümüz Şehmus Karamehmetoğlu 10 Ekim 2016 31 Mart 2019 AK Parti Meclis İçi Seçim
31 Mart 2019 31 Mart 2024 AK Parti 2. Dönem (Seçim Sonucu)
31 Mart 2024 Devam ediyor AK Parti [3. Dönem (Seçim Sonucu)](https://secim.sozcu.com.tr/secim2024mart31/diyarbakir-cermik-secim-sonuclari)

Notlar

  1. ^ Çüngüş ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

  1. ^ "Diyarbakır'da 2 vali yardımcısı ve 7 kaymakam değişti İhlas Haber Ajansı". IHA. 2 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2024. 
  2. ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2025. 
  3. ^ "Çermik Haritası Çermik Nerede". www.haritatr.com. 18 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2026. 
  4. ^ "İlçemizin Tarihçesi". cermik.gov.tr. 14 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2024. 
  5. ^ "Çermik tarihi". www.diyarbakir.gov.tr. 8 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2025. 
  6. ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  7. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  8. ^  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016. 
  9. ^  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  10. ^  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  11. ^  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  12. ^  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021. 
  13. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  26. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  27. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  28. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Çermik Nüfusu - Diyarbakır". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    • "Diyarbakır Çermik Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar