Flavia Caesariensis

	Flavia Caesariensis ; Provincia Flavia Caesariensis
	Roma İmparatorluğu / Batı Roma İmparatorluğu Britannia Diosezi
	293–410
	293–410
	Flavia Caesariensis harita üzerindeModern sınırlarla birlikte MS 305 yılı Avrupa'sının tarihî haritası.
Merkez	Lindum Colonia (Lincoln) veya Londinium (Londra)
Başkan	Praeses (Eyalet Valisi)
Tarih	Geç Antik Çağ
- Diocletianus Reformları	293
- Allectus İsyanının Bastırılması	296
- Büyük Komplo (Barbar Akınları)	367
- Britanya'da Roma Egemenliğinin Sonu	410
Bugün parçası	Birleşik Krallık (Orta ve Doğu İngiltere)
Öncüller	Ardıllar
	Britannia Inferior
Britanya'ya Anglosakson yerleşimi

Flavia Caesariensis ("Flavius'un Sezar Eyaleti"), bazen Britannia Flavia olarak da adlandırılır, 3. yüzyılın sonlarında gerçekleştirilen Diocletianus Reformları sırasında kurulan "Britannialar" (Dioecesis Britanniarum) genel valiliğine bağlı mülki idari birimlerden biriydi.

Kuruluşu ve Tarihsel Arka Planı

Eyaletin, MS 296 yılında gaspçı Allectus'un I. Constantius tarafından mağlup edilmesinin ardından tesis edildiği düşünülmektedir. Nitekim bölge, yaklaşık MS 312 yılına tarihlenen Roma eyalet listelerinde (Verona Listesi) bu isimle açıkça zikredilir. İdari birimin, Constantius Chlorus'un mensubu olduğu Flavius hanedanının onuruna isimlendirildiği neredeyse kesindir. Coğrafi olarak Maxima Caesariensis eyaletiyle komşu olduğu kabul edilse de her iki eyaletin tam sınırları ve idari merkezleri günümüzde de tartışma konusudur.

Coğrafi Kapsamı ve İdari Merkezi

Günümüz modern araştırmacılarının büyük bir bölümü, Flavia Caesariensis'in Pennine Dağları'nın güney kesimini kapladığını, sınırlarının muhtemelen İrlanda Denizi'ne kadar uzandığını ve antik dönemde Iceni kabilesinin yaşadığı toprakları da içine aldığını öngörmektedir. Eyaletin idari merkezi (caput) kesin olarak belgelenememiş olsa da güçlü veriler ışığında bu merkezin Lindum Colonia (günümüzde Lincoln) antik kenti olduğu tahmin edilmektedir.

Tarihçe

Britanya Eyaletlerinin Yeniden Yapılanması

Roma fethinin ardından Britanya, önce Camulodunum (Colchester) ardından da Londinium (Londra) merkez olmak üzere uzun süre tek bir eyalet olarak idare edilmiştir. Bu yönetim biçimi, Vali Clodius Albinus'un isyanının bastırılmasını takiben gerçekleştirilen Severus dönemi reformlarına kadar devam etmiştir. Söz konusu reformlarla ada toprakları, idari merkezleri sırasıyla Londinium ve Eboracum (York) olan Yukarı Britanya (Britannia Superior) ve Aşağı Britanya (Britannia Inferior) adıyla ikiye bölünmüştür.

Diocletianus Reformları'nın ilk evrelerinde Britanya, Carausius İsyanı'nın bir uzantısı olarak Allectus'un bağımsız Britanya İmparatorluğu'nun egemenliği altında kalmıştır. MS 296 yılında Constantius Chlorus'un bölgeyi askeri harekâtla imparatorluğa yeniden bağlamasının ardından, başında bir vicarius'un bulunduğu ve Londinium merkezli Britanya Genel Valiliği (Dioecesis Britanniarum) kurulmuş, bu birim daha sonra Galya praetoria prefektörlüğü'ne bağlanmıştır. Britanya toprakları bu süreçte üç, dört ya da beş eyalete bölünmüştür. Tarihi vesikalarda bu eyaletlerin isimleri Britannia Prima, Britannia Secunda, Maxima Caesariensis ve muhtemelen Flavia Caesariensis ile Valentia olarak geçmektedir.

Geç Roma Dönemi Britanya Eyaletlerinde İdari Merkez Tartışmaları

Geç Roma İmparatorluğu döneminde yeniden yapılandırılan Britanya eyaletlerinin kesin sınırları ve idari merkezleri (caput) günümüzde de belirsizliğini korumaktadır. Bununla birlikte, imparatorluk genelindeki mülki ve askeri makamları listeleyen Notitia Dignitatum kayıtlarında, Flavia eyalet valisinin (praeses) equites (atlılar/şövalyeler) sınıfından olduğu zikredilir. Valinin bu rütbesi, eyalet merkezinin Londinium (Londra) olma ihtimalini neredeyse tamamen ortadan kaldırmaktadır; zira böylesine stratejik ve büyük bir metropolün, equites sınıfından daha yüksek rütbeli bir yönetici tarafından idare edilmesi Roma bürokrasisinin genel teamüllerine daha uygundur.

Arles Konsili Kayıtları ve Çelişkiler

MS 314 yılında toplanan Arles Konsili'ne katılan piskoposların listesi, günümüze bariz yazım hataları ve tahrifatlarla (corrupt) ulaştığından hararetli tartışmalara yol açmaktadır. Buna rağmen tarihçiler, konsildeki kilise örgütlenmesinin dönemin Roma mülki idari yapılanmasını yansıttığını genel bir kabul olarak benimser. Lindum Colonia'nın (Lincoln) bir eyalet merkezi olarak tanımlanması da tamamen bu piskopos listesindeki metin bozulmalarına dayalı olarak geliştirilen tamir önerilerine (emendatio) dayanmaktadır. Belgede geçen Londinensi ve colonia Londinensium şehirlerine ait piskopos kayıtlarının dönüştürülmesiyle ortaya atılan bu iddialar, aslında oldukça spekülatif tahminlerden ibarettir.

Tarihsel Okumalar ve Paleografik Yorumlar

Metindeki bu paleografik bozulmaları çözmek adına geçmişten günümüze pek çok araştırmacı farklı iddialar öne sürmüştür:

Eski Dönem Tezler (Colchester İddiası): Piskopos Ussher belgedeki ifadenin Colonia olduğunu savunurken; John Selden Camaloden veya Camalodon, Henry Spelman ise Camalodunum (tümü Colchester antik kentinin farklı varyasyonlarıdır) şeklinde düzeltilmesini önermiştir.
Militan Kentlerin Öne Çıkışı (Caerleon İddiası): Ünlü tarihçi Camden, söz konusu merkezin Caerleon olduğunu ileri sürmüştür. Piskopos Edward Stillingfleet ve Francis Thackery de bu görüşü destekleyerek, müstensihin (metni kopyalayan katibin) bir yazı hatası yaptığını savunmuştur. Bu teze göre, özgün metinde yer alan ve 2. Lejyon'un şehri anlamına gelen Civ. Col. Leg. II (Civitas Colonia Legionis II / Caerleon) ifadesi, katip hatası sonucu zamanla Civ. Col. Londin. biçimine evrilmiştir.

Aziz Fagan ve "Duvian" tarafından kurulan erken dönem Britanya kilisesinin metropolitlik merkezlerini tanımlayan Gallerli Gerald, Flavia bölgesini Londra civarına yerleştirmiş ve sınırlarının Mercia içlerine kadar uzandığını belirtmiştir. Bertram'ın tarihsel olarak son derece etkili olan sahte eseri The Description of Britain (Britanya'nın Tasviri) da bölgeyi benzer şekilde konumlandırır: Bu metne göre eyalet, Londra'yı dışarıda bıraksa da orta İngiltere'yi kapsamakta; Severn, Thames, Kuzey Denizi, Humber ve Mersey nehirleriyle sınırlandırılmaktadır. 1740'lardan 1840'lara kadar bir yüzyıl boyunca genel kabul gören bu coğrafi tanımlama, ancak o tarihten sonra bir sahtekarlık ürünü olduğunun anlaşılmasıyla terk edilmiştir.

Günümüz bilim insanları, idari merkez Londinium'u genellikle Flavia yerine Maxima Caesariensis eyaleti sınırları içinde kabul ederler. Tarihçi Anthony Birley, Maxima ve Flavia'nın başlangıçta tek bir eyaletten oluştuğunu ve MS 296 yılında isyancı Allectus'a karşı kazanılan zaferde gösterilen sadakatin bir ödülü olarak bu birleşik bölgeye Britannia Caesariensis adının verildiğini ileri sürmektedir. Her ne kadar Flavia'nın genellikle eski Britannia Inferior (Aşağı Britanya) eyaletinden devşirildiği düşünülse de Birley, Britannia Superior (Yukarı Britanya) eyaletinin önce ikiye (Prima ve Caesariensis), daha sonra ise üçe (Prima, Maxima ve Flavia) bölündüğü yönünde farklı bir tez sunar.

Bu yaklaşım, Maxima'nın Flavia'dan daha önce kurulduğunu ve Flavia'nın onu sonradan takip ettiğini savunan William Camden'ın (Sextus Rufus'a dayanan) eski teorisiyle de paralellik göstermektedir. Flavia eyaletinin daha geç bir tarihte kurulduğunu savunan araştırmacılar, bölgeye verilen bu ismin doğrudan I. Constantius (Chlorus) ile ilişkili olmak zorunda olmadığını; bunun yerine Büyük Konstantin, I. Valentinianus veya I. Theodosius gibi Flaviya hanedanlığına mensup diğer imparatorların anısını onurlandırmak amacıyla da seçilmiş olabileceğine dikkat çekmektedirler.

Kaynaklar

^ Frere, Sheppard (1967). Britannia: a history of Roman Britain. Cambridge: Harvard University Press. ss. 198-199.
^ ^a ^b ^c ^d Camden, William (1610) [Orijinal metin 1586'da yayınlandı], "The Division of Britaine", Britain, or, a Chorographicall Description of the most flourishing Kingdomes, England, Scotland, and Ireland
^ Polemius Silvius'un 5. yüzyıla tarihlenen Nomina Omnium Provinciarum adlı eseri altı eyalet saymaktadır; ancak Romalıların Orcades (Orkney Adaları) üzerindeki idari hakimiyeti genel olarak kabul görmez. Bununla birlikte, Birley gibi bazı modern bilim insanları, Maxima ve Flavia'nın başlangıçta Caesariensis adında tek bir eyalet olduğunu ve daha sonra bölündüğünü düşünmektedir. Bu durum, ilk eyaleti Britannia Maxima olarak kabul etseler de Camden ve Sextus Rufus'un bazı metinleriyle de uyuşmaktadır.
^ Dornier, Ann (1982). "The Province of Valentia". Britannia. 13: 253-260. doi:10.2307/526498. JSTOR 526498.
^ Valentia, genellikle daha geç bir dönemde kurulmuş bir eyalet olarak değerlendirilir; konumu ise Hadrian Duvarı'nın ötesi, duvarın hemen çevresi ya da Galler bölgesi gibi farklı coğrafyalara yerleştirilir. Bununla birlikte, bu ismin doğrudan Britanya genel valiliğinin (dioecesis) tamamını ifade eden alternatif bir adlandırma olması da kuvvetle muhtemeldir.
^ Notitia Dignitatum..
^ Verona Listesi
^ Labbé, Philippe & Gabriel Cossart (eds.) Sacrosancta Concilia ad Regiam Editionem Exacta: quae Nunc Quarta Parte Prodit Actior [The Sancrosanct Councils Exacted for the Royal Edition: which the Editors Now Produce in Four Parts], Vol. I: "Ab Initiis Æræ Christianæ ad Annum CCCXXIV" ["From the Beginning of the Christian Era to the Year 324"], col. 1429. 29 Temmuz 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. The Typographical Society for Ecclesiastical Books (Paris), 1671.
^ ^a ^b ^c Thackery, Francis. Researches into the Ecclesiastical and Political State of Ancient Britain under the Roman Emperors: with Observations upon the Principal Events and Characters Connected with the Christian Religion, during the First Five Centuries, s. 272 ff. T. Cadell (London), 1843.
^ "Nomina Episcoporum, cum Clericis Suis, Quinam, et ex Quibus Provinciis, ad Arelatensem Synodum Convenerint" ["Arles Sinodu'nda Bir Araya Gelen Piskoposların ve Beraberindeki Ruhbanların İsimleri ile Geldikleri Eyaletler"] Consilia içerisinden in Thackery (Latince)
^ Stillingfleet, Edward. Origines Britannicæ: or, the Antiquities of the British Churches with a Preface, concerning Some Pretended Antiquities Relating to Britain, in Vindication of the Bishop of St. Asaph, New Ed., s. 77 ff. Wm. Straker (London), 1840.
^ Giraldus Cambriensis [Gerald of Wales]. De Inuectionibus [On Invectives], Vol. II, Ch. I, in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, ss. 130–1. George Simpson & Co. (Devizes), 1920. (Latince)
^ Gerald of Wales. Translated by W.S. Davies as The Book of Invectives of Giraldus Cambrensis in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, s. 16. George Simpson & Co. (Devizes), 1920.
^ Hughes, William. The Geography of British History: A Geographical Description of the British Islands at Successive Periods from the Earliest Times to the Present Day: With a Sketch of the Commencement of Colonisation on the Part of the English Nation, s. 87. Longman, Green, Longman, Roberts, & Green (London), 1863.

İtalya
praetoria idaresi

Doğu
praetoria idaresi

¹ Sonraları Septem Provinciae oldu
² 534 yılında Bizans İmparatorluğu tarafından yeniden fethedilmesinin ardından ayrı bir Afrika Prefektörlüğü olarak yeniden kuruldu
³ Sonraları Dioecesis Illyricum oldu
⁴ 536 yılında Quaestura exercitus bünyesine dâhil edildi
⁵ I. Justinianus'un 534-536 yılları arasındaki idari yeniden yapılanmasından etkilendi (sınırları yeniden çizildi, adı değişti ya da lağvedildi)

[1] Frere, Sheppard (1967). Britannia: a history of Roman Britain. Cambridge: Harvard University Press. ss. 198-199.

[cammy-2] Camden, William (1610) [Orijinal metin 1586'da yayınlandı], "The Division of Britaine", Britain, or, a Chorographicall Description of the most flourishing Kingdomes, England, Scotland, and Ireland

[3] Polemius Silvius'un 5. yüzyıla tarihlenen Nomina Omnium Provinciarum adlı eseri altı eyalet saymaktadır; ancak Romalıların Orcades (Orkney Adaları) üzerindeki idari hakimiyeti genel olarak kabul görmez. Bununla birlikte, Birley gibi bazı modern bilim insanları, Maxima ve Flavia'nın başlangıçta Caesariensis adında tek bir eyalet olduğunu ve daha sonra bölündüğünü düşünmektedir. Bu durum, ilk eyaleti Britannia Maxima olarak kabul etseler de Camden ve Sextus Rufus'un bazı metinleriyle de uyuşmaktadır.

[4] Dornier, Ann (1982). "The Province of Valentia". Britannia. 13: 253-260. doi:10.2307/526498. JSTOR 526498.

[5] Valentia, genellikle daha geç bir dönemde kurulmuş bir eyalet olarak değerlendirilir; konumu ise Hadrian Duvarı'nın ötesi, duvarın hemen çevresi ya da Galler bölgesi gibi farklı coğrafyalara yerleştirilir. Bununla birlikte, bu ismin doğrudan Britanya genel valiliğinin (dioecesis) tamamını ifade eden alternatif bir adlandırma olması da kuvvetle muhtemeldir.

[6] Notitia Dignitatum..

[7] Verona Listesi

[8] Labbé, Philippe & Gabriel Cossart (eds.) Sacrosancta Concilia ad Regiam Editionem Exacta: quae Nunc Quarta Parte Prodit Actior [The Sancrosanct Councils Exacted for the Royal Edition: which the Editors Now Produce in Four Parts], Vol. I: "Ab Initiis Æræ Christianæ ad Annum CCCXXIV" ["From the Beginning of the Christian Era to the Year 324"], col. 1429. 29 Temmuz 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. The Typographical Society for Ecclesiastical Books (Paris), 1671.

[thacky-9] Thackery, Francis. Researches into the Ecclesiastical and Political State of Ancient Britain under the Roman Emperors: with Observations upon the Principal Events and Characters Connected with the Christian Religion, during the First Five Centuries, s. 272 ff. T. Cadell (London), 1843.

[10] "Nomina Episcoporum, cum Clericis Suis, Quinam, et ex Quibus Provinciis, ad Arelatensem Synodum Convenerint" ["Arles Sinodu'nda Bir Araya Gelen Piskoposların ve Beraberindeki Ruhbanların İsimleri ile Geldikleri Eyaletler"] Consilia içerisinden in Thackery (Latince)

[stillfleet-11] Stillingfleet, Edward. Origines Britannicæ: or, the Antiquities of the British Churches with a Preface, concerning Some Pretended Antiquities Relating to Britain, in Vindication of the Bishop of St. Asaph, New Ed., s. 77 ff. Wm. Straker (London), 1840.

[letter-12] Giraldus Cambriensis [Gerald of Wales]. De Inuectionibus [On Invectives], Vol. II, Ch. I, in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, ss. 130–1. George Simpson & Co. (Devizes), 1920. (Latince)

[letter2-13] Gerald of Wales. Translated by W.S. Davies as The Book of Invectives of Giraldus Cambrensis in Y Cymmrodor: The Magazine of the Honourable Society of Cymmrodorion, Vol. XXX, s. 16. George Simpson & Co. (Devizes), 1920.

[14] Hughes, William. The Geography of British History: A Geographical Description of the British Islands at Successive Periods from the Earliest Times to the Present Day: With a Sketch of the Commencement of Colonisation on the Part of the English Nation, s. 87. Longman, Green, Longman, Roberts, & Green (London), 1863.