Gülşah Hatun
غولشاه خاتون
Hazret-i Hatun-ı Mu'azzama
Gülşah Hatun'un türbesi Bursa Muradiye Külliyesi'nde bulunmaktadır.
Doğum1435
Konya, Karamanoğulları Devleti
Ölüm1487
(52 yaşında)
Bursa, Osmanlı İmparatorluğu
DefinMuradiye Külliyesi, Bursa, Türkiye
Eş(ler)iII. Mehmed
Çocuk(lar)ıŞehzade Mustafa
HanedanKaramanoğlu Hanedanı (doğuştan)
Osmanlı Hanedanı (evlilikle)
BabasıII. İbrahim
DiniSünni İslam

Gülşah Hatun (Osmanlıca: غولشاه خاتون; d. 1435, Konya - ö. 1487, Bursa), Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmed'in ikinci eşi ve Şehzade Mustafa'nın annesidir.

Karamanoğulları Beyliği'nden İbrahim Bey'in kızı ya da cariye olduğuna dair görüşler vardır.

Karaman Sancakbeyi Şehzade Mustafa'nın annesidir. Oğlunun sancakbeyliği görevi esnasında Manisa'da, daha sonra 1466-1474 arasında oğlunun asıl sancağı olan Konya ve Karaman'da bulundu. Oğlu Şehzade Mustafa'nın 1474 yılında vefatı üzerine Bursa'ya gitti. Oğlunun vefatı sonrası Gülşah hatuna Dimetoka'da ki Sığırcalu köyü gelirleri verildi ve Bursa da ki türbesinin bakımı için vakfedilerek mülke çevrildi. Öldüğü 1487 yılına kadar burada yaşadı. Türbesi kayınpederi II. Murad tarafından yaptırılmış camide bulunmaktadır.

Unvanı

Maaş defterlerine Gülşah Hatun, "Yüce ve muhterem hatun" (veya "En Saygıdeğer Hanım") anlamına gelen "Hazret-i Hatun-ı Muʿazzama" unvanıyla kaydedilmiştir.

Yaptırdığı Hayır İşleri

Yunanistan'ın Karaferye (Veria) şehrinde yer alan Gülşah Hatun Mescidi, Fatih Sultan Mehmed’in eşi Gülşah Hatun adına kurulmuş tarihi bir Osmanlı vakıf eseridir. Kayıtlarda 15. yüzyıla dayanan mescit, bölgedeki Osmanlı kadınlarının mimari bağışçılık kültürünü yansıtan ancak günümüze ulaşamamış tarihi bir yapıdır. Ayrıntılarına dair başlıca tarihi ve coğrafi bilgiler şunlardır: Bulunduğu Konum: Tarihi Makedonya bölgesinde, günümüzde Yunanistan sınırları içinde yer alan Karaferye (Veria) şehrindedir. Kökeni: Fatih Sultan Mehmed'in eşi ve Şehzade Mustafa'nın annesi olan Gülşah Hatun'a tahsis edilen gelirlerin (dirlik) vakfa dönüştürülmesiyle inşa edilmiştir. Tarihi Kayıtlar: 1085 tarihli Perâkende Cihat Defteri'nde iki kez ve 1674-1675 yıllarındaki tahrir defterlerinde kayıtları bulunmaktadır. Günümüzdeki Durumu: Şehirdeki pek çok Osmanlı eseri gibi fiziki olarak günümüze kadar varlığını koruyamamıştır. Mescidin hafızası arşiv belgelerinde ve akademik kaynaklarda yaşamaktadır.

Oğlunun Vefatı Sonrası Yaşamı

Gülşah Hatun, oğlunun ölümünden haberdar edilmemişti ve cesedini taşıyan araba sarayın önünde durduğunda, o ve maiyetindeki kadınlar ağıt yakmaya başladılar. Babinger, Mustafa'nın kızı Nergiszade Ferahşad Hatun'un da büyükannesinin kederini paylaştığını ve ağıtların sonsuza dek sürdüğünü yazdı. Mehmed, ihtiyaç duyduğu kızlarla birlikte Bursa'da kalması için haber gönderdi. Mehmed ayrıca onun için iyi bir yer ayarladı ve orada onurlu bir şekilde yaşamasını sağladı. Mustafa'nın kızı, annesi ve diğer tüm kadınların, ölen oğlunun sarayına ait diğer tüm kadınlarla birlikte İstanbul'a gelmelerini emretti. Tüm kadınlar, Mehmed'in haremindeki kadınların kaldığı saraya yerleştirildi ve birkaç gün sonra kızlar saray mensuplarıyla evlendirildi. Nergisşah Ferahşad , 1480 yılında Şehzade Bayezid'in (müstakbel II. Bayezid ) en büyük oğlu olan kuzeni Şehzade Abdullah ile evlendi

Popüler kültürdeki yeri

Kaynakça

  1. ^ Leslie Peirce (1993). Harem-i Hümayun Osmanlı İmparatorluğu'nda Hükümranlık ve Kadınlar. Islık Yayınları. s. 98. ISBN 9780197713839. 
  2. ^ Öztuna, Yılmaz (2005). Devletler ve Hanedanlar: Türkiye. Kültür Bakanlığı Yayınları. s. 130. 
  3. ^ "SULTAN II. MEHMED'İN ZEVCELERİ". Salome Woronzow. 2018. 5 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi4 Eylül 2026. 
  4. ^ Öztuna, Yılmaz (2005). Devletler ve Hanedanlar: Türkiye. Kültür Bakanlığı Yayınları. s. 130. 
  5. ^ "Karamanoğulları'nın Osmanlı Gelini "İlaldı" Hatun (1)". Şerafettin Güç. 2025. 18 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2026. 
  6. ^ "The Imperial House Of Ottoman - 3". 2 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2026. 
  7. ^ "Konya Bir Karamanoğlu Payitahtıdır!". Mükremin Kızılca. 10 Ocak 2023. 5 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2026. 
  8. ^ Öztuna, Yılmaz (1996). Devletler ve Hânedanlar Türkiye (1074-1990). Kültür Bakanlığı Yayınları. s. 126. 
  9. ^ Tirmikçioğlu, Zeynep (2020). Father, Son and the Poison: A Reevaluation of the Deaths of Fatih Sultan Mehmed and his sons Şehzade Mustafa, Cem Sultan and Bayezid II in the Light of Fifteenth Century Poisons
  10. ^ KARAKOÇ, Kübra. "XIV. VE XV. YÜZYILLARDA OSMANLI HANEDANINDA GERÇEKLEŞEN EVLİLİKLER". İSAM. 17 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2026. Aşıkpaşazade’de verilen bilgiler doğrultusunda Karamanoğlu Bey’i İbrahim Bey kızını Fatih Sultan Mehmet’e vermek istemiş ve kızı Gülşah Hatun’u II. Mehmet’e eş olarak vermiştir. 
  11. ^ Tektaş, Nazım (2009). Harem'den Taşanlar. Çatı Kitapları. s. 58. ISBN 9758845020. 
  12. ^ Uzunçarşılı, İ. H. (1975). Sancağa Çıkarılan Osmanlı Şehzadeleri. BELLETEN, 39(156), 659-696. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1166695
  13. ^ Sakaoğlu, Necdet (2015). "Bu Mülkün Kadın Sultanları". İstanbul: Alfa Tarih. s. 173,174. ISBN 978-605-171-079-2. 
  14. ^ Osmanlı Tarihi, II. Cilt, 10. baskı, sf: 108, Türk Tarih Kurumu Yayınları-2011, Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı