
Hint satrancı, 18. ve 19. yüzyıllarda Hindistan'da oynanan bölgesel satranç varyasyonlarına verilen isimdir. Çaturanga'dan farklıdır. Tümü modern kurallara oldukça benzeyen, rok, piyon terfisi vb. konularda farklılık gösteren bu tür birkaç varyasyon bulunmaktadır.
Batı satrancından farkları
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h |
Hint satrancı başlangıç konumu, siyah şah ve vezirin yerleşimi haricinde batı satrancının başlangıç konumuyla aynıdır
- Başlangıç konumunda her şah, rakibin veziriyle karşı karşıyadır; her iki oyuncunun bakış açısına göre, renkten bağımsız olarak şahları vezirlerinin sağındadır. Bu durum, şahların ve vezirlerin karşılıklı dizildiği batı satrancından farklıdır.
- Hint satrancında piyonun ilk hamledeki iki kare ilerleme kuralı yoktur; dolayısıyla geçerken alma hamlesi de bulunmaz.
- Kale ve şah ile yapılan standart rok kuralı yoktur. Tehdit altında olmayan (şah çekilmemiş) şah, oyun boyunca bir kez Hint roku veya şah sıçraması olarak bilinen at hamlesini yapabilir.
- Tahtanın karşı tarafına ulaşan bir piyon, o karede başlangıçta bulunan taş türüne terfi eder. Eğer şahın başlangıç konumunda terfi ederse, vezire dönüşür.
- Şahlar dışında geriye yalnızca tek bir taş kalmışsa, o taş alınamaz. Alternatif bir kurala göre ise, piyon olmadığı sürece alınabilir.
- Oyunda sadece şahlar ve piyonlar kaldığında, rakip şah çekemez ancak pat ile kazanabilir. Alternatif olarak, şah çekmeye izin verilir ancak (beraberlikle sonuçlanacak olan) son piyonun alınması bir önceki kural bağlamında engellenir.
- Bölgesel bir varyasyon olmakla birlikte, en az bir kez şah çekilene kadar şah hareket edemez.
Taşların isimleri
Aşağıdaki tablo, çeşitli taşlar için Hint satranç terminolojisinin bir versiyonunu açıklamaktadır (Hintçe ve Urduca telaffuzlar dâhildir; turuncu renk Hintçede, yeşil renk ise Urducada en yaygın kullanılan terminolojiyi gösterir):
| Standart satranç taşı | Hint satranç taşı | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kelime Anlamı | Hintçe | Urduca | ISO 15919 | Diğer | Teluguca | Malayalamca | Tamilce | Assam dili | |
| şah | şah | राजा | راجا | rājā | రాజు | രാജാവ് | ராஜா | ৰজা | |
| बादशाह | بادشاہ | bādśāh | |||||||
| vezir | ferz / bakan | मन्त्री | منتری | mantrī | మంత్రి | മന്ത്രി | মন্ত্ৰী | ||
| वज़ीर | وزیر | vazīr | |||||||
| kraliçe | रानी | رانی | rānī | ராணி / அரசி | ৰাণী | ||||
| मलिका | ملکہ | malikā | |||||||
| komutan | सेनापति | سیناپتی | senapati | ||||||
| kale | kale / savaş arabası | रथ | رتھ | rath | തേര് | নাওঁ | |||
| रुख़ | رخ | rux | rukkha | ||||||
| hisar | क़िला | قلعہ | qilā | கோட்டை | |||||
| fil | हाथी | ہاتھی | hāthī | hattī | ఏనుగు | யானை | |||
| at | at | घोड़ा | گھوڑا | ghōṛā | గుఱ్ఱము | കുതിര | குதிரை | ঘোঁৰা | |
| fil | alfil / fil | फ़ीला | فیلہ | fiyalā/fīlā | ആന | হাতী | |||
| deve | ऊँट | اونٹ | ū̃ṭ | ||||||
| savaş arabası | శకటు/ఒంటె | ||||||||
| bakan | அமைச்சர் | ||||||||
| piyon | piyade | पैदल | پیدل | paidal | കാലാള് / പടയാളി | காலாள் | পুণী | ||
| प्यादा | پیادہ | pyādā | |||||||
| asker | सैनिक | سینک | sainik | సిపాయి | சிப்பாய் | ||||
| सिपाही | سپاہی | sipāhī |
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ Cazaux, Jean-Louis. "Indian Chess Sets". Another view on Chess: Odyssey of Chess. 6 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2014.
- ^ Pencapça
- ^ Marathice
