Filler, atlar ve develerin tasvir edildiği antika Hint satranç takımı

Hint satrancı, 18. ve 19. yüzyıllarda Hindistan'da oynanan bölgesel satranç varyasyonlarına verilen isimdir. Çaturanga'dan farklıdır. Tümü modern kurallara oldukça benzeyen, rok, piyon terfisi vb. konularda farklılık gösteren bu tür birkaç varyasyon bulunmaktadır.

Batı satrancından farkları

abcdefgh
8
a8 siyah kale
b8 siyah at
c8 siyah fil
d8 siyah şah
e8 siyah vezir
f8 siyah fil
g8 siyah at
h8 siyah kale
a7 siyah piyon
b7 siyah piyon
c7 siyah piyon
d7 siyah piyon
e7 siyah piyon
f7 siyah piyon
g7 siyah piyon
h7 siyah piyon
a2 beyaz piyon
b2 beyaz piyon
c2 beyaz piyon
d2 beyaz piyon
e2 beyaz piyon
f2 beyaz piyon
g2 beyaz piyon
h2 beyaz piyon
a1 beyaz kale
b1 beyaz at
c1 beyaz fil
d1 beyaz vezir
e1 beyaz şah
f1 beyaz fil
g1 beyaz at
h1 beyaz kale
8
77
66
55
44
33
22
11
abcdefgh
Hint satrancı başlangıç konumu, siyah şah ve vezirin yerleşimi haricinde batı satrancının başlangıç konumuyla aynıdır
  • Başlangıç konumunda her şah, rakibin veziriyle karşı karşıyadır; her iki oyuncunun bakış açısına göre, renkten bağımsız olarak şahları vezirlerinin sağındadır. Bu durum, şahların ve vezirlerin karşılıklı dizildiği batı satrancından farklıdır.
  • Hint satrancında piyonun ilk hamledeki iki kare ilerleme kuralı yoktur; dolayısıyla geçerken alma hamlesi de bulunmaz.
  • Kale ve şah ile yapılan standart rok kuralı yoktur. Tehdit altında olmayan (şah çekilmemiş) şah, oyun boyunca bir kez Hint roku veya şah sıçraması olarak bilinen at hamlesini yapabilir.
  • Tahtanın karşı tarafına ulaşan bir piyon, o karede başlangıçta bulunan taş türüne terfi eder. Eğer şahın başlangıç konumunda terfi ederse, vezire dönüşür.
  • Şahlar dışında geriye yalnızca tek bir taş kalmışsa, o taş alınamaz. Alternatif bir kurala göre ise, piyon olmadığı sürece alınabilir.
  • Oyunda sadece şahlar ve piyonlar kaldığında, rakip şah çekemez ancak pat ile kazanabilir. Alternatif olarak, şah çekmeye izin verilir ancak (beraberlikle sonuçlanacak olan) son piyonun alınması bir önceki kural bağlamında engellenir.
  • Bölgesel bir varyasyon olmakla birlikte, en az bir kez şah çekilene kadar şah hareket edemez.

Taşların isimleri

Aşağıdaki tablo, çeşitli taşlar için Hint satranç terminolojisinin bir versiyonunu açıklamaktadır (Hintçe ve Urduca telaffuzlar dâhildir; turuncu renk Hintçede, yeşil renk ise Urducada en yaygın kullanılan terminolojiyi gösterir):

Standart satranç taşı Hint satranç taşı
Kelime Anlamı Hintçe Urduca ISO 15919 Diğer Teluguca Malayalamca Tamilce Assam dili
şah şah राजा راجا rājā రాజు രാജാവ് ராஜா ৰজা
बादशाह بادشاہ bādśāh
vezir ferz / bakan मन्त्री منتری mantrī మంత్రి മന്ത്രി মন্ত্ৰী
वज़ीर وزیر vazīr
kraliçe रानी رانی rānī ராணி / அரசி ৰাণী
मलिका ملکہ malikā
komutan सेनापति سیناپتی senapati
kale kale / savaş arabası रथ رتھ rath തേര് নাওঁ
रुख़ رخ rux rukkha
hisar क़िला قلعہ qilā கோட்டை
fil हाथी ہاتھی hāthī hattī ఏనుగు யானை
at at घोड़ा گھوڑا ghōṛā గుఱ్ఱము കുതിര குதிரை ঘোঁৰা
fil alfil / fil फ़ीला فیلہ fiyalā/fīlā ആന হাতী
deve ऊँट اونٹ ū̃ṭ
savaş arabası శకటు/ఒంటె
bakan அமைச்சர்
piyon piyade पैदल پیدل paidal കാലാള്‍ / പടയാളി காலாள் পুণী
प्यादा پیادہ pyādā
asker सैनिक سینک sainik సిపాయి சிப்பாய்
सिपाही سپاہی sipāhī

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Cazaux, Jean-Louis. "Indian Chess Sets". Another view on Chess: Odyssey of Chess. 6 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2014. 
  2. ^ Pencapça
  3. ^ Marathice