I. İşme-Dagan
Asur Kralı
Hüküm süresiMÖ y. 1776 – y. 1765
Önce gelenI. Şamşi-Ahad
Ölümy. MÖ 1765
Çocuk(lar)ıMut-Aşkur
BabasıI. Şamşi-Ahad

I. İşme-Dagan (Akadca: Išme-Dagān; ölümü y. MÖ 1765), MÖ 2. binyılın başlarında Ekallatum ve Asur kralıydı. Çok daha sonraki Asur Kral Listesi(AKL), 40 yıllık bir krallık süresine sahip olduğunu belirtir. Ancak, 2003 yılında Kültepe'te ortaya çıkarılan bir isim listesinden, Asur'daki hükümdarlığının yaklaşık 11 yıl sürdüğü bilinmektedir. Asur Kral Listesine göre, I. İşme-Dagan, I. Şamşi-Ahad'ın oğlu ve halefiydi. Yine AKL'ye göre yerine oğlu Mut-Aşkur geçmiş olabilir.

Biyografisi

Ailesi

I. İşme-Dagan'ın babası I. Şamşi-Adad, aslen Terkalıydı (Suriye) ve MÖ 1808 civarında Asur'un kontrolünü ele geçiren bir Amorlu kraldı.

I. Şamşi-Adad, Şubat-Enlil'den hüküm sürdü. En büyük oğlu İşme-Dagan'ı Ekallatum tahtına, küçük oğlu Yasmah-Adad'ı ise Mari tahtına oturttu. İşme-Dagan, Yukarı Mezopotamya'nın güneydoğu bölgesini yönetti. Yönetim alanı Asur şehir devletini de kapsıyordu.

Aile mektupları

Şamşi-Adad ile iki oğlu arasındaki ailevi ilişkileri anlatan bir dizi mektup ortaya çıkarıldı ve bu mektuplar bu hükümdar ailesinin gergin ilişkilerine dair bir fikir veriyor. İşme-Dagan, “Kendi canını riske atmaktan korkmayan güçlü bir asker” olarak nitelendiriliyor. Bu, Şamşi-Adad'in ona tereddütsüz güvenmesini sağlayan bir özellikti. Şamşi-Adad'in küçük oğluyla olan yazışmaları o kadar iyi değil ve İşme-Dagan, babasının küçük kardeşine yönelik eleştirilerini onaylamış ve buna katkıda bulunmuş gibi görünüyor. Bir mektupta İşme-Dagan, kardeşine, “Neden bu konuda yaygara koparıyorsun? Bu iyi bir davranış değil.” diye çıkışıyot. Başka bir mektupta ise İşme-Dagan, Yasmah-Adad'a açıkça, “Biraz akıl göster.” diye emrediyor.

Askeri seferleri

Eshnunna ile mücadelesi

İşme-Dagan düşmanlarını kontrol altında tutmak için büyük çaba harcadı. Asur'un güneyinde Eshnunna Kralı Daduşa bulunuyordu. Doğusunda ise Zagros Dağları'nın eteklerinde yaşayan savaşçı, göçebe, çobanlık yapan halklar vardı. Eshnunna, İşme-Dagan'in baş düşmanıydı. Kayıtlar az olsa da, Eshnunna'yı içeren bazı siyasi çatışmalara dair bazı anlatımlar mevcuttur. Bir yenilgi örneği, Eshnunna Kralı Dadusha tarafından İşme-Dagan'in komutasındaki bir orduya karşı kazanılan bir zaferi anmak için kullanılan bir yıl adında görülmektedir.

Kabra ve Nurugum'a karşı sefer

Şamşi-Ahad, oğlu İşme-Dagan ile birlikte hem Kabra hem de Nurugum'a karşı yeni bir sefere çıktı. Nurugum seferi sırasında İşme-Dagan ve ordusu Ninova şehrini kuşattı. Ninova'yı fethettikten sonra, bazı esirlerin ordusuna katılmasına izin verdi ve yetenekli esirlere özel muamele gösterdi.

Ya'ilanum'a karşı sefer

Kayıtlara geçen bir diğer sefer ise, İşme-Dagan'ın Ya'ilanum adlı göçebe bir kabileye karşı yürüttüğü bir seferdir. Babası I. Şamşi-Adad, Yasmah-Adad'a bu kabilenin tüm üyelerini idam etmesini emretmişti. Ancak, daha sonra kabilenin tamamını yok edenler İşme-Dagan'in birlikleri olmuştur. Bu imha hakkında iki anlatım vardır; biri I. Şamşi-Adad'dan, diğeri I. İşme-Dagan'den. I. Şamşi-Adad, daha önceki kan dökme arzusundan biraz geri adım atmış gibi görünüyor.

I. Şamşi-Adad 'ın ölümü

Babası, İşme-Dagan'ı siyasi açıdan zeki ve yetenekli bir asker olarak görse ve mektuplarında küçük oğlu Yasmah-Adad'ı azarlarken onu övse de, İşme-dagan babasının ölümünden sonra imparatorluğunu uzun süre elinde tutamadı. İşme-dagan sonunda topraklarının çoğunu kaybetti ve Yukarı Habur bölgesini geri kazanmak için birkaç karşı saldırı düzenlemesine rağmen, Aşur ve Ekallatum'u elinde tutmakla yetindi.

Kaynakça

  1. ^ Van De Mieroop, Marc (2004). A History of the Ancient Near East ca. 3000-323 BC. 2nd. Blackwell Publishing. s. 107. ISBN 9781405149112. 
  2. ^ The Cambridge Ancient History, Volume II, Part IÜcretsiz kayıt gerekli. Third. Cambridge University Press. 3 Mayıs 1973. ss. 3. ISBN 978-0521082303.