Kâğıthane

Kâğıthane
İlçe
İlçe sınırları haritası
Koordinatlar: 41°05′10″N 28°58′50″E / 41.0861°K 28.9806°D / 41.0861; 28.9806
Ülke	Türkiye
İl	İstanbul
Coğrafi bölge	Marmara Bölgesi
İdare
• Kaymakam	Yüksel Kara
• Belediye başkanı	Mevlüt Öztekin (AK Parti)
Yüzölçümü
• Toplam	38 km²
Rakım	42 m
Nüfus
• Kır	-
• Şehir	-
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu	34400
İl alan kodu	212
İl plaka kodu	34
Resmî site Kağıthane Belediyesi Kağıthane Kaymakamlığı

Kâğıthane, İstanbul iline bağlı bir ilçedir. Kuzeyde Sarıyer, kuzeydoğuda Beşiktaş, doğu ve güneyde Şişli, güneybatıda Beyoğlu ve batıda Eyüpsultan ilçeleri ile çevrilidir. İlçenin, Kâğıthane Deresi'nin sona erdiği kısmında Haliç'e kısa bir kıyısı vardır.

Bizans döneminde Kâğıthane Deresi'nin adı Barbisos'tu. Kesin bilgi olmamakla birlikte İstanbul'un fethi sırasında burada bir kâğıt değirmeni bulunduğu ve bu imalathanenin II. Bayezid dönemine (1481-1512) kadar çalıştığı düşünülmektedir. Evliya Çelebi 17. yüzyılda Kağıthane çevresini anlatırken burada harap durumda bir kâğıthane bulunduğunu anlatır.

Arazi yapısı engebeli olup, derelerden ve vadilerden oluşmaktadır. Bu bölgeler yerleşim alanı olarak da kullanılmaktadır. İlçenin yüzölçümü 38 km²dir. Kağıthane ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği ise 42 metredir.

Kâğıthane'de, Haliç'e dökülen aynı isimli bir dere bulunmaktadır. İlçe ismini, bu derenin vadisinde eski dönemde bulunan kâğıt imalathanelerinden almaktadır. Zamanında bu imalathaneler dışında; un değirmenleri ve baruthanelerin bulunduğu, düzlük kesimlerde ise cirit oyunları ve ok atışı için talim sahaları bulunduğu bilinmektedir.

28. Çelebi Mehmet Efendi'nin Paris'ten getirdiği Versay bahçe ve köşklerinin planlarına göre, Kâğıthane deresi etrafında padişah ve vezirlere özgü 60 kadar kasır ve köşk yapılmıştır. Aynı dönemde söz konusu derenin kıyılarında, dönemin yazar ve düşünürlerinin uğradığı Bektaşi Tekkesi de yapılmış, ayrıca mezarlığın bulunduğu bölgede Karaağaç düzenlenmesi yapılmıştır. Dere kenarları kavak ve çınar ağaçları dikilmiştir. Bölgedeki kasırların en bilineni, "Sadabad" olarak anılmaktadır. Derede çağlayanlar yapılmış, geceleri kaplumbağalar üzerine mumluk dikilerek lale bahçeleri arasında çırağanlar düzenlenmeye başlanmıştır. Yine Sütlüce mevkii Giresunlu ve Karaağaç Tekkesi isimli Osmanlı dönemi yazar ve düşünürlerinin sıklıkla uğradığı Bektaşi tekkelere ev sahipliği yapmıştır.

1481-1512 yılları arasında Osmanlı padişahlarından II. Beyazıt devrinde Candereci Muhittinzade Vakfı ile kurulan ve açıklandığı şekilde devreler geçiren Kağıthane köyü'nün ilk nüvesi, Merkez mahallesindeki yerleşmelerle başlamıştır. Hâlen Belediye Meydanına bakan "Daye Hatun Camii" bu devirden kalmadır. Eski tarihsel yapıyı taşıyan ahşap evlerden bazıları günümüze ulaşmıştır. Bugün İstihkam Okulunun yapıldığı yerde eski kasır yanında günümüze gelmiş olan "Sadabad Camii" bulunmaktadır. Doğal özellikleri nedeniyle Kâğıthane daha Sadabad bahçeleri gelişmeden de İstanbul halkı ve Osmanlı hanedanı tarafından sıklıkla mesire alanı (dinlenme yeri) olarak kullanılmıştır. III. Ahmet devrinde yaptırılan Sadabad Kasrı ile bayındırlaştırılmaya başladı.

Patrona Halil isyanı sırasında büyük hasar gören Sadabad Kasırları ve bahçelerinin küçük bir bölümü III. Ahmet'ten sonraki hükümdarlar ve özellikle I. Mahmut, III. Selim ve II. Mahmut zamanında onarılmıştır. Fakat hiçbir zaman Lale Devri'ndeki mimari yapısına tam anlamıyla kavuşamamıştır. II. Mahmut tarafından onarılarak "Çağlayan Kasrı" olarak adlandırılan Sadabad, 1940'larda yıkılarak yerine askerî okul inşa edilmiştir.

Kâğıthane'deki Baruthane, II. Bayezid döneminde kurulmuş; Kanuni Sultan Süleyman döneminde kâgire çevrilmiş ve üzeri kurşunla kaplanmıştır. Baruthane, I. İbrahim dönemine kadar üretimini sürdürmüştür.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

1953'te bir dernek kararıyla Çağlayan ve Hürriyet mahalleleri kurularak, bu mahallede yapılan evler 1934 yılında meydana gelen yangında evi yananlara dağıtılmıştır. İlkin 45 haneyle başlayan yerleşme zamanla genişlemiş ve 1960 yılından önce İstanbul'da girişilen geniş çaptaki imar hareketlerinden çeşitli yol kamulaştırılmaları sonucunda Gültepe, Harmantepe, Çeliktepe ve Ortabayır semtlerinde İstanbul Mesken ve Planlama Genel Müdürlüğü tarafından halka yer verilmiş ve böylece bu mahallelerin nüvesi atılmıştır.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

Seçim	Belediye Başkanı	Parti	Oy Oranı
1989	Mahmut Özdemir		Sosyaldemokrat Halkçı Parti	%31,33
1991	Arif Calban		Refah Partisi	%33,39
1994	%35,46
1999		Fazilet Partisi	%25,45
2004	Fazlı Kılıç		Adalet ve Kalkınma Partisi	%50,68
2009	%43,72
2014	%51,33
2019	Mevlüt Öztekin	%54,40
2024	%48,85
Kaynak:

1955 nüfus sayımında nüfusu 3.084 olarak tespit edilen Kâğıthane nüfusundaki hızlı artış 1955 yılından sonra İstanbul'un diğer illerden hızlı göç almayasıyla başlamıştır. İlçenin nüfusu 5 yıl içinde 22 bini geçmiştir.

Kâğıthane sınırları içinde yerleşme merkezde başlamışsa da burada fazla gelişme göstermeden Çağlayan, Çeliktepe ve devamı olan Sultan Selim sırtlarında yoğun bir şekilde yerleşmeler başlamıştır.

İlçe nüfusunun önemli bir kısmı, sanayileşme dönemiyle birlikte Anadolu'dan İstanbul'a çalışmaya göç eden vatandaşlardan oluşmaktadır. İlçede yaşanan hızlı yapılaşma ve inşaata açık arazilerin sınır seviyesine yaklaşması sonucunda, 1960'lardan 2000'li yıllara kadar gözlenen yüksek nüfus artış hızı 2000'lerden itibaren yerini durağanlığa bırakmıştır.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

Yıl	Toplam
1935	1.180
1940	1.210
1945	3.503
1950	1.431
1955	3.084
1960	22.818
1965	56.157
1970	111.427
1975	164.448
1980	175.540
1990	269.042
2000	345.239
2007	418.229
2008	415.130
2009	413.797
2010	416.515
2011	419.865
2012	421.356
2013	428.755
2014	432.230
2015	437.942
2016	439.685
2017	442.694
2018	437.026
2019	448.025
2020	442.415
2025	446.420

1 Mart 1963 tarihine kadar köy muhtarlığı ile yönetilmiş, mezbahanın kuzeybatısındaki Pırnala semtinde (Kemerburgaz yolu) üzerinde gelişmeler başlamıştır.

Kâğıthane ilçesi İstanbul'un Şişli ilçesinin Merkez Bucağı'na bağlı köy statüsündeyken, 8 Temmuz 1987 Tarih ve 19507 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 3392 sayılı Kanunla Şişli ilçesinden ayrılarak müstakil bir ilçe olarak kurulmuştur. 8 Ağustos 1988 tarihinde kaymakamlığın ve diğer resmî dairelerin kurulması ile hizmet vermeye başlamıştır. 26 Mart 1989 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimleri ile belediye başkanlığı oluşturulmuştur.

19 mahalleden oluşan ilçenin en büyük mahalleleri Seyrantepe, Hamidiye, Merkez ve Talatpaşa'dır.

Kâğıthane, 19 mahalleden oluşmaktadır:

Kağıthane ilçesinde 15 yaşın üzerindeki nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 88,35'tir. İlçe sınırları içinde yer alan başlıca eğitim ve kültür kurumları şunlardır:

• 6 adet okul öncesi eğitim kurumu
• 49 adet ilköğretim okulu
• 15 adet ortaöğretim kurumu
• İBB Şehir Tiyatroları Sadabad Sahnesi
• Küçük Kemal Çocuk Sahnesi
• İlçe belediyesine ait çeşitli kültür merkezleriKaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

Kağıthane Devlet Hastanesi dışında ilçe sınırları içinde üç tane özel hastane vardır. Kağıthane'de devlet hastanesi, tıp merkezleri ve çeşitli özel hastaneler sağlık hizmeti sunmaktadır.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

İstanbul Boğazı'nı Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprüleriyle aşan otoyollar, Kağıthane ilçesinden geçer. Bunlardan O-1 Otoyolu güneyde Şişli İlçesi'yle sınır oluşturur. O-2 Otoyolu ise Kağıthane ilçesinin kuzey kesiminde doğu-batı doğrultusunda izler. Okmeydanı ve Hasdal kavşakları arasında uzanan bir başka otoyol da O-1 ve O-2 otoyollarını birbirine bağlar. Yeni havalimanını merkeze bağlayan iki otoyoldan biri Kemerburgaz ve Göktürk üzerinden Hasdal mevkiinde O-2'ye (TEM) entegre olmaktadır.

M7 Kabataş-Mahmutbey metrosu ilçenin güneyinde, Merkez mahallesinden Kağıthane Deresi üzerinden geçmektedir. Bu hattın Çağlayan, Kağıthane ve Nurtepe istasyonları ilçe sınırları içindedir.

İlerleyen yıllarda yapılması planlanan Büyük İstanbul Tüneli (üç katlı tüp geçit), Ümraniye Çamlık'tan gelerek Avrupa yakasında Kağıthane Hasdal Kavşağı'na bağlanacaktır.

İTÜ/Ayazağa-Kağıthane metro projesi ile M11 Gayrettepe-İstanbul Havalimanı metroları, yine ilçenin Merkez Mahallesinde cendere hattından geçmektedir.

Proje aşamasındaki M34 (HızRay) hattı için ilçenin Merkez Mahallesi'nde bir istasyon yapılması planlanarak M11, M7 ve İTÜ/Ayazağa-Kağıthane metro hattına entegrasyon sağlanması planlanmaktadır.

M2 hattı, Büyükdere Caddesi boyunca ilçenin doğu sınırından geçmektedir. Hattın 4. Levent istasyonu ilçeye bağlı Emniyet Evleri mahallesiyle Şişli'nin Esentepe mahallesi arasında bulunur. Ayrıca Sarıyer'e bağlı Huzur mahallesi sınırları dahilinde olan Sanayi Mahallesi istasyonu da istasyon yakınında bulunan, Kağıthane'ye bağlı Yeşilce ve eski adıyla istasyona ismini vermiş olan Sultan Selim mahallelerine ulaşım imkanı sağlamaktadır. Aynı hattın Seyrantepe Mahallesinde deposu ve şube hattı için Seyrantepe istasyonu bulunmaktadır. İlerleyen yıllarda şube hattı Hamidiye Mahallesi'nden istasyon olacak şekilde geçip Alibeyköy Cep Otogarı'na uzatılması planlanmaktadır.

Avrupa Yakası'nın yoğun nüfuslu bölgelerine halihazırda komşu olan Kağıthane, kuzeyde Cendere aksı-Seyrantepe üzerinden Ayazağa-Maslak ile; doğuda Levent ve Şişli ile; batıda Eyüp ve güneyde Beyoğlu-Taksim ile entegre olmaktadır.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

T5 tramvayına entegrasyon sağlamak için Alibeyköy Aktarma Merkezi'ne giden TM1 (Nurtepe), TM2 (Nurtepe ve Hamidiye) ve TM3 (Merkez ve Hamidiye) kodlu besleme otobüs hatları ilçeden geçmektedir.

Kağıthane'de Merkez'de bulunan Hasbahçe Spor Kompleksi'nin içerisinde futbol sahası, basketbol, voleybol sahaları ile güreş ve cirit sahaları vardır. Ayrıca ilçenin 6 ayrı noktasında açık alan spor sahaları mevcuttur. İlçe sınırları içerisinde 2 adet yüzme havuzu ve spor salonu vardır. İlçede 30'a yakın spor kulübü mevcuttur.Kaynak hatası: <ref> etiketi için </ref> kapanışı eksik (Bkz: Kaynak gösterme)

Başta Sadabad Kasrı olmak üzere eski kasırlara ait bazı kalıntılar ilçedeki başlıca tarihsel yapılardır. Bunun dışında kalan diğer yapılar da; Kasr-ı Neşat & Kasr-ı Cenan, Çeşme-i Nûr (III. Ahmed Çeşmesi), Atiye Sultan Sarayı (Kağıthane Kasrı Hümayunu - Küçük Zabit Mektebi), Yeni Çeşme ya da II. Abdülhamid Çeşmesi, Koşu Köşkü, Aziziye Camii (Sadabad Camii - Çağlayan Camii), Mir-i Ahur (İmrahor) Kasrı, İmrahor Çeşmesi (III. Murad Çeşmesi)], Poligon Çeşmesi, Poligon Sarayı, II. Mahmud Nişantaşı, Kağıthane Köyü, Karakolhane Koğuşu, Kağıthane Cendere Su Terfi İstasyonu, Su Terazisi, Daye Hatun Sıbyan Mektebi'dir.

• 
  Çağlayan Yeni Camii
• 
  Gürsel Merkez Camii

• Kağıthane Belediyesi Kent Rehberi9 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi İstanbul İli İdari Sınırları Haritası4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

• Kağıthane Kaymakamlığı14 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Kağıthane Belediyesi18 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• İstanbul Valiliği
• T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Kâğıthane İlçesi Tanıtımı

Eyüpsultan Şişli    Kâğıthane     Beyoğlu