Meyhane ya da taverna, yemekli ve müzikli içkili eğlence mekânıdır. Meyhanelerde genellikle meze türü yemekler yenir.
Tarihi
Osmanlı'ya meyhane kültürü Bizans'tan geçmiştir. İstanbul'un fethinden sonra Galata'da çok büyük ve ünlü meyhaneler olduğu bilinmektedir.
Etimolojisi
Kelimenin aslı Farsçadır. Meyhane, "şarap evi " anlamına gelir ve iki Farsça kelimeden oluşmaktadır. : mey (şarap) ve Khaneh (ev)
Türkiye'deki tarihi meyhaneler
Türkiye'de meyhane geleneği Bizans döneminin şarap evlerinden (kapeleia) köken almakta olup Osmanlı İmparatorluğu döneminde gedikli (devlet lisanslı) meyhaneler sistemiyle kurumsallaşmıştır. İstanbul'un en eski meyhanelerinin büyük çoğunluğu Rum, Ermeni ve Levanten topluluklar tarafından kurulmuştur.
Erdir Zat'ın 2014 yılında yayımlanan Türkiye Meyhaneler Rehberi adlı eserinde, 27 muhabirlik bir ekiple yerinde ziyaret edilerek belgelenen 1.230 meyhane yer almaktadır.
Aşağıda Türkiye'de yarım yüzyılı aşkın süredir faaliyet gösteren veya meyhane kültürü tarihinde önemli yere sahip olan bazı mekânlar listelenmiştir:
İstanbul
| Mekân | Kuruluş | Semt | Kurucu | Durum |
|---|---|---|---|---|
| Agora Meyhanesi | 1890 | Balat | Asteri Dulidis (Rum) | Faal |
| Safa Meyhanesi | ~1895 | Yedikule | Arnavut aile | Faal |
| Pandeli | 1901 | Eminönü (Mısır Çarşısı) | Pandeli Çobanoğlu (Rum) | Faal |
| Cumhuriyet Meyhanesi | ~1923 | Beyoğlu | Rum işletmeciler | Faal |
| Koço Restaurant | 1928 | Moda, Kadıköy | Konstantinos Koço Korontos (Rum) | Faal |
| Kör Agop | 1938 | Kumkapı | Agop İnciyan (Ermeni) | Faal |
| Karışma Sen | 1938 | Ahırkapı | Nacar ailesi | Faal |
| Krepen'deki İmroz | 1941 | Nevizade | Tanaş & İspiro Usta (Rum) | Kapalı (2015) |
| Madam Despina | ~1946 | Kurtuluş | Despina (Gökçeadalı Rum) | Faal |
| İsmet Baba | 1951 | Kuzguncuk, Üsküdar | Mehmet İsmet Dökmecier | Faal |
| Refik | 1954 | Asmalımescit, Beyoğlu | Refik Arslan (Hemşinli) | Faal |
| Yakup 2 | 1977 | Asmalımescit, Beyoğlu | Yakup Arslan (Hemşinli) | Faal |
İstanbul dışı
| Mekân | Kuruluş | Şehir | Kurucu / Not | Durum |
|---|---|---|---|---|
| Gazi Baba Meyhanesi | 1867 (tartışmalı) | Edirne | Tarihi ahşap bina | Faal |
| Yalova Restaurant | 1940 | Çanakkale | Ziya Bey | Faal |
| Asmalı Meyhane | 1960 | Bozcaada | İstirati Daly (Rum) | Faal (2011'de yeniden açıldı) |
| Özen Lokantası | 1971 | Ankara | Sadık Özen | Faal |
Tarihî öneme sahip kapanmış meyhaneler
- Lambo'nun Meyhanesi (1940'lar–1950'ler, Nevizade, İstanbul) — Orhan Veli, Sait Faik, Sadri Alışık gibi isimlerin uğrak yeri olan küçük bir bohem meyhaneydi.
- Degüstasyon (1940'lar, Çiçek Pasajı, İstanbul) — Orhan Veli'nin "Canan ki Degüstasyon'a gelmez" dizesiyle ölümsüzleştirdiği İtalyan lokanta-meyhane.
- Bulgar'ın Yeri (1930'lar öncesi, Yeşilköy, İstanbul) — Makedon göçmeni Yorgi tarafından kurulmuş; Atatürk, Florya Köşkü'nden sefer tasıyla yemek sipariş ederdi.
- Rejans (1932–2011, İstiklal Caddesi, İstanbul) — Beyaz Rus göçmenler tarafından kurulan efsanevi lokanta; sarı votka ve Boeuf Stroganoff ile ünlüydü.
- Aslan Yasef'in Yeri (1940'lar sonuna kadar, İkiçeşmelik, İzmir) — Musevi meyhaneci Yasef tarafından işletilen; İzmir'in çok kültürlü meyhane geleneğinin simgelerindendi.
Meyhane kültürü üzerine başlıca eserler
- Reşad Ekrem Koçu, Eski İstanbul'da Meyhaneler ve Meyhane Köçekleri (1947).
- Vefa Zat, Eski İstanbul Meyhaneleri, İletişim Yayınları, 2002. 978-975-470-998-8
- Erdir Zat, Türkiye Meyhaneler Rehberi, Overteam Yayınları, 2014. 978-605-5058-11-1
- Erdir Zat, Rakı Kitabı, Overteam Yayınları. 978-605-4588-08-4
- Fuat Bozkurt, Türk İçki Geleneği, Kapı Yayınları, 2006. 978-975-8950-91-1
- Deniz Gürsoy, Çilingir Sofrasında Rakı, Oğlak Yayıncılık.
Kaynakça
- Özel
- ^ Çalışkan, Kerem. Herkes için Osmanlı. İstanbul: Caretta Yayınları, 2017.
- ^ "meyhane (Nisanyan Sözlüğü)". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2014.
- ^ "meyhane". Nişanyan Sözlük. 5 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2024.
- ^ a b c d "Tarihten Meyhaneler". IWSA. 17 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
- ^ a b "Meyhanelerin yok edilmesine direnen kitap: Türkiye Meyhaneler Rehberi". Cumhuriyet. 19 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
- Genel
- Meyhane Erbabının El Kitabı. Boyut Yayın Grubu. 2011. ISBN 9789752309012.
- Meyhane İhtisas Kitabı: A'dan Z'ye Meyhane: Nedir, Nasıl Çalışır?. İstanbul: Anason İşleri Kitapları. 2022. ISBN 9786055058531.
- Koçu, Reşad Ekrem. Eski İstanbulda Meyhaneler Meyhane Köçekleri.
- Koçu, Reşad Ekrem. "Meyhâne, Meyhâneler". İstanbul Ansiklopedisi.
Dış bağlantılar
- Türkiye Turizm Ansiklopedisi'nde Meyhane
 | Eğlence ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |