Oportünizm

Oportünizm, fırsatçılık ya da çıkarcılık, olaylardan bencil avantajlar edinen bilinçli politika ve uygulamadır. Prensiplere ve diğer bireylerin karşılaşacağı sonuçlara asgari önem verir. Fırsatçı eylemler öz ilgi alanınca güdülenir. Terim: insan bireyleri, yaşayan organizmalar, gruplar, topluluklar, stiller, davranışlar ve gündemlere uygulanabilir. Oportünizm ya da oportünist davranış biyoloji, ekonomi, oyun teorisi, etik, psikoloji, sosyoloji ve politika da önemli bir kavramdır. Fırsatçılık, koşullardan yararlanma veya fırsat varken kişisel çıkarları diğer çıkarların önüne koymaya yönelik bilinçli bir politika veya uygulamadır. Fırsatçılık olumsuz olarak görülebileceği gibi, daha iyi bir genel sonuç elde etmek için bazı ilkelerden bilerek ödün verilebileceği, sorun çözmeye yönelik pratik bir yaklaşım olarak da görülebilir. Fırsatçılık, insanların kendileri için en az maliyetle en fazla kazancı elde edebilecekleri, davranışları üzerinde ilgili kontrollerin bulunmadığı veya seçim yapmaları ve hareket etmeleri için baskı altında oldukları durumlarda ortaya çıkabilir. Ancak fırsatçılık, fırsat aramak veya fırsatları değerlendirmek ile karıştırılmamalıdır. Fırsatçılık, fırsatlara karşı kendi çıkarını gözeten ve bazen de etik olmayan bir tepki vermeyi içerir.

Ahlaki Oportünizm

Ahlaki oportünizm, bireyin etik ilke ve değerleri sabit ve bağlayıcı kurallar olarak benimsemek yerine, içinde bulunduğu koşullara göre esnetmesi veya geçici olarak askıya almasıyla karakterize edilen bir davranış biçimidir. Bu yaklaşımda birey, doğru ile yanlış arasındaki ayrımı evrensel ahlaki normlara dayanarak değil, kendi çıkarına en uygun sonuçları sağlayacak şekilde yeniden yorumlama eğilimi gösterir.

Ahlaki oportünizm, bazı durumlarda pratik ve esnek bir sorun çözme yöntemi olarak değerlendirilebilse de, genel olarak güven ilişkilerini zedeleyen, davranışsal tutarsızlıklara yol açan ve bireyin ahlaki bütünlüğünü aşındıran bir eğilim olarak ele alınır. Özellikle belirsizlik, yoğun rekabet veya dışsal baskı koşullarında daha sık ortaya çıktığı gözlemlenir.

Kısa vadede bireye avantaj sağlayabilen bu tür davranışlar, uzun vadede sosyal ilişkilerde güven kaybına ve bireysel itibarın zedelenmesine neden olabilmektedir. Bu yönüyle ahlaki oportünizm, etik kuramlar çerçevesinde sıklıkla eleştirilen ve sınırları tartışılan bir kavramdır.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

^ "Opportunism | economics | Britannica". www.britannica.com (İngilizce). 25 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2023.
^ Williamson, Oliver E. (1979). "Transaction-Cost Economics: The Governance of Contractual Relations". The Journal of Law & Economics. 22 (2): 233–261. ISSN 0022-2186. 13 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mart 2026.

Felsefe ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

Ekonomi veya finans ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

[1] "Opportunism | economics | Britannica". www.britannica.com (İngilizce). 25 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2023.

[2] Williamson, Oliver E. (1979). "Transaction-Cost Economics: The Governance of Contractual Relations". The Journal of Law & Economics. 22 (2): 233–261. ISSN 0022-2186. 13 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mart 2026.