بنو رسول
Resûlî Krallığı
1229-1454
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
MS 1264 civarında Resul Krallığı
MS 1264 civarında Resul Krallığı
BaşkentZabid
HükûmetMonarşi
Tarihçe 
• Kuruluşu
1229
• Dağılışı
1454

Resûlîler (Arapça: الدولة الرسولية), 1229 ile 1454 yılları arasında Yemen’in büyük bölümünü yöneten Sünni Müslüman bir hanedandı ve bölgede daha önce kurulan Eyyûbî idaresinin ardından ortaya çıktı.

Modern tarih yazımı hanedanın kökenini genellikle Oğuz Türk veya Türkmen askerî çevreleriyle ilişkilendirir. Encyclopaedia of Islam’a göre hanedan “in all likelihood ... originally of Oghuz Turkic origin” idi. Peter B. Golden da Resûlî hanedanının “an Oghuz Turkic clan, the Menjik”ten geldiğini belirtir.

Hanedanın adı, Abbâsî halifesine bağlı bir elçi (Arapça: rasūl) olarak görev yaptığı belirtilen Muḥammed b. Hârûn’dan gelmektedir. Britannica bu durumu şöyle ifade eder: “The family took its name from Muḥammad ibn Hārūn, who, as a messenger (Arabic rasūl) for an Abbasid caliph, was known by the epithet Rasūl.”

Buna karşılık Orta Çağ Arap tarihçiliği ve Resûlî saray geleneği hanedanın soyunu İslam öncesi Gassânî Arap krallarına ve Yemen’in Ezd kabilesine bağlamıştır. Resûlî sultanı el-Melik el-Eşref ʿUmar’ın Ṭurfat al-Aṣḥāb fī Maʿrifat al-Ansāb adlı eserinde soy zinciri Kahtân → Kehlân → Gassân → Cefne → Cebele b. el-Eyhem şeklinde aktarılır.

Saray tarihçisi el-Hazrecî, ailenin bir dönem Türkmen “Mencik” kabilesi arasında yaşadığını, bu nedenle bazı kişilerin onları Türkmen sandığını, ancak “onları bilenlerin” Gassân’a nispet ettiğini kaydeder.

Aynı gelenekte, Halife Ömer döneminde yaşamış bir atanın Bizans topraklarına göç ettiği, daha sonra torunlarının Türkmenler arasında yerleştiği anlatılmaktadır.

Modern tarihçiler bu Gassânî soy anlatısını genellikle Yemen’deki Arap kabile geleneği içinde siyasî meşruiyet üretme çabası olarak yorumlamaktadır. Bununla birlikte Bizans-Arap ilişkileri ve Gassânîler üzerine kapsamlı çalışmaları bulunan Irfan Shahid, Gassânî soy geleneğinin tamamen göz ardı edilmemesi gerektiğini savunmuş ve geç antik Arap soy sürekliliği tartışmalarında bu tür rivayetlerin tarihsel bağlamını ele almıştır.

Hanedanın kurucusu Nûrüddîn ʿUmar, 1234 yılında sultanlığını ilan etmiş, önce Zebîd’i merkez edinmiş, daha sonra başkenti Taiz’e taşımıştır.




Kaynakça

  1. ^ a b "Rasulid dynasty". Encyclopaedia Britannica. 12 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2026. Muslim dynasty that ruled most of Yemen from 1229 to 1454. 
  2. ^ a b Bosworth, C. E. ((Ed.)). "Rasūlids". Encyclopaedia of Islam, 2nd ed. Brill. In all likelihood, the Rasūlid dynasty was originally of Oghuz Turkic origin. 
  3. ^ Golden, Peter B. (1992). An Introduction to the History of the Turkic Peoples. Otto Harrassowitz. The Sunni Rasulid house appears to have stemmed from an Oghuz Turkic clan, the Menjik. 
  4. ^ "Rasulid dynasty". Encyclopaedia Britannica. 12 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2026. The family took its name from Muḥammad ibn Hārūn, who, as a messenger (Arabic rasūl) for an Abbasid caliph, was known by the epithet Rasūl. 
  5. ^ الحميدي, يوسف بن عبدالعزيز بن محمد. الملك الأفضل الرسولي جهوده السياسية والعلمية (PDF) (Yüksek lisans tezi) (Arapça). جامعة أم القرى. ss. 76–77. Erişim tarihi: 1 Mart 2026. من قحطان ... من كهلان ... من غسان ... من جفنة ... من نسل جبلة بن الأيهم. 
  6. ^ الحميدي, يوسف بن عبدالعزيز بن محمد. الملك الأفضل الرسولي جهوده السياسية والعلمية (PDF) (Yüksek lisans tezi) (Arapça). جامعة أم القرى. ss. 76–77. Erişim tarihi: 1 Mart 2026. فلما خرجوا إلى العراق نسبهم من يعرفهم إلى غسان، أما من لا يعرفهم فظنهم من التركمان. 
  7. ^ الحميدي, يوسف بن عبدالعزيز بن محمد. الملك الأفضل الرسولي جهوده السياسية والعلمية (PDF) (Yüksek lisans tezi) (Arapça). جامعة أم القرى. ss. 76–77. Erişim tarihi: 1 Mart 2026. 
  8. ^ Shahid, Irfan (1995). Byzantium and the Arabs in the Sixth Century. Dumbarton Oaks. The Ghassanid tradition persisted in later Arab historiography. 
Siyaset ve yönetim
Coğrafya
EkonomiToplum
Semboller