Saint-Germain Antlaşması

Saint-Germain Antlaşması
	İmza töreninde, Avusturya başbakanı Renner delegelere hitap ederken.
Tür	Barış Antlaşması
İmzalanma	10 Eylül 1919
Yer	Château de Saint-Germain-en-Laye, Île-de-France, Fransa
Onay	17 Ekim 1919
Yürürlük	16 Temmuz 1920
Korunma yeri	Fransa Hükûmeti (depoziter)

Saint-Germain Antlaşması (Fransızca: Traité de Saint-Germain-en-Laye), 10 Eylül 1919 tarihinde İtilaf Devletleri ile Avusturya arasında Château de Saint-Germain-en-Laye'de imzalanan ve I. Dünya Savaşı'nın ardından Avusturya-Macaristan İmparatorluğu topraklarının yeniden düzenlenmesini öngören barış antlaşmasıdır. Antlaşma, aynı dönemde imzalanan Versay Antlaşması ve Trianon Antlaşması ile birlikte I. Dünya Savaşı'nı resmen sona erdiren Paris Barış Antlaşmaları'nın bir parçasıdır.

Arka plan

Ekim 1918'de Avusturya-Macaristan ordusunun cephede çökmesinin ardından, Avusturya İmparatorluk Meclisi'nin Alman asıllı üyeleri Viyana'da geçici bir "Alman-Avusturya Ulusal Meclisi" oluşturdu ve Sosyal Demokrat siyasetçi Karl Renner 30 Ekim 1918'de devlet şansölyesi seçildi. 3 Kasım 1918'de imzalanan ateşkesle Avusturya-Macaristan savaştan fiilen çekildi; 11 Kasım'da imparator yönetimden çekildiğini açıkladı ve ertesi gün meclis, Alman-Avusturya'yı demokratik bir cumhuriyet ilan etti. Bu sırada eski imparatorluk topraklarında Çekoslovakya, Polonya ve Sırplar, Hırvatlar ve Slovenler Krallığı gibi yeni devletler kurulurken, İtalya kuvvetleri Güney Tirol ve Trentino'yu, Sırp-Hırvat-Sloven birlikleri de Karintiya'nın bir bölümünü fiilen işgal etti.

16 Şubat 1919'da yapılan seçimlerin ardından Renner yeniden şansölye seçildi. Mayıs 1919'da Renner başkanlığındaki Avusturya heyeti, Fransa Başbakanı Georges Clemenceau'nun yürüttüğü asıl görüşmelere dâhil edilmedi; İtilaf Devletleri'nin verdiği ültimatom üzerine Renner antlaşmayı 10 Eylül 1919'da imzaladı.

Antlaşmanın hükümleri

Avusturya-Macaristan'ın sona ermesi ve savaş sorumluluğu

Antlaşma, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun resmen dağıldığını tescil etti. Antlaşmanın 177. maddesine göre Avusturya, diğer İttifak Devletleri ile birlikte savaşın çıkmasındaki sorumluluğu kabul etmek zorunda kaldı. Yeni kurulan Avusturya Cumhuriyeti; Macaristan, Çekoslovakya, Polonya ve Sırplar, Hırvatlar ve Slovenler Krallığı'nın bağımsızlığını tanıdı.

Toprak düzenlemeleri

Antlaşma sonucunda Avusturya, savaş öncesi imparatorluk topraklarının yüzde 60'ından fazlasını kaybetti:

Bohemya ve Moravya (bugünkü Çekya), yeni kurulan Çekoslovakya'nın çekirdeğini oluşturdu.
Galiçya, yeniden kurulan Polonya Cumhuriyeti'ne bırakıldı.
Bukovina, Romanya'ya verildi.
Güney Tirol, Trentino, Trieste ve İstria, İtalya'ya bırakıldı.
Dalmaçya'nın büyük bölümü ile bugünkü Slovenya toprakları ve Bosna-Hersek, Sırplar, Hırvatlar ve Slovenler Krallığı'na katıldı; Güney Karintiya'nın geleceği ise 1920'de yapılan bir halkoylamasıyla belirlenecekti.
Avusturya-Macaristan'ın Tianjin'deki imtiyaz bölgesi Çin'e devredildi.
Macaristan'a ait Alman ve Hırvat nüfuslu bazı batı bölgeleri, sonradan Burgenland adıyla Avusturya'ya bağlandı; ancak Sopron kenti yapılan bir halkoylaması sonucunda Macaristan'da kaldı.

Askeri kısıtlamalar

Antlaşmayla Avusturya'da zorunlu askerlik kaldırıldı ve ordu en fazla 30 bin gönüllüyle sınırlandırıldı; bu hüküm, aynı yıl imzalanan Versay Antlaşması'nın Almanya'ya getirdiği askerî kısıtlamalarla büyük ölçüde paraleldi.

Mali hükümler ve savaş tazminatı

Antlaşma, Avusturya'ya İtilaf Devletleri'ne ödenmek üzere ağır savaş tazminatları yükledi; ancak kesin tutar hiçbir zaman belirlenmedi ve fiilen tahsil edilemedi. Ayrıca eski imparatorluktan kalan devlet borcunun halef devletler arasında paylaştırılmasına ve Avusturya-Macaristan Bankası'nın tasfiyesine ilişkin hükümler de yer aldı.

Anschluss yasağı ve isim değişikliği

Antlaşmanın 88. maddesi, Avusturya'nın bağımsızlığını zedeleyecek adımlar atmasını yasakladı; bu hüküm Milletler Cemiyeti Konseyi'nin onayı olmaksızın Avusturya'nın Almanya (Weimar Cumhuriyeti) ile siyasi veya ekonomik birliğe gitmesini engelliyordu. Bu doğrultuda yeni cumhuriyetin ilk seçtiği "Alman-Avusturya" (Almanca: Deutschösterreich) adı terk edilerek ülkenin adı yalnızca "Avusturya" olarak değiştirildi. Bu birleşme yasağı, 1938'de Nazi Almanyası'nın Avusturya'yı ilhak ettiği Anschluss'a kadar resmen yürürlükte kaldı.

Antlaşma, dönemin diplomasisine damgasını vuran On Dört İlke doğrultusunda azınlıkların kendi kaderini tayin hakkına dolaylı olarak atıfta bulunsa da, iç içe geçmiş nüfus yapıları nedeniyle bu ilke sınırlı sayıda halkoylamasıyla uygulanabildi.

Onay süreci ve yürürlüğe girmesi

Avusturya Ulusal Meclisi antlaşmayı 6 Eylül 1919'da, bilhassa toprak hükümlerini protesto ederek kabul etti; onay süreci 17 Ekim 1919'da tamamlandı. Antlaşma 16 Temmuz 1920'de yürürlüğe girdi. Milletler Cemiyeti Misakı'nı da içerdiğinden Amerika Birleşik Devletleri Senatosu tarafından onaylanmadı; ABD ile Avusturya arasındaki savaş hâli, 1921'de imzalanan ayrı bir barış antlaşmasıyla resmen sona erdirildi.

Sonuçları

Nüfusunun, topraklarının ve kaynaklarının büyük bölümünü kaybeden yeni Avusturya'nın ekonomisi ağır biçimde sarsıldı; artık yönettiği bir imparatorluğu bulunmayan başkent Viyana ciddi bir ekonomik krizle karşılaştı ve bir süre ülkenin varlığını sürdürüp sürdüremeyeceği bile tartışma konusu oldu. Antlaşmanın getirdiği ekonomik zorluklar ve Almanya ile birleşme yasağı, sonraki yıllarda Avusturya'da Anschluss fikrine yönelik desteğin artmasında etkili oldu.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

^ ^a ^b ^c ^d ^e "Treaty of Saint-Germain" (İngilizce). Encyclopædia Britannica. 2 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.
^ ^a ^b ^c ^d "Saint-Germain, Treaty of" (İngilizce). 1914-1918-online: International Encyclopedia of the First World War. 5 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.
^ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o Sharp, Alan (2018). The Versailles Settlement: Peacemaking after the First World War, 1919–1923 (İngilizce) (3. bas.). ISBN 978-1-137-61140-6. Bilinmeyen parametre |yayınevi= görmezden gelindi (yardım)
^ Selden, Charles A. (11 Eylül 1919). "Austrian Treaty Signed in Amity" (İngilizce). The New York Times. s. 12.
^ ^a ^b "Treaty of Peace Between the Allied and Associated Powers and Austria, Signed at Saint-Germain-en-Laye, September 10, 1919" (İngilizce). ABD Dışişleri Bakanlığı, Office of the Historian. 10 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.
^ Moos, Carlo (2017). Georg Grote, Hannes Obermair (Ed.). Südtirol im St. Germain-Kontext. A Land on the Threshold: South Tyrolean Transformations, 1915–2015 (Almanca). Oxford; Bern; New York. ss. 27-39. ISBN 978-3-0343-2240-9. Bilinmeyen parametre |yayınevi= görmezden gelindi (yardım)
^ "Tratado de Saint-Germain-en-Laye (1919) - metin" (İngilizce). Derecho Internacional Público. 10 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.
^ ^a ^b ^c ^d ^e "Treaty of Saint-Germain-en-Laye" (İngilizce). The Second World War. 10 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.

Savaş sonrası

[britannica-1] "Treaty of Saint-Germain" (İngilizce). Encyclopædia Britannica. 2 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.

[online1418-2] "Saint-Germain, Treaty of" (İngilizce). 1914-1918-online: International Encyclopedia of the First World War. 5 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.

[sharp2018-3] ^ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o Sharp, Alan (2018). The Versailles Settlement: Peacemaking after the First World War, 1919–1923 (İngilizce) (3. bas.). ISBN 978-1-137-61140-6. Bilinmeyen parametre |yayınevi= görmezden gelindi (yardım)

[nyt1919-4] Selden, Charles A. (11 Eylül 1919). "Austrian Treaty Signed in Amity" (İngilizce). The New York Times. s. 12.

[statedept-5] "Treaty of Peace Between the Allied and Associated Powers and Austria, Signed at Saint-Germain-en-Laye, September 10, 1919" (İngilizce). ABD Dışişleri Bakanlığı, Office of the Historian. 10 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.

[moos2017-6] Moos, Carlo (2017). Georg Grote, Hannes Obermair (Ed.). Südtirol im St. Germain-Kontext. A Land on the Threshold: South Tyrolean Transformations, 1915–2015 (Almanca). Oxford; Bern; New York. ss. 27-39. ISBN 978-3-0343-2240-9. Bilinmeyen parametre |yayınevi= görmezden gelindi (yardım)

[dipublico-7] "Tratado de Saint-Germain-en-Laye (1919) - metin" (İngilizce). Derecho Internacional Público. 10 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.

[secondworldwar-8] "Treaty of Saint-Germain-en-Laye" (İngilizce). The Second World War. 10 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026.