| Pistacia lentiscus | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||
| Korunma durumu | ||||||||||||||
 Asgari endişe altında (IUCN 3.1) | ||||||||||||||
Biyolojik sınıflandırma  | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| İkili adlandırma | ||||||||||||||
| Pistacia lentiscus |
Sakız ağacı (Pistacia lentiscus), Akdeniz Havzası'na özgü, Pistacia cinsine ait, iki evcikli, herdem yeşil kalan bir çalı veya küçük ağaç türüdür. 4 metreye kadar uzayabilen bu bitki, aromatik reçinesi için ağırlıklı olarak Yunanistan'ın Sakız Adası'nda, Türkiye'nin Çeşme ilçesi çevresinde ve Irak'ın kuzey bölgelerinde yetiştirilmektedir.
Morfolojik özellikleri
Nisan-Mayıs ayları arasında, yeşilimsi renkte çiçekler açar. 1–3 m yüksekliğinde, sık dallı, çalı görünüşündedir ve kışın yapraklarını dökmez. Gövdeleri dik ve silindir biçiminde olup, sağlamdır. Kabukları esmer renkli ve reçine kanalları ihtiva eder. Meyveleri ufak, yuvarlak ve kırmızımsı siyah renklidir.
Kullanımı
Bitkinin dal ve gövdesinin yaralı yerlerinden akan reçinenin pıhtılaşmasıyla "mastik" adı verilen sakız elde edilir. Toplanan bu usare 2-4 haftada katılaşır. İlk başlarda donuk yeşil renkte olan reçine, daha sonraları soluk sarı renkli, kolaylıkla kırılabilen parça ve damlalar haline gelir. Özel bir kokusu ve tadı vardır. Eter ve etanolde çözünür. Sakız içinde uçucu yağ, mastisik asit, mastisin ve acı maddeler bulunmaktadır. Eskiden balgam söktürücü olarak kullanılmıştır. Diş etlerini kuvvetlendirmek ve ağız kokusunu gidermek için kullanılır. Sanayide yapıştırıcı, cila olarak ve parfümeride kullanılır. Tatlılara, özellikle muhallebi, sütlaç gibi sütlü tatlılara katılır. Sakız, yiyeceklere güzel bir tat ve koku verir. Güveç ekmek hamuruna çeşni katmak için de kullanılır. Ayrıca Bulgaristan'da mastika adıyla bilinen rakı sakızdan yapılmaktadır. Türkiye'de Sakız ağaçları ile ayrıntılı bilgiyi Çeşme Tarım İlçe Müdürlüğü'nden edinmek mümkündür.
Sağlık etkileri
Sakızın çiğnenmesi Helicobacter pylori'e karşı etkili olduğu ve bu bakterinin neden olduğu ülser, yani mide kanamasına ve mide kanseri tehlikesine karşı faydalı olduğu, Huwez F.U., Thirlwell D., Mastic Gum kills Helicobacter pylori, New-England Journal of Medicine, 339:1946, Dec. 24, 1998, dergisinde ileri sürülmüştür.
Konuyla ilgili yayınlar
- Takahashi K, Fukazawa M, Motohira H, Ochiai K, Nishikawa H, Miyata T (April 2003). "A pilot study on antiplaque effects of mastic chewing gum in the oral cavity". J. Periodontol. 74 (4): 501-5. doi:10.1902/jop.2003.74.4.501. PMID 12747455.
Dış bağlantılar
- Rehber Ansiklopedisi
Wikimedia Commons'ta Sakız ağacı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Vikitür'de Sakız ağacı ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
- ^ Rhodes, L.; Maxted, N. (2016). "Pistacia lentiscus". IUCN Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi. 2016.
|erişim-tarihi=kullanmak için|url=gerekiyor (yardım)no identifier - ^ Pistacia lentiscus L. 28 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at Mansfeld's Database Taxonomy 28 Eylül 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "Sakız Ağaçlarına Sevgi Aşılıyoruz Projesi'nde yeni bir dönem başlıyor". 3 Ağustos 2020. 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2022.