Şalgam

Şalgam
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Plantae Bölüm: Magnoliophyta (Kapalı tohumlular) Sınıf: Magnoliopsida (İki çenekliler) Takım: Brassicales Familya: Brassicaceae (Turpgiller) Cins: Brassica Tür: B. napobrassica
İkili adlandırma
Brassica napobrassica (L.) Mill.

Şalgam (Brassica napobrassica syn. Brassica napus var. napobrassica), turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait, yaprakları ve etli kökü tüketilebilen bir kültür bitkisidir.

Şalgam, Brassicaceae familyasına ait olan ve sağlık açısından faydaları bulunan bir köksebzedir. Avrupa, Asya ve Doğu Amerika mutfaklarında sıklıkla görülen şalgam, filizleri ve yaprakları yenilebilir bir sebzedir. Yuvarlak ve elma büyüklüğüne sahip olan bu sebze, güneş ışığına maruz kaldığından tepesinde açık mor bir alan belirmektedir. Şalgamın içerisinde yer alan vitamin ve mineraller sağlık açısından fayda sağlamaktadır. Şalgam bağışıklık sistemini güçlendirmekte, enerji vermekte, kilo vermeye ve kalp damar sağlığını korumaya yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda vücuttaki iltihabın azalmasına yardımcı olan şalgam cilt sağlığını da desteklemektedir. Bu yüzden şalgam tüm dünyada yaygın olarak yetiştirilmekte ve besin değerlerinden dolayı mutfaklarda sıklıkla tercih edilmektedir.

Turpgiller ailesinden olan şalgam, günümüzde hem insanlar hem de hayvanlar için üretilmektedir. İnsan yiyeceği olarak yetiştirilenleri yumuşak etli, hayvan yemi olanları ise sert etlidir. Bu bitki kullanılarak Adana, Osmaniye ve Mersin yöresine ait bir içecek (Şalgam suyu) de üretilmektedir. Şalgam, bazı çorba ve soslara katılmakta, yemeklerde garnitür olarak kullanılmaktadır.

Şalgam Kalori Değeri: Bu besinin 100 gramında 26 kcal kalori, ayrıca besinin 1 Porsiyon (Orta) yani 50 gramlık miktarında Şalgam 13 kalori bulunmaktadır.

Şalgam Besin Değerleri (100 g ve 1 Porsiyon / 50 g)

Besin Öğesi	100 g	1 Porsiyon (50 g)	Günlük % Değer*
Kalori	26 kcal	13 kcal	%1.3
Karbonhidrat	4.66 g	2.3 g	%1.6
Lif	3.5 g	1.7 g	%14.0
Protein	1.0 g	0.5 g	%2.0
Yağ	0.2 g	0.1 g	%0.3
Kolesterol	0.0 mg	0.0 mg	%0.0
A Vitamini	12.0 IU	6.0 IU	%0.2
C Vitamini	20.0 mg	10.0 mg	%33.3
Potasyum	238.0 mg	119.0 mg	%6.8
Kalsiyum	50.0 mg	25.0 mg	%5.0
Demir	0.4 mg	0.2 mg	%2.4

• Yüzdelik günlük değerler, günlük 2000 kalorilik bir diyeti baz alarak hesaplanmıştır.

Şalgamın bilinen en yaygın faydaları arasında düşük kalorisiyle uzun süre tok tutması ve kilo verilmesine yardımcı olması bulunmaktadır. Bununla birlikte şalgam kabızlığı önlemede etkili olmakta, kan şekerini dengede tutmaya yardımcı olmakta, sindirim sistemi için birçok faydası bulunmaktadır. Şalgam, kalp hastalıkları riskini azaltmakta ve göz sağlığına da iyi gelmektedir.

Şalgam, patates yaygınlaşana değin, çok tüketilen bir sebzeydi. Şalgam, söz konusu besin değerlerinin yanı sıra;

• Zengin potasyum içeriğiyle yüksek tansiyonu düşürmektedir.
• Ayrıca şalgam, halk hekimliğinde bedene dinçlik sağlayan, mide ve siyatik ağrılarına iyi gelen bir besin olarak bilinmektedir.

Şalgam bitkisi tohumlarından çoğalan bir bitki türüdür. Ekim zamanı, ilkbaharda mart-nisan; sonbaharda ağustos ayı sonları ile eylül aylarıdır. Tohumlama işlemi ya serpme yoluyla ekilip sonra fideler seyreltilerek ya da tohumların sıra halinde 15–25 cm aralıkla ve 1–2 cm derinliğe ekilmesiyle yapılır.

Şalgam, ılık ve serin mevsim bitkisidir. Ancak, soğuklara karşı diğer sebzelerden daha dayanıklı olduğu için, Türkiye'de soğuk bölgelerde de rahatlıkla yetiştirilebilmektedir. Bitki, sıcaktan ve kuraklıktan hiç hoşlanmamaktadır.

Toprak bakımından pek seçici olmayan şalgam bitkisi, çok hafif ve çok ağır topraklar dışında, her tip toprakta yetiştirilebilmektedir. Ama, bitkiden en iyi sonuç derin, geçirgen, organik madde yönünden zengin kumlu-tınlı ya da killi-tınlı topraklarda alınmaktadır. Şalgam bitkisi için gerekli olan toprak hazırlığı ve toprağın işlenmesi havuç bitkisi ile aynıdır.

Şalgam, suyu çok seven bir bitkidir. Yaz mevsiminde havalar sıcak ve kurak gittiği zamanlarda, düzenli olarak sulanması gerekmektedir.

Şalgam bitkisinin, iyi gelişmesi ve bitkiden yüksek ürün verimi sağlanması için iyi yanmış çiftlik gübresi ile azot ve fosfat içeren kompoze fenni gübrelere gereksinimi vardır. Şalgamın potas gereksinimi, diğer kök sebzelerinkinden daha azdır.

Şalgam bitkisi, tohumlarının ekiminden yaklaşık 3-4 ay sonra hasat edilecek duruma gelir. Bitkinin kökleri, elle çekilip çıkarılarak ya da çapayla kazılarak hasat edilir.

Şalgam bitkisine dadanacak zararlılar ve hastalıklarla, uzmanlara danışılarak ve uygun tarım koruma ilaçları kullanılarak eksiksiz, zamanında ve aksatılmadan mücadele sürdürülmelidir.

• Şalgam suyu
• Rutabaga

Sebze ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.