Sanal sunucu

Sunucu, bilgisayar ağları bağlamında, ağdaki diğer bileşenler tarafından erişilebilen ve kaynak sağlayan birimdir. Bir ağda birden fazla sunucu bulunabilir. Sunucuların karşıtı ise istemcilerdir. İstemciler, sunuculara bağlanan cihazlardır.

Windows ile UNIX türevi işletim sistemleri, sunucu ortamlarında yaygın biçimde kullanılmaktadır. Windows işletim sistemleri, 1993 yılında piyasaya çıkan Windows NT Server ile başlamış; sonraki yıllarda Windows 2000 Server ve Windows Server 2003 gibi sürümler ürün yelpazesine eklenmiştir. Linux tabanlı Red Hat ve SUSE gibi dağıtımlar da sunucu pazarında kendine yer edinmiştir. Günümüzde aktif olan sunucuların birçoğu Linux tabanlı dağıtımlar aracılığıyla çalışır.

Sunucular, sundukları hizmetin türüne göre sınıflandırılmaktadır. Web hizmeti sunan sunuculara Apache, IIS ve Abyss örnek verilebilir. FTP (File Transfer Protocol), canlı yayın ve çevrimiçi oyun hizmetleri de ayrı sunucu türleri aracılığıyla yürütülmektedir. Her sunucu türü, hizmet gereksinimlerine bağlı olarak farklı sistem yapılandırmaları kullanır.

Fiziksel sunucular, paylaşımlı sunuculardan farklı olarak yalnızca bir kullanıcının kullanımına sunulan sunucu türleridir. Bu yapı, kullanıcının sunucunun tüm işlemci, bellek, disk alanı ve bant genişliği gibi kaynaklarını tek başına kullanabilmesine olanak tanır. Fiziksel sunucular yüksek performans, güvenlik ve özelleştirme imkanları sebebiyle veri merkezlerinde ve yoğun trafikli büyük internet sitelerinde tercih edilmektedir. Fiziksel sunucular sanallaştırma yazılımları kullanılarak birden fazla sanal sunucuya (VPS, VDS gibi) dönüştürülebilir. Bu yöntemle kaynaklar paylaşılabilir ve farklı kullanıcılar için sanal bilgisayarlar oluşturulabilir.

Paylaşımlı sanal sunucular, fiziksel bir sunucu üzerinde sanallaştırma teknolojisiyle oluşturulan sunuculardır. Genellikle VPS (Virtual Private Server/Sanal Özel Sunucu) olarak adlandırılır. VPS'ler standart web barındırma (hosting) hizmetlerine kıyasla daha fazla kaynak ve daha esnek performans sunarken fiziksel sunuculara kıyasla daha düşük maliyetle işletilmektedir.

VDS (Virtual Dedicated Server/Sanal Atanmış Sunucu), fiziksel bir sunucunun belirli kaynaklarının tek bir kişiye tahsis edildiği sanal sunucu çözümüdür. Bu kaynaklar başka kullanıcılarla paylaşılmaz. VDS, yüksek kaynak tüketimine sahip web siteleri veya masaüstü programların çalıştırılması için kullanılmaktadır.

Bulut sunucu, sanallaştırma teknolojisi kullanılarak oluşturulan ve işlemci, bellek, disk gibi kaynakların talebe göre dinamik olarak ayarlanabildiği bir sunucu türüdür. Birden fazla fiziksel sunucunun birleşimiyle oluşturulan bir bulut altyapısında çalışır. Bu yapı, kaynakların ihtiyaca göre dağıtılmasını mümkün kılarak fiziksel sunuculara kıyasla daha esnek ve ölçeklenebilir bir çözüm sunar.

Sanal sunucuların oluşturulması, fiziksel donanım ile işletim sistemi arasında bir katman sağlayan hipervizör (hypervisor) yazılımları aracılığıyla gerçekleştirilir. Hipervizör, bir fiziksel sunucunun işlemci, bellek ve depolama gibi kaynaklarını mantıksal olarak bölerek, birbirinden izole edilmiş birden fazla sanal makinenin (virtual machine) oluşturulmasına olanak tanır. Bu sanal makineler, bağımsız sistemler olarak çalışabilir ve kendi işletim sistemleri ile uygulamalarını barındırabilir.

Hipervizörler genel olarak iki ana türe ayrılır: doğrudan donanım üzerinde çalışan tip 1 (bare-metal) hipervizörler ve bir ana işletim sistemi üzerinde çalışan tip 2 (hosted) hipervizörler. Yaygın olarak kullanılan hipervizör örnekleri arasında VMware ESXi, Microsoft Hyper-V, KVM (Kernel-based Virtual Machine) ve Citrix Hypervisor yer alır. KVM, Linux çekirdeğine entegre bir sanallaştırma modülü olup donanım destekli sanallaştırma özelliklerini kullanarak sanal makinelerin çalıştırılmasını sağlar. Açık kaynaklı bir çözüm olması nedeniyle farklı ortamlarda uygulanabilirlik sunar. Performans ve verimlilik özellikleri, kullanılan donanım, yapılandırma ve iş yüküne bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Sanallaştırma, birden fazla iş yükünün daha az sayıda fiziksel sunucu üzerinde çalıştırılmasına olanak sağlayarak sunucu konsolidasyonunda kullanılabilir. İş yüklerinin fiziksel sunucular arasında yeniden dağıtılması, gerekli aktif fiziksel sunucu sayısının azaltılmasına ve kaynak kullanım oranının artırılmasına yardımcı olabilir.

Enerji odaklı konsolidasyon yöntemlerinde iş yükleri daha az sayıda fiziksel sunucuda birleştirilebilir ve ihtiyaç duyulmayan fiziksel sunucular düşük güç durumuna geçirilebilir veya kapatılabilir. İş yükünün yeniden artması durumunda ek fiziksel kaynaklar tekrar devreye alınabilir. Bununla birlikte sanal makinelerin fiziksel sunucular arasında taşınması ek enerji tüketimine ve geçici performans kayıplarına neden olabileceğinden, konsolidasyon politikalarında enerji tüketimi ile performans arasında denge kurulması gerekir.

Bilgisayar ağları ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.