Seder Olam Zutta (İbranice: סדר עולם זוטא‎) 803 yılına ait anonim bir kronik olduğu ve daha eski Seder Olam Rabbah'tan ayırt etmek için "Zuta" ("daha küçük" veya "daha genç") olarak adlandırıldığı belirtilmektedir. Bu eser, daha eski olan yukarıda bahsedilen kroniğe dayanmaktadır ve bir ölçüde onu tamamlar ve devam ettirir. İki ana bölümden oluşmaktadır: Birincisi, tamamının yaklaşık üçte beşini oluşturan ve Âdem'den bu kroniğe göre Babil sürgün valisi'nin ilki olan Yehoiakim'e kadar 50 neslin kronolojisini ele alan bölümdür; ikincisi ise Yehoyakin'den başlayıp 9. yüzyıla kadar uzanan 39 nesil eksilark (sürgün valisi) ele almaktadır.

İçindekiler

Bu çalışmada yazarın amacı, Babil eksilarklarının, İsrail Kralı Davud'un doğrudan soyundan geldiklerini, ardışık bir soyağacı aracılığıyla göstermektir.

Yaratılıştan Sürgüne

Seder Olam Rabbah'tan alınan kısa bir girişten sonra, Âdem'den İkinci Tapınağın yıkılmasına kadar olan 3828 yıllık bir dönemi içeren genel kronolojiyi ve en önemli olaylar arasında geçen yılları (örneğin Tufan ve dillerin karışması arasında geçen süre) belirten kısım, Âdem ile yeniden başlar. Seder Olam Zuta bu noktada Seder Olam Rabbah'tan daha eksiksizdir, çünkü Âdem ile İbrahim arasındaki nesillerin süresini verir ki bu Seder Olam Rabbah'ta yoktur. Ayrıca, gelenekte kaydedildiği üzere Yakub'un on iki oğlunun her birinin yaşam süresini de verir. Bunun dışında sadece nesilleri sıralar.

Davud'tan itibaren, her kralın zamanında yaşamış olan baş rahiplerin ve peygamberlerin isimlerini verir. Örneğin, Davud'un baş rahibi Abiathar, peygamberleri ise Nathan ve Gad'dı; on iki yaşında tahta çıkan Süleyman'ın baş rahibi Zadok, peygamberleri ise Jonathan, İddo ve Ahijah'dı. Bu şekilde, I. Tarihler'de sayılan baş rahiplerin listesini tamamlar. Shallum, Amon zamanında görev yapmış ve Shallum ile Azariah (Rehav'am zamanında hizmet eden) arasında Seder Olam Zuta 12 baş rahip listeler. Ancak Tarihler'de sadece beş baş rahip sayılır ve bunların isimleri Seder Olam Zuta'da verilenler arasında hiç bulunmaz.

Seder Olam Zuta, bu 50 nesli her biri 10 nesilden oluşan beş seriye ayırır. Her serinin son kişileri sırasıyla Nuh, İbrahim, Boaz, Ahaziah ve Jehoiakim'dir.

Sürgünden sonra

Eserin ikinci bölümü, yalnızca üç ay on gün hüküm süren Yehoyakin'in Nebukadnezar tarafından esir alındığı ifadesiyle başlar. Daha sonra Evil-merodach tarafından yüksek bir rütbeye getirilmiş ve böylece Esaretin ilk prensi olmuştur.1 Chronicles 3:17–19 yer alan biraz karışık soyağacı anlatımını düzelten Seder Olam Zuta, Yehoyakin'in dört oğlu olduğunu ve bunlardan en büyüğünün babasının yerine geçen Şealtiel olduğunu belirtir.

Özellikle bu kroniğe göre, Darius, Babil'i 70 yıl (Nebukadnezar'ın hükümdarlığıyla başlayarak) egemen olduktan sonra ve Birinci Tapınağın yıkılmasından 52 yıl sonra fethetmiştir. Şealtiel'in oğlu Zerubbabel, Kiros'un hükümdarlığının ilk yılında Kudüs'w gitmiş, Tapınak ve Kudüs surları Ezra tarafından yeniden inşa edildikten sonra Babil'e dönmüş ve babasının yerine eksilark görevini üstlenmiştir.

Ardından kronik, sıralı sürgün yöneticilerini sıralar; anlatım kısmen I. Tarihler'den alınmıştır, ancak Tarihler metninden büyük ölçüde farklıdır. Metinde verilen liste, soy ağacında uydurmadır; örneğin, Anan'ın babası olarak listelenen Şafat, I. Tarihler'de bahsedilen karakterler olarak anlaşıldıkları takdirde, yaşam süreleri 600 yıldan fazla bir süreye yayılmıştır.

Haggay, Zekeriya ve Malaki'nin ölümleriyle -daha doğrusu, Pers egemenliğinin 52. yılında veya yaratılıştan bu yana 3442. yılda- peygamberlik sona erdi ve bilge adamlar ("ḥakamim") dönemi başlamıştır. Hananiah'tan (Zerubbabel'in torunu) itibaren her sürgün liderinin bilge adamlar tarafından yönlendirildiği belirtilir. İskender'den İkinci Tapınak'ın yıkımı sırasında Roma Filistin'ine kadar Yahudiye'de hüküm süren kralların isimleri verilmiştir. Seder Olam Rabbah gibi, bu kronik de Makkabiler ve Hirodeslerin hükümdarlıklarının her birinin 103 yıl sürdüğünü belirtir. Seder Olam Zuta'ya göre, Hirodes Hanedanı sadece üç kraldan oluşuyordu: Hirodes, Agrippa ve Monobaz; Monobaz'ın hükümdarlığının sonunda ve Şemaya'nın oğlu Şekaniya zamanında Romalılar Tapınağı yıkmışlardır. Ayrıca Nahum'dan, muhtemelen akademi başkanları olan ve sürgün yöneticilerine yardımcı olan bilge kişilerin isimleri de verilmektedir.

II. Mar-Zutra'nın (13. sürgün lideri) MS 502 yılında idam edildiğini ve ölümünden sonra doğan oğlu III. Mar-Zutra'nın, Yaratılışın 4280. yılında (MS 520) Palaestina Prima'ya çekilerek Sanhedrin'in başına geçtiğini belirttikten sonra, kronik, sonuncusu Rab Finehas'ın oğlu Rab Ḥaẓub olan sekiz ardıl sürgün liderinden bahseder. Bazı yanlış ifadeler dışında, bu kısım birçok doğrulanmış gerçeği içerir ve bu nedenle modern bilim insanları tarafından tarihi değere sahip bir belge olarak kabul edilir. 31 sürgün liderinin yaşamlarının 900 yıldan fazla bir süreyi kapsadığı, ortalama olarak yüzyılda üç sürgün liderinin yaşadığı görülebilir. Bu, Seder Olam Zuta'nın yazıldığı zamanı belirlemeye yardımcı olabilir; bu tahmine göre, 8. yüzyılın sonlarında yaşamış olmalıdır. Ancak, kopyacıların eklemeleri yazıldığı zamanı belirlemeyi zorlaştırmaktadır.

A. Neubauer tarafından yayımlanan bir kroniğin bir parçasında, Yohanan Hurkanus'un hükümdarlığıyla ilgili, Seder Olam Zuta'da bulunan ancak "Seder Olam de-Rabbanan"a atıfta bulunulan bir cümle vardır. Lazarus "de-Rabbanan" kelimesinden sonra "Sabura'e" kelimesinin eklenmesi gerektiğini varsaymaktadır, çünkü "Seder Olam de-Rabbanan Sabura'e" başlığı altında bir kroniğin adı, Worms'lu Baruch b. Isaac ve Coucy'li Moses tarafından, 4564 (= MS 803/4) yılının bir Şabat yılı olduğu ifadesiyle bağlantılı olarak zikredilmiştir. Bu durum, H. Grätz, Steinschneider ve Zunz gibi birçok modern bilim insanını "Seder Olam Zuta"yı "Seder Olam de Rabbanan Sabura'e" ile özdeşleştirmeye yöneltmiştir.

Düzenleme zamanı

Hahamlar çağları

Eserin yazım zamanının belirlenmesi konusunda bilim insanları arasında birçok görüş ayrılığı bulunmaktadır. Zunz, R. Baruch ve Moses of Coucy'nin MÖ 804/3 yılıyla ilgili olarak alıntıladığı cümlenin (yukarıya bakınız), yazarın kopyacı tarafından atlanmış ve eserin yazılma zamanını gösteren son notu olabileceğini belirtmiştir. Zunz'un görüşü, yukarıda bahsedilen girişten yoksun olan ancak sonunda şu cümleyi içeren Seder Olam Zuta el yazmasıyla doğrulanmış gibi görünüyor: "Âdem'den bugüne, yani Şabat yılının Kislev ayının on birinci gününe kadar 4.564 yıl geçti": bu, Kasım MÖ 803 yılını verir. Bununla birlikte, metnin daha yakından incelenmesi, Mar-Zutra III'ü takip eden sekiz sürgün yöneticisinin sayımının iki sonraki el tarafından eklendiğini -altısının bir el tarafından, ikisinin, Finehas ve Hazub'un ise başka bir el tarafından- ve kroniğin 6. yüzyılın ilk çeyreğinde oluşturulduğunu gösteriyor gibi görünmektedir.

Seder Olam Zutta'nın baskıları ve Latince çevirileri için Seder Olam Rabbah'a bakınız. Abraham Zacuto, Yuḥasin'ine Seder Olam Zutta'nın büyük bir bölümünü eklemiştir; metni, diğer herhangi bir baskı veya el yazmasının metninden daha doğruya yakındır. Zacuto'nun metni A. Neubauer tarafından yeniden yayınlanmıştır. Burada Mantua baskısının metni de verilmiştir. Eksilarklar ile ilgili ikinci kısım Lazarus tarafından düzenlenmiştir.

Son dönemdeki araştırmalar, eserin yazarı olarak 10. yüzyılda yaşamış Nathan ben Isaac HaBabli'yi göstermektedir.

Kaynakça

  1. ^ a b 1 Chronicles 5:34 et seq.
  2. ^ I Chronicles 5:38-39
  3. ^ 2 Kings 24:8 ile 2 Chronicles 36:9 karşılaştır
  4. ^ a b 1 Chronicles 3:16 et seq.
  5. ^ M. J. C. i. 197
  6. ^ Brüll's Jahrb. x. 8
  7. ^ Sefer ha-Terumah, Hilkhot Avodah Zarah, § 135
  8. ^ Sefer Mitzvot Gadol, 2 866
  9. ^ Parma, De Rossi MSS., No. 541, 10, published by S. Schechter in Monatsschrift, xxxix. 23 et seq.
  10. ^ In his Mediæval Jewish Chronicles ii. 67 et seq.
  11. ^ In Brüll's Jahrb., x. 157 et seq.
  12. ^ * Brener, Ann (2003). Isaac Ibn Khalfun. Hebrew Language and Literature Series (İngilizce). 4. Brill/Styx. s. 191. ISBN 9789004124158. LCCN 2003270832. Erişim tarihi: 21 Ekim 2015. 

Dış bağlantılar