Tarquinius Priscus

Lucius Tarquinius Priscus
Rex
Tarquinius Priscus Roma'ya Girerken, Jacopo del Sellaio, yakl. 1470, Cleveland Sanat Müzesi. Tablonun sol bölümünde Tanaquil kehanetini aktarırken, sağ bölümünde Tarquinius zafer alayıyla Roma'ya girerken tasvir edilmektedir.
Roma Kralı
Hüküm süresi	yakl. MÖ 616 – MÖ 578/579
Taç giymesi	Bilinmiyor
Önce gelen	Ancus Marcius
Sonra gelen	Servius Tullius
Veliaht(lar)	Resmi olarak tayin edilmemiştir
Doğum	yakl. MÖ 650 civarı Tarquinii, Etrurya
Ölüm	yakl. MÖ 578/579 Roma
Defin	Bilinmiyor Bilinmiyor
Eş(ler)i	Tanaquil
Çocuk(lar)ı	Tarquinia; Lucius Tarquinius; Arruns Tarquinius
Tam adı Lucius Tarquinius Priscus
Hanedan	Tarquinius hanedanı
Babası	Demaratus
Annesi	Bilinmiyor
Dini	Etrüsk Dini
Meslek	Kral

Lucius Tarquinius Priscus (Klasik Latince telaffuz: [tarˈkʷɪniʊs ˈpriːskʊs]; Yaşlı Tarquin ya da I. Tarquin olarak da bilinir), Roma'nın efsanevi beşinci kralı ve Etrüsk hanedanının Roma tahtındaki ilk temsilcisidir. Adına eklenen Priscus lakabı Latincede "Eski" ya da "Yaşlı" anlamına gelmekte olup kendisini, daha sonra tahta geçecek olan Tarquinius Superbus'tan (Kibirli Tarquin) ayırt etmek amacıyla antik kaynaklarda yerleşmiştir. Yaklaşık otuz sekiz yıl hüküm sürmüştür. Eşi, kahinlik yeteneğiyle bilinen Tanaquil'dir. Tarquinius, Roma'yı askeri fetihler yoluyla genişletmiş; Circus Maximus ve Cloaca Maxima gibi köklü altyapı yapıları inşa ettirmiş; Senato ve ordu başta olmak üzere devlet kurumlarını yeniden düzenlemiş; Roma'nın ilk zafer alayını (triumphus) düzenlemiş ve çok sayıda Etrüsk sivil ile askeri sembolü — fasces, curule koltuk, toga praetexta ve paludamentum başta olmak üzere — Roma geleneğine kazandırmıştır.

Livius'a göre Tarquinius Priscus, bir Etrüsk şehri olan Tarquinii'den gelir ve asıl Etrüskçe adı Lucumo'dur. Ancak modern araştırmacılar, lucumo sözcüğünün aslında Etrüsklerde bir unvan ya da siyasi konum adı (Etrüskçe lauchume, "kral" anlamında) olduğuna dikkat çekmektedir; bu nedenle antik geleneğin onun öz adı ile unvanını karıştırmış olabileceği düşünülmektedir. Babası, Korint'ten gelen Yunanlı bir tüccar olan Demaratus'tur. Halikarnassos'lu Dionysios'a göre Demaratus, Korint'in köklü oligarşik ailelerinden Bacchiadailer'e mensuptu; Etrurya ile Yunanistan arasında ticaret yaparak büyük bir servet biriktirmişti. Kypselos'un Bacchiadaileri devirerek Korint'te tiranlığı kurmasıyla birlikte Demaratus, büyük serveti nedeniyle güvenliğini tehlikede hissedip şehri terk etmiş ve Tarquinii'ye yerleşmiştir. Burada seçkin bir Etrüsk kadınla evlenmiş; Arruns ve Lucumo (Tarquinius) adlarında iki oğlu olmuştur. Arruns babasından önce çocuksuz ölmüş, Demaratus da ardından kederle hayatını kaybetmiş ve tüm servetini hayatta kalan tek oğlu Lucumo'ya bırakmıştır. Plinius ise Demaratus'un Korint'ten ayrılışı sırasında Etrurya'ya Yunan sanatçılar da getirdiğini, bu yolla Korint seramiği ve sanat anlayışının bölgeye taşındığını aktarmaktadır.

Tarquinius, babasının servetini miras aldıktan sonra Tarquinii'de siyasi bir görev elde etmeye çalışmış; ancak Yunan asıllı bir babadan doğması nedeniyle bu girişimi engellenmiş ve onu orta sıralara bile kabul etmemişlerdir. Kehanet konusunda son derece yetenekli olan eşi Tanaquil, Etrüsk soyluları arasında asla tam anlamıyla kabul göremeyeceklerini anlayarak kocasını Roma'ya göç etmeye ikna etmiştir; zira Romalıların yabancıları memnuniyetle karşılayıp vatandaşlığa kabul ettiğini duymuşlardı.

Antik geleneğe göre kehanet gerçekleştiğinde çift, Janiculum Tepesi'nden Roma'yı ilk kez görmekteydi. Gökyüzünden inen bir kartal, onun başındaki şapkayı alarak yükseklere uçmuş, ardından tekrar aşağı inerek şapkayı tam olarak başına bırakmıştır. Kehanet yorumlamakta usta olan Tanaquil, bu olayı eşinin özel konumundan tahtına yükseleceğinin işareti olarak değerlendirmiştir. Bu kehanet sahnesi ayrıca Ennius'un Annales eserinde de epik bir dille anlatılmaktadır.

Roma'ya yerleştikten sonra Lucumo, Lucumo adı yerine Latin geleneğine uygun olarak Lucius Tarquinius adını benimsemiştir: Lucius öz adı, Tarquinius ise doğup büyüdüğü şehirden aldığı soy adıdır. Halikarnassos'lu Dionysios'a göre kral Ancus Marcius, onu ve Etrüsk maiyetini bir tribüse ve bir curiaya kaydettirmiş; şehirde onlara arazi ve konut tahsis etmiştir. Lucius, cömertliği, zekâsı ve savaştaki yiğitliğiyle hızla saygınlık kazanmış; Ancus Marcius'un en güvendiği danışmanı hâline gelmiş ve nihayetinde kral onu oğullarına vasi olarak atamıştır.

Roma'da kalıtsal monarşi ilkesi henüz yerleşmemişti. Numa Pompilius'un torunu olan Ancus Marcius'un bile babası gibi tahta geçmesi söz konusu olmamış; ilk üç kralın hiçbirinin oğlu babası tarafından kral olarak bırakılmamış, her yeni kral halk tarafından onaylanmıştı. Ancus Marcius'un ölümünün ardından Tarquinius, kral oğulları henüz genç çocukken onları kısa bir süreliğine ava göndererek Comitia Curiata (Kurial Meclis) önünde yaptığı etkileyici bir konuşmayla kendisinin kral seçilmesi gerektiğini savunmuş ve meclisi ikna etmeyi başarmıştır. Bir gelenekte, Ancus'un oğullarının o sırada av gezisinde olduğu ve bu nedenle meclis kararını etkileyemedikleri de aktarılmaktadır. Cicero, De Re Publica adlı eserinde Tarquinius'un iktidarının meşruiyetini ve ardılı Servius Tullius'a geçişi ayrıntılı biçimde ele almaktadır. Böylece Tarquinius Priscus, Roma tarihinde aktif biçimde taht için lobi yapan ve bu girişimde başarılı olan ilk kral olmuştur.

Tanaquil, Tarquinius Priscus'un saltanatında yalnızca bir eş olmaktan öte, siyasi açıdan belirleyici bir figür olarak öne çıkmaktadır. Etrüsk geleneğinde kadınların kehanet ve dinî törenler alanında önemli bir konuma sahip olduğu bilinmektedir; Tanaquil bu geleneğin en çarpıcı temsilcilerinden biri olarak antik kaynaklara geçmiştir.

Tanaquil'in rolü daha Tarquinius tahta geçmeden önce belirleyici biçimde kendini göstermektedir: kocasını, Tarquinii'de siyasi engellere takıldığı bir dönemde Roma'ya göç etmeye ikna eden ve Janiculum'daki kartal kehanetini yorumlayarak onun krallığa yükseleceğini öngören odur. Saltanat boyunca da Tanaquil, kral sarayının dinî ve siyasi kararlarında etkin bir danışman konumunda kalmıştır. Antik kaynaklar, onun Etrüsk kehanet geleneğini (haruspicina) iyi bildiğini ve bu bilgiyi Roma sarayına taşıdığını vurgular.

Saltanatın sonunda ise Tarquinius suikaste kurban gittiğinde Tanaquil, olağanüstü bir soğukkanlılıkla iktidar geçişini yönetmiş ve Servius Tullius'un tahta oturmasını fiilen sağlamıştır. Bu sürecin ayrıntıları için bkz. Ölümü ve ardından gelişenler.

Antik kaynaklar Tarquinius Priscus'un çocukları hakkında tutarlı bir tablo sunmamaktadır. Livius'a göre Tarquinius'un en az iki oğlu ve bir kızı vardır.

Kızı Tarquinia, halefi Servius Tullius ile evlenmiştir; bu evlilik, Tarquinius hanedanı ile Servius arasındaki siyasi bağı resmîleştirmiştir. Oğulları Lucius ve Arruns ise babalarının ölümünün ardından krallık üzerindeki haklarını talep etmiş; ancak Tanaquil'in müdahalesiyle bu talep sonuçsuz kalmıştır. Her ikisi de sonraki nesillerde Tarquinius Superbus ile karmaşık soy ilişkileri içinde anılmaya devam etmiştir. Arruns'un, Tarquinius Superbus'un (Kibirli Tarquin'in) babası ya da kardeşi olduğuna dair tartışmalı gelenekler mevcuttur; antik kaynaklar bu konuda birbiriyle çelişmektedir.

Servius Tullius daha sonra kendi kızlarını Lucius ve Arruns'la evlendirmiş; bu birleşmelerden türeyen nesil, Roma Krallığı'nın son dönemini şekillendirecek çatışmaların merkezinde yer almıştır.

Tarquinius'un ilk seferi Latinlere karşı yapılmıştır. Apiolae şehrini ele geçirmiş ve oradan büyük ganimet getirmiştir. Fasti Triumphales'e göre bu savaş MÖ 588'den önce gerçekleşmiş olmalıdır. Latinlerin Romulus ve diğer Roma kralları döneminde yapılmış barış antlaşmalarını geçersiz saydıklarını ilan etmeleri üzerine Tarquinius, birçok Latin şehrini fethederek Roma hâkimiyeti altına almıştır. Bu durum karşısında Latinler, Sabinler ve Etrüsklerden destek talep etmişlerdir; ancak Tarquinius, güçlerini bölmeksizin Latin cephesini öncelikli hedef olarak sürdürmüş ve galip gelmiştir.

Latinleri yenilgiye uğrattıktan sonra Tarquinius, Sabinlere yönelmiştir. Sabin üssü iki nehrin kavşağında bulunuyordu ve bu konum, kuvvetlerin hızla hareket etmesine olanak tanıyordu. Tarquinius, gece baskını stratejisini uygulamış; küçük tekneleri ateşe vererek nehir boyunca Sabin kampına göndermiş, Sabinler alevleri söndürmeye çalışırken kampı basmıştır. Daha sonra gerçekleşen ikinci Sabin saldırısında muharebeler Roma sokaklarına kadar uzanmış, ancak Tarquinius bu tehlikeli çatışmalardan da galip ayrılmıştır. Barış müzakerelerinde Collatia kasabası Roma'ya bırakılmış ve Tarquinius'un yeğeni Egerius buraya garnizon komutanı olarak atanmıştır. Tarquinius, MÖ 13 Eylül 585'te Roma'ya zafer alayıyla dönmüştür.

Sabin zaferinin ardından Corniculum, eski Ficulea, Cameria, Crustumerium, Ameriola, Medullia ve Nomentum şehirleri boyun eğerek Roma idaresine girdi.

Tarquinius, Etrüsklerle barış yapmayı arzulamıştır; ancak Etrüskler bunu reddettiler. Sabin savaşına müdahil oldukları için tutsak alınan Etrüsk yardımcı kuvvetleri nedeniyle beş Etrüsk şehri Roma'ya savaş ilan etmiş, buna yedi şehir daha katılmıştır. Tartışmanın odağı hâline gelen Roma kolonisi Fidenae, Etrüskler tarafından ele geçirilmiştir. Birçok kanlı çarpışmanın ardından Tarquinius yeniden galip gelmiş ve savaşa katılan Etrüsk şehirlerini boyun eğdirmiştir. Plinius'a göre bu savaşlar sırasında ele geçirilen ganimetlerle çeşitli anıtlar dikilmiş ve Tarquinius'un MÖ 616–579 dönemindeki zaferini belgeleyen tunç heykeller Forum'a yerleştirilmiştir. Iustinus, bu dönemde Fokaialı Yunanlıların İtalya kıyılarına yerleşmeye başladığını ve Tarquinius'un Roma ile komşu halklar arasındaki ilişkileri biçimlendirdiği bir ortamda bu göçlerin yaşandığını aktarmaktadır.

Tarquinius, askeri başarılarının yanı sıra Roma devlet yapısını derinden etkileyen kurumsal reformlar da gerçekleştirmiştir.

Livius'a göre Tarquinius, Senato'nun üye sayısını, küçük soylu ailelerden (minorum gentium) seçilmiş yüz kişiyi dahil ederek ikiye katlamış ve toplamı ikiyüze yükseltmiştir. Yeni senatörler patres minorum gentium (küçük soylu ailelerden babalar) olarak adlandırılırken, eski senatörler patres majorum gentium (büyük soylu ailelerden babalar) unvanını almıştır. Bu yeni senatörler arasında, ileride ilk Roma imparatoru Augustus'u yetiştiren Octavii ailesi de yer almaktadır. Tarquinius'un bu adımı, söz konusu ailelerin kendisine minnettar kalacağını ve böylece iktidarını pekiştireceğini hesaplamasına dayanmaktadır.

Tarquinius, Romulus döneminde oluşturulmuş üç süvari centuriasına (equites) üçer yeni centuria ekleyerek bunlara kendi adını ve iki yakın dostunun adını vermek istemiştir. Ancak ünlü kâhin Attus Navius, Romulus'un süvari birliklerini tanrıların onayıyla kurduğunu ileri sürerek bu değişikliğe karşı çıkmış ve ilahi izin alınmadan hiçbir değişiklik yapılamayacağını ilan etmiştir.

Antik kaynaklarda geniş yer bulan bu tartışma sırasında Tarquinius, kâhinin yeteneklerini sınamak amacıyla şu soruyu sormuştur: "Şu an aklımdan geçirdiğim şeyin gerçekleşip gerçekleşemeyeceğini söyle." Attus Navius kuşları gözlemleyerek bunun gerçekleşebileceğini bildirmiş; bunun üzerine Tarquinius, "Aklımdan geçirdiğim şey, bu bileği taşını bir ustura ile ikiye kesmekti; haydi yap!" demiştir. Livius'un aktarımına göre Attus Navius hiç tereddüt etmeden bileği taşını ustura ile ikiye kesmiştir. Bu mucize karşısında Tarquinius yeni centuria kurmaktan vazgeçmiş; bunun yerine her eski centuriaya ikinci bir centuria ekleyerek toplamı altıya çıkarmıştır. Attus Navius'un başı örtülü heykeli daha sonra Comitium'da, senato binasının yanına dikilmiş; altında bileği taşı ve ustura toprağa gömülmüştür. Aulus Gellius ise Noctes Atticaesinde bu olayı aktarırken Attus Navius'un tarihsel kâhinler arasındaki yeri üzerine de tartışır.

Tarquinius Priscus'un saltanatı, Roma'daki yürütme gücünün (imperium) çerçevelendiği dönem olarak da değerlendirilmektedir. Bazı modern tarihçiler, kral yetkisinin —özellikle askeri komuta alanında— bu dönemde daha belirgin biçimde tanımlandığını öne sürmektedir. Tarquinius, savaş ve barış kararlarını Senato ile birlikte aldığını gösteren ilk örnekleri sunmuş; bu durum sonraki cumhuriyet dönemi kurumlarının habercisi niteliğindedir. Cicero De Re Publicada Tarquinius'un iktidara geliş biçimini hem meşru hem de düzeni bozucu bir örnek olarak tartışmakta, bu gerilim ilerideki Roma anayasa tartışmalarının temel izleği hâline gelmektedir.

Tarquinius Priscus'un saltanatı, Roma dini kurumlarının biçimlendiği kritik bir dönem olarak değerlendirilmektedir. Kral, Etrüsk kökenli haruspicina (bağırsak falı ile kehanet) ve auguratio (kuş uçuşundan işaret okuma) pratiklerini Roma sarayına sistematik biçimde taşımıştır. Bu gelenekler, Etrüsk dinî uzmanlarının (haruspexlerin) Roma devlet ritüellerinde kalıcı bir yer edinmesinin temelini atmıştır.

Attus Navius olayı, yalnızca kurumsal bir anlaşmazlık değil, aynı zamanda dini otoritenin kraliyet iktidarı üzerindeki sınırlarını gösteren sembolik bir olay olarak da okunmaktadır. Antik yorumcular bu hadiseyi, tanrıların Roma kurumları üzerindeki koruyucu gözetiminin kanıtı sayarak sonraki nesillere aktarmıştır.

Capitoline'deki Jüpiter Optimus Maximus Tapınağı'nın temellerini attıran Tarquinius, Roma'nın en yüce tanrısına adanmış bu anıtsal yapıyla hem dini hem de siyasi bir mesaj vermiştir: Roma'nın evrensel egemenliğini Jüpiter'in himayesiyle özdeşleştirmek. Tapınağa yerleştirilen quadriga (dört atlı araba) heykelinin Etrüsk ustalar tarafından pişirilmiş kilden yapıldığı rivayet edilmekte olup bu ayrıntı Etrüsk sanat geleneğinin Roma dini mimarisine doğrudan katkısını yansıtmaktadır.

Valerius Maximus, Tarquinius dönemine ait çeşitli kehanet olaylarını aktararak bu saltanatın Roma dinî bilincindeki önemini vurgulamaktadır.

Tarquinius Priscus, Roma'nın ilk ve en büyük at yarışı stadyumu olan Circus Maximus'u inşa ettirmiştir. Daha önce seyirciler, Aventine ve Palatine tepeleri arasındaki düzlükte tahta tribünlerden yarışları izliyordu. Tarquinius bu alana kalıcı tribünler inşa ettirmiş; senato üyeleri ve süvariler için ayrı oturma alanları belirlemiştir. Livius'a göre yarışmalara ilk katılan at ve boksörler Etrurya'dan getirilmiştir. Yapı, dönemde benzer biçimde inşa edilen diğer stadyumlardan ayırt edilmek amacıyla Circus Maximus (En Büyük Meydan) adını almıştır. Plinius de bu döneme ait halka açık yapıları konu alırken Circus'tan söz etmektedir.

Büyük bir selin ardından Roma'nın bataklık alçak bölgelerini kurutmak ve Forum Romanum'un kurulabilmesine zemin hazırlamak amacıyla Cloaca Maxima (Büyük Lağım) inşa ettirilmiştir. MÖ 578'de tamamlandığı ileri sürülen yapı, Etrüsk mühendislik geleneğinden ilham almaktadır. Plinius, Naturalis Historianın 36. kitabında yapının inşasına ilişkin zorlu koşulları ayrıntılı biçimde anlatmakta ve tünellerin yüzyıllar sonra bile ayakta durmasını Roma mühendisliğinin büyük bir başarısı olarak nitelendirmektedir. Cassius Hemina da kayıp eserinde bu inşaata dair bilgiler aktarmaktadır.

Tarquinius, Capitoline Tepesi üzerine Jüpiter Optimus Maximus onuruna büyük bir tapınak inşa etmeye başlamıştır; bu tapınağın masraflarının bir kısmı Sabin ve Latin seferlerinden elde edilen ganimetlerle karşılanmıştır. Bunun yanı sıra şehrin etrafına taş bir sur da yaptırmıştır. Her iki yapı da Tarquinius'un saltanatında tamamlanamadı. Jüpiter Tapınağı özellikle uzun soluklu bir proje olarak kaldı; inşaat halefi Servius Tullius döneminde sürdürüldü ve nihayet Tarquinius Superbus zamanında, MÖ 509'da tamamlanarak adandı. Plinius, Naturalis Historiada Tarquinius döneminde Forum'a dikilen heykellerden ve anıtlardan söz etmektedir.

Tarquinius Priscus, Roma'nın ilk zafer alayını (triumphus) düzenleyen hükümdar olarak tarihe geçmiştir. Florus'a göre bu töreni tam anlamıyla Etrüsk geleneğine uygun biçimde, dört at tarafından çekilen altın kaplı bir araba üzerinde, altın işlemeli toga ve palmiye yapraklı bir tunik (tunica palmata) giyerek gerçekleştirmiştir. Plinius de bu zafer geleneğinin Tarquinius tarafından tesis edildiğini bağımsız olarak doğrulamaktadır.

Tarquinius ayrıca pek çok Etrüsk sivil ve askeri sembolünü Roma'ya taşımıştır. Bunlar arasında şunlar sayılabilir: kral asası (sceptrum); mor renkli bir kumaş olan ''trabea'' [en]; lictorların taşıdığı fasces; curule koltuk (sella curulis); çeşitli yargı ve devlet görevlilerinin sonradan benimseyeceği toga praetexta; senato üyelerinin taktığı yüzükler; askeri komutayla özdeşleşen paludamentum pelerini; ve askerlerin göğüs zırhına ya da birlik sancaklarına takılan metal disk olan ''phalera'' [en]. Strabon ise Tarquinius'un Etrüsk kurban ve kehanet ritüellerini, ayrıca askeri amaçlarla kullanılan düz borazan tubayı da Roma'ya tanıttığını aktarmaktadır. Plinius ayrıca Tarquinius'un yüzük takmayan heykeline dikkat çekerek bu sembolün senatörlerce ne zaman benimseneceğini tartışmaktadır.

Tarquinius Priscus dönemine doğrudan atfedilebilecek arkeolojik bulgu sayısı sınırlıdır; zira Roma Krallığı dönemi büyük ölçüde sonraki inşaat faaliyetleri ve kentsel dönüşüm altında kalmıştır. Bununla birlikte, Tarquinii kentindeki kazılar ve Etrüsk mezar buluntuları, MÖ 7. ve 6. yüzyıllarda Etrüsk seçkinlerinin kullandığı materyal kültürü — değerli metal işçiliği, ithal Yunan seramiği ve saray mimarisi — aydınlatmaktadır. Bu bulgular, Tarquinius'un Roma'ya taşıdığı söylenen sanatsal ve törensel unsurları destekler niteliktedir.

Vulci yakınlarındaki François Mezarı'nın (MÖ 4. yüzyıl) duvar fresklerinde yer alan bir sahne, Aulus Vibenna ve Caelius Vibenna kardeşlerin destanını konu almaktadır. Bu freskler arasında "Gnaeus Tarquinius Romanus" adlı bir figür de gösterilmekte; söz konusu kişinin Priscus ile olası bağlantısı tarihçiler arasında tartışılmaktadır. Forum Romanum altında yürütülen kazılar, MÖ 6. yüzyıla tarihlenen anıtsal yapı evrelerine işaret etmekte ve Cloaca Maxima'nın erken versiyonuna ait olduğu düşünülen kanalları ortaya koymaktadır; bu durum, antik kaynakların Tarquinius'a atfettiği imar faaliyetleriyle örtüşmektedir.

Modern tarihçiler, Tarquinius Priscus'a dair geleneksel anlatıların büyük bölümünü tarihsel olgular olarak değil, daha sonraki dönemlerde —özellikle Roma'nın MÖ 4. ve 3. yüzyıllardaki ilk tarih yazım geleneği içinde— biçimlenen efsanevi kuruluş anlatıları olarak değerlendirmektedir. Birincil kaynaklar olan Livius ve Halikarnassos'lu Dionysios, bu olaylardan yaklaşık beş yüz yıl sonra yazmış; kendilerinden önceki kaynaklara —artık yalnızca parçalar hâlinde var olan Quintus Fabius Pictor gibi annalist yazarlara— dayanmışlardır. Bu annalist gelenek, MÖ 3. yüzyılın sonlarından itibaren ortaya çıkmış; Fabius Pictor'un ardından Calpurnius Piso, Cassius Hemina ve Sempronius Tuditanus gibi isimler aynı dönemin anlatısını farklı vurgularla aktarmıştır. Bu yazarların yapıtları büyük ölçüde kaybolmuş; geriye yalnızca daha geç kaynaklarca alıntılanan parçalar kalmıştır. Dolayısıyla Livius ve Halikarnassos'lu Dionysios'un elindeki annalist geleneğin kendisi de birkaç yüzyıllık aktarım sürecinde biçimlenmiş ve kısmen yeniden yorumlanmıştır.

1911 tarihli Encyclopædia Britannica, Tarquinius Priscus efsanesinin büyük ölçüde Romulus ve Tullus Hostilius geleneklerinin yeniden kurgulanmasından ibaret olduğunu vurgulamakta; Korint kökenine ilişkin rivayetin kronolojik açıdan imkânsız olduğunu belirtmektedir. Tim Cornell gibi modern uzmanlar, Roma Krallığı döneminin arkeolojik açıdan belgelenebilir bölümlerini dikkatle edebî gelenekten ayırt etmekte; Circus Maximus ve Cloaca Maxima gibi altyapı projelerini destekleyen maddi kanıtların, Tarquinius'un egemenliğini anlatan kişisel anlatılara kıyasla daha sağlam temellere dayandığını ileri sürmektedir.

Hüküm süresi tarihleri de tartışma konusudur. Livius'un MÖ 616–578 olarak verdiği tarihler ile Fasti Triumphales'in kaydettiği zafer tarihleri zaman zaman örtüşmemektedir. Özellikle MÖ 588 gibi erken bir tarihe atfedilen Latin seferi, genel kronoloji içinde yerleştirilmekte güçlük çekmektedir. Bu kronolojik tutarsızlık, Tarquinius Priscus'a ait olayların gerçek tarihsel sıralamasının —eğer böyle bir sıralama var idiyse— antik tarih yazımında yeniden düzenlenmiş ya da sembolik açıdan yuvarlaklaştırılmış olabileceğine işaret etmektedir. Modern tarihçiler bu tarihleri yalnızca yaklaşık olarak kabul etmekte ve kesin bir kronoloji kurmaktan kaçınmaktadır.

Orosius, Historia adversum Paganos adlı eserinde Tarquinius döneminin genel bir özetini sunmakta ve saltanatını Roma'nın genişleme tarihinin erken bir evresi olarak konumlandırmaktadır; ancak modern tarihçiler Orosius'un aktarımını, Livius'tan türetilmiş ve Hristiyan apologetik çerçevesiyle yeniden yorumlanmış ikinci el bir özet olarak değerlendirmektedir.

Öte yandan bazı araştırmacılar, Roma ile Etrurya arasındaki yakın kültürel ilişkilerin arkeolojik verilerce doğrulandığını ve Etrüsk kökenli bir hükümdar figürinin tarihsel çekirdeğinin bütünüyle reddedilmesinin güç olduğunu savunmaktadır. Bu çerçevede Tarquinius, arkeolojinin teyit ettiği gerçek bir Etrüsk kültür akışının efsanevi simgesi olarak yorumlanmaktadır.

Antik yazarların büyük çoğunluğu, Roma'nın yedinci ve son kralı Tarquinius Superbus'u Priscus'un oğlu olarak kabul etmektedir; ancak bir kısım kaynak onu Priscus'un torunu olarak tanımlamaktadır. Genç Tarquinius'un MÖ 496'da öldüğü göz önüne alındığında, bu tarih Priscus'tan yaklaşık seksen yıl sonrasına denk gelmekte olup kronoloji torundaki geleneği destekler niteliktedir. En eski Roma tarih yazarlarından Quintus Fabius Pictor, Superbus'un Priscus'un oğlu olduğunu savunmuştur; ancak modern tarihçiler bu ilişkiyi geleneksel kronoloji açısından sorunlu bulmaktadır.

İmparator Claudius tarafından aktarılan bir Etrüsk efsanesi, Servius Tullius'u Etrüsk kahraman kardeşler Caelius Vibenna ve Aulus Vibenna'nın yoldaşı olan Macstarna ile özdeşleştirmektedir. Bu efsane, Vulci'deki François Mezarı'nın (François Tomb) fresklerinde de tasvir edilmiştir. Söz konusu gelenek, büyük Tarquinius'un oğullarının iktidarı ele geçirmeye teşebbüs ettiğini, ancak Servius Tullius ve yandaşları tarafından bertaraf edildiğini ima etmektedir. Bu plana son vermek isteyen Servius, kızlarını Priscus'un torunlarıyla evlendirmiş; ne var ki bu girişim nihayetinde başarısız olmuş ve Servius, damadı tarafından öldürülmüştür.

Antik geleneğe göre Tarquinius, otuz sekiz yıl süren saltanatının sonunda önceki kral Ancus Marcius'un oğulları tarafından düzenlenen bir suikast sonucunda hayatını kaybetmiştir. Oğullar, Tarquinius'un tahta geçmesini haksız buluyordu ve bir halk kargaşasını ya da sahte bir anlaşmazlığı bahane ederek düzenledikleri saldırıda krala baltayla ölümcül bir darbe indirdiler.

Ancak kraliçe Tanaquil durumu ustalıkla yönetti: Tarquinius'un yalnızca yaralandığını duyurdu ve bu kargaşadan yararlanarak üvey damadı (ya da bazı kaynaklara göre kölesi) Servius Tullius'u naip olarak belirledi. Kral'ın ölümü kesinleşince Servius Tullius, Ancus Marcius'un oğullarının ya da Tarquinius'un kendi oğullarının değil, tahta asıl halef olarak tahta geçti. Cicero, De Re Publicada bu iktidar geçişini ve Servius'un meşruiyetini ayrıntılı biçimde ele almaktadır.

Servius Tullius'un, Tarquinius tarafından savaşta yenilen Corniculum'lu bir prensin oğlu olduğu; annesinin ise Ocreisia adında bir kadın olduğu rivayet edilmektedir. Anne ve çocuk, Corniculum'un düşmesinin ardından saray kölesi olarak getirilmiştir. Tanaquil, çeşitli kehanet işaretleriyle Servius'un büyüklüğünü sezmiş ve bu nedenle onu kendi öz oğullarına tercih etmiştir. Bu işaretlerin en çarpıcısı olarak antik kaynaklar, uyuyan çocuğun başında görülen bir ateş halkasını aktarmaktadır; tanıklık edenler büyük bir korku yaşarken Tanaquil onları sakinleştirmiş ve bu görüntüyü gelecekteki muhteşem bir kaderin habercisi olarak yorumlamıştır. Servius Tullius daha sonra Priscus'un kızlarından biri olan Tarquinia ile evlenmiş; kendi kızlarını ise Tarquinius'un oğulları (ya da bazı geleneklere göre torunları) Lucius ve Arruns'la evlendirmiştir.

Tarquinius Priscus, Roma tarihinin yalnızca efsanevi değil, kurumsal açıdan da dönüştürücü bir figürü olarak değerlendirilmektedir. Saltanatı boyunca gerçekleştirdiği reformlar, Roma'nın ilerleyen yüzyıllarda benimseyeceği pek çok kurumun temelini atmıştır.

Senato reformuyla yeni aileleri yönetim yapısına dahil eden Tarquinius, Roma'nın genişleyen toplumsal tabanını kurumsal düzeyde tanıyan ilk hükümdar olmuştur. Bu adım, sonraki cumhuriyet döneminde novus homo (yeni insan) geleneğinin habercisi sayılmaktadır. Süvari centurialarını yeniden düzenlemesi ve bu süreçte ilahi onay meselesini ön plana çıkaran Attus Navius olayı, Roma'da dini ve sivil otoritenin birbirine nasıl eklemlendiğini gösteren erken bir örnek olarak cumhuriyet dönemi yazarlarınca sık sık anılmıştır.

İmar alanındaki mirası somut ve kalıcı olmuştur. Circus Maximus, imparatorluk dönemine dek Roma eğlence yaşamının merkezi olmaya devam etmiş; Cloaca Maxima ise antik dünyanın en uzun soluklu mühendislik yapılarından biri olarak günümüze ulaşmıştır. Forum Romanum'un oluşmasına zemin hazırlayan bu altyapı çalışmaları, Roma şehrinin fiziksel biçimlenmesinde belirleyici bir rol oynamıştır.

Etrüsk sembol ve törenlerinin Roma'ya aktarılması, triumphus geleneğinin kurulması ve magistratus unvanlarının görsel ifadesini oluşturan fasces, toga praetexta ve curule koltuk gibi unsurların benimsenmesi, Tarquinius'u Roma devlet kültürünün şekillenmesinde anahtar bir figür hâline getirmiştir. Bu semboller cumhuriyet ve imparatorluk dönemlerinde de varlığını sürdürmüştür. Fasces özellikle sonraki çağlarda güçlü bir simge olarak yaşamaya devam etmiş; 20. yüzyılda İtalyan faşist hareketi bu sembolü doğrudan adına ve simgeciliğine taşımış, ancak bu modern kullanım antik kökenden bütünüyle kopuk ideolojik bir yeniden yorumlama niteliği taşımaktadır.

Son olarak Tarquinius, Roma'nın etnik ve kültürel açıdan kapsayıcı yapısının erken bir simgesi olarak da okunmaktadır. Korintli bir babanın oğlu olarak Etrurya'da yetişmiş, Roma'ya göç etmiş ve yabancı kökenine karşın en yüksek makama ulaşmış biri olarak, Roma'nın sonraki dönemlerde de sürdüreceği çok-kültürlü iktidar anlayışının ilk örneklerinden birini temsil etmektedir.

Tarquinius Priscus'un saltanatına ait sahneler, antik dönemden başlayarak Rönesans ve erken modern dönem sanatında işlenmeye devam etmiştir.

Antik kaynaklar arasında Ennius'un kayıp Annales destanı, Janiculum'daki kartal kehanetini epik şiir diliyle aktarmaktadır; bu bölüm edebi geleneğe önemli ölçüde katkıda bulunmuştur.

Görsel sanatlarda en tanınan eserlerden biri, Floransalı ressam Jacopo del Sellaio'nun yaklaşık 1470 tarihli Tarquinius Priscus Roma'ya Girerken adlı tablosudur. Şu anda Cleveland Sanat Müzesi'nde bulunan bu yapıt, Tarquinius'un zafer alayını ve Tanaquil'in kehanet sahnesini aynı kompozisyon içinde sunar. Tablonun sol bölümünde Tanaquil kehaneti yorumlarken, sağ bölümünde Tarquinius muhteşem bir kortejle Roma'ya girerken tasvir edilmektedir.

Venedikli ressam Sebastiano Ricci'nin yaklaşık 1690 tarihli Yaşlı Tarquin, Attius Navius ile Görüşüyor adlı tablosu ise J. Paul Getty Müzesi'nin koleksiyonunda yer almaktadır. Barok üslubuyla işlenmiş bu yapıt, Tarquinius'un kâhini bileği taşını kesmesiyle sınadığı dramatik sahneyi canlandırmaktadır. Her iki eser de, antik rivayetin sonraki dönem sanat hamileri ve izleyicileri için nasıl yeniden yorumlandığını göstermesi bakımından önem taşımaktadır.

• Livius, Ab Urbe Condita, Kitap I, 34–41.
• Halikarnassos'lu Dionysios, Rhōmaïkē Arkhaiologia (Romalıların Antikiteleri), Kitap III, 46–73.
• Cicero, De Re Publica, II, 35–38.
• Cicero, De Divinatione, I, 31–32.
• Ennius, Annales, fr. 149–158 (Skutsch).
• Plinius Maior, Naturalis Historia, XXXIII, 10; XXXIII, 63; XXXIV, 22; XXXIV, 29; XXXV, 16; XXXV, 152; XXXV, 157; XXXVI, 107.
• Florus, Epitoma de Tito Livio bellorum omnium annorum DCC, I, 5.6.
• Eutropius, Breviarium historiae romanae, I, 6.
• Strabon, Geographia, V, 2.2.
• Suetonius, Divus Augustus, 2.
• Tacitus, Annales, IV, 65.
• Aulus Gellius, Noctes Atticae, IV, 5.
• Valerius Maximus, Factorum et Dictorum Memorabilium, I, 4.1; I, 6.1; III, 4.2.
• Cicero, Tusculanae Disputationes, V, 109. (Bu eser kaynakçaya eklenmiş olmakla birlikte doğrudan dipnot olarak kullanılmamıştır.)
• Iustinus, Epitoma Historiarum Philippicarum, XLIII, 3.
• Orosius, Historia adversum Paganos, II, 4.
• Festus Rufus, Breviarium rerum gestarum populi Romani, II. (Tarquinius'un hüküm süresini 38 yıl olarak kaydeder.)
• Aurelius Victor, De Viris Illustribus, 6.
• Eusebios, Chronicon, 291–293.
• Quintus Fabius Pictor, fr. 11 Peter (aktaran Halikarnassos'lu Dionysios ve Cornell, OCD).
• Cassius Hemina, fr. 15 Peter.
• Fasti Triumphales.

• Campbell, Nicole, Columbia Encyclopedia, 6. baskı, Columbia University Press, New York, 2001.
• Chisholm, Hugh (ed.), Encyclopædia Britannica, 11. baskı, Cambridge University Press, 1911, Cilt 26.
• Cornell, Tim J., The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (c. 1000–264 BC), Routledge, Londra, 1995.
• Cornell, Tim J., "Tarquinius Priscus, Lucius", Oxford Classical Dictionary, çev. Lucy Grig (ed.), Oxford Academic, 2016.
• Dyer, Thomas Henry, The History of the Kings of Rome, Lippincott, 1868.
• Livius, The Rise of Rome: Books One to Five, çev. T. James Luce, Oxford University Press, 2008.
• Neel, Jaclyn, Legendary Rivals: Collegiality and Ambition in the Tales of Early Rome, Brill, Leiden, 2014.
• Pallottino, Massimo, Etruscans, Penguin, 1975.
• Penella, R. J., "The Ambitio of Livy's Tarquinius Priscus", The Classical Quarterly, 54 (2), 2004. (Dergi makalesi — yalnızca dipnot olarak kullanılmıştır.)

• Tanaquil
• Servius Tullius
• Lucius Tarquinius Superbus
• Roma Krallığı
• Etrüskler
• Tarquinii
• Demaratus
• Circus Maximus
• Cloaca Maxima
• Attus Navius
• François Mezarı
• Roma Kralları listesi
• Jacopo del Sellaio
• Sebastiano Ricci
• Comitia Curiata
• Haruspex
• Triumphus

Wikimedia Commons'ta Tarquinius Priscus ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Kaynak hatası: <ref> "lower-alpha" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="lower-alpha"/> etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: Kaynak gösterme)