Dünya devletleri hükûmet sistemlerine göre renklendirilmiştir:
  • Parlamenter sistemler: Hükûmet başkanı, yasama organı tarafından seçilir veya aday gösterilir ve yasama organına karşı sorumludur.
      Sembolik bir hükümdarı olan parlamenter monarşi
      Yarı anayasal monarşi: Hükümdar önemli yürütme veya yasama gücünü elinde bulundurur.
      Sembolik bir cumhurbaşkanı olan parlamenter cumhuriyet
      Yürütme yetkisine sahip cumhurbaşkanlığı sistemine sahip parlamenter cumhuriyet
    Başkanlık sistemi: Hükûmet başkanı olan cumhurbaşkanı yürütme makamıdır ülke yönetim yetkilerine sahiptir, halk tarafından seçilir ve yasama organından bağımsızdır
      Başkanlık cumhuriyeti
    Hibrit sistemler:
      Yarı başkanlık cumhuriyeti: Yürütme başkanı yasama organından bağımsızdır; hükûmet başkanı cumhurbaşkanı tarafından atanır ve yasama organına karşı sorumludur.
      Meclisten bağımsız cumhuriyet: Hükûmet başkanı (cumhurbaşkanı veya yönetim kurulu) yasama organı tarafından seçilir, ancak yasama organına karşı sorumlu değildir.
      Teokratik cumhuriyet: Yüce lider, önemli bir yürütme ve yasama yetkisine sahiptir, ancak yine de anayasa tarafından sınırlandırılmaktadır.
    Diğer sistemler:
      İslam teokrasisi: Yüce lider sınırsız siyasi ve dini güce sahiptir; devlet ve din tek bir kurumdur.
      Mutlak monarşi: Hükümdarın sınırsız gücü vardır.
      Tek parti rejimi: İktidar anayasal olarak tek bir siyasi partiye bağlıdır.
      Askerî cunta: Askerî liderlerden oluşan komite hükümeti kontrol eder; anayasal hükümler askıya alınır.
      Geçici hükûmet: Mevcut rejim geçici veya geçiş niteliğindedir; kalıcı bir anayasa yoktur.
      Bağımlı bölgeler veya hükûmetleri olmayan yerler
    Not: bu tablo de facto demokrasi̇ derecesi̇ni̇ deği̇l, de jure hükûmet si̇stemleri̇ni̇ göstermektedi̇r.
Makale serilerinden
Devlet başkanı
Hükûmet
Hükûmet başkanı
Kabine
Bakanlık
Diğer
Yönetim biçimleri
Listeler
Siyaset serisinin bir parçası
Siyaset
Birincil konular
Siyasi sistemler
Akademik disiplinler
Kamu yönetimi
Siyaset
Hükûmet dalları
İlgili
Alt seriler
Siyaset serisinin bir parçası
Hükûmet biçimleri
Hükûmet biçimleri listesi
Yönetim biçimlerine göre ülkeler listesi
İktidar kaynağı
Demokrasi
(çoğunluğun yönetimi)
Oligarşi
(azınlığın yönetimi)
Otokrasi
(bir kişinin yönetimi)
Anarşi
(kimse tarafından yönetilmeme)
İktidar ideolojisi

(sosyo-politik ideolojiler)

(sosyo-ekonomik ideolojiler)
  • Dinî
  • Seküler

(jeo-kültürel ideolojiler)
Güç yapısı
Üniterlik
Bağımlı devlet
Federalizm
Uluslararası ilişkiler
İlgili konular

Yarı başkanlık sistemi, başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin bazı özelliklerinin karışımıdır. Parlamenter sistemden farklı olarak devlet başkanı veya cumhurbaşkanı sembolik makam değildir, ülkeyi yönetim yetkilerine de sahiptir. Yürütme gücü halk tarafından seçilen devlet başkanı ile meclis güvenine dayanan hükûmet başkanı (ülkelere göre başbakan veya şansölye olarak isimlendirilir) arasında paylaşılır. Fiili olarak ise yürütmenin başı devlet başkanıdır.

Özellikleri

Yarı başkanlık sistemi bazı özellikleriyle başkanlık sistemine benzerken, parlamenter sistemle de benzerlikler taşır.

İki başlı yürütme

Yarı başkanlık sisteminde yürütme organı iki başlı olma özelliğine sahiptir. Bir tarafta devlet başkanı, diğer tarafta bakanlar kurulu bulunur. Bu özelliğiyle parlamenter sistem ile benzerlik taşır.

Seçim usulü

Yarı başkanlık sisteminde yürütme organının başlarından birisi olan devlet başkanı halk tarafından seçilir. Bu özelliğiyle başkanlık sistemi ile benzerlik taşır.

Yasamanın güveni

Yarı başkanlık sisteminde yürütme organının bir kanadı olan hükûmet (bakanlar kurulu) yasama organına karşı sorumludur. Dolayısıyla, kabineyi güvensizlik oyuyla yasama organı görevden alabilir.

Yarı başkanlık sistemi ile yönetilen ülkeler

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Karşılaştırılmalı Hükümet Sistemleri - Yarı-Başkanlık Sistemi" (PDF). tbmm.gov.tr. s. 13, 46, 90. 9 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 29 Kasım 2022. 
  • GÖZLER, Kemal, Anayasa Hukukuna Giriş, Bursa, Yetkin Yayınları. ISBN 978-605-5187-65-1