Yıldız paralaksı, yakın bir yıldızın (veya herhangi bir gök cisminin) uzaktaki yıldızların oluşturduğu arka plana kıyasla konumunda gözlemlenen görünür kaymadır (paralaks). Daha geniş bir ifadeyle bu kavram, bir yıldızın uzaklığını trigonometri yardımıyla hesaplamak için kullanılan bir yöntemi belirtir ve buna yıldız paralaksı yöntemi adı verilir. Dünya'nın yörüngesindeki farklı konumlardan kaynaklanan ve fark edilmesi son derece güç olan bu kayma, Dünya'nın Güneş etrafındaki dönüşü sırasında birbirine zıt iki uca ulaştığı yaklaşık altı aylık zaman aralıklarında en büyük değerini alır. Bu zıt konumlanma, yapılan iki gözlem arasında yaklaşık iki astronomik birimlik bir taban çizgisi (gözlemlenecek yıldız ile Dünya'nın bu iki farklı konumu arasında oluşan üçgenin en kısa kenarı) mesafesi sağlar. Paralaks değerinin kendisi ise bu maksimum kaymanın yarısı olarak kabul edilir ve bu da Dünya ile Güneş'in konumları arasındaki farktan doğacak olan gözlemsel kaymaya, yani yaklaşık bir astronomik birimlik (AU) bir taban çizgisine eşdeğerdir.
Yıldız paralaksını tespit etmek öylesine zordur ki böyle bir kaymanın var olup olmadığı, astronomi dünyasında yüzlerce yıl boyunca hararetli tartışmalara konu olmuştur. İlk başarılı paralaks ölçümleri ise 1832-1838 yılları arasında Thomas Henderson, Friedrich Georg Wilhelm von Struve ve Friedrich Bessel tarafından Alfa Centauri, Vega ve 61 Cygni yıldızları üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Kaynakça
- Hirshfeld, Alan w. (2001). Parallax: The Race to Measure the Cosmos
. New York: W. H. Freeman. ISBN 0-7167-3711-6. - Whipple, Fred L. (2007). Earth Moon and Planets. Read Books. ISBN 978-1-4067-6413-0. .
- Zeilik, Michael A.; Gregory, Stephan A. (1998). Introductory Astronomy & Astrophysics (4. bas.). Saunders College Publishing. ISBN 0-03-006228-4. .
İlave okuma
- Dyson, F. W. (1915). "Measurement of the distances of the stars". The Observatory. 38: 292. Bibcode:1915Obs....38..292D.
gözlemler
Kategori:Yıldızlar
Commons