Cengiz Aytmatov

Hayatı

Cengiz Törekoloviç Aytmatov, 12 Aralık 1928 tarihinde Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği sınırları içindeki Kuzeybatı Kırgızistan'da, Talas eyaletine bağlı Şeker köyünde dünyaya geldi. Babası Törekul Aytmatov, Sovyet Kırgızistan'ında seçkin bir devlet adamı olarak tanınmaktaydı ancak 1937 yılında Büyük Temizlik döneminde tutuklandı ve 1938 yılında kurşuna dizildi. Annesi Nagima Hamziyevna Abdulvaliyeva ise Tatar kökenli olup tiyatro oyunculuğu yapan bir sanatçıydı. Yazarın gençlik yılları, yeni yerleşmeye başlayan siyasi sistem ve II. Dünya Savaşı'nın getirdiği zorluklarla geçen sıkıntılı bir döneme denk geldi. Yetişkinlerin cephede olması nedeniyle gençlere büyük sorumluluklar düşen bu süreçte Aytmatov, çok erken yaşta çalışma hayatına atılmak zorunda kaldı. On dört yaşındayken köyündeki sekreterlik görevine başlayan yazar, tarım makinelerinin sayımı ve vergi tahsildarlığı gibi çeşitli idari işlerde görev aldı.

Eğitim hayatına köyünden ayrılarak Kazakistan'a giden Aytmatov, burada Cambul Veterinerlik Teknik Okulu'nda öğrenim gördü. Daha sonra şimdiki Kırgızistan'ın başkenti olan Bişkek'e geçerek Frunze Tarım Enstitüsü'nde eğitimine devam etti. Edebiyat alanındaki yetkinliğini geliştirmek amacıyla Moskova'daki Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'ne kabul edilen yazar, 1956 ile 1958 yılları arasında bu kurumda okudu. Yazı hayatına Pravda gazetesinde başlayan Aytmatov, kaleme aldığı eserlerle kısa sürede üne kavuştu ve 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği'ne üye olarak kabul edildi. 1963 yılında Lenin Ödülü'nü kazanan yazar, 1978 yılında Türkiye'ye gelerek Türkan Şoray ve Kadir İnanır gibi sanatçılarla tanışma fırsatı buldu. 1990-1994 yılları arasında Sovyetler Birliği ve Rusya'yı, 2008 yılına kadar ise Kırgızistan'ı büyükelçi olarak temsil etti.

Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanının film çekimleri için gittiği Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti başkenti Kazan'da 16 Mayıs 2008 tarihinde rahatsızlandı. Böbrek yetmezliği teşhisi konulan yazar, tedavi amacıyla Almanya'ya getirildi ve Nürnberg kentindeki Klinikum Nord'da tedavi altına alındı. Tedavi sürecinde komaya giren Cengiz Aytmatov, 10 Haziran 2008 tarihinde Nürnberg'de hayata veda etti.