Mağcan Cumabay

Mağcan Cumabay (25 Haziran 1893 - 19 Mart 1938) – Kazak şair.

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 25 Haziran 1893
Vefat: 19 Mart 1938
Alan: Şairler, yazarlar ve âşıklar
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Vefat yeri: Almatı

Hayatı

Mağcan Cumabay, 25 Haziran 1893 tarihinde Akmola bölgesinde dünyaya gelmiştir. Babası Beken, annesi ise Gülsüm'dür. 1905 ile 1910 yılları arasında Petropavl medresesinde eğitim görmüş ve burada Arapça, Farsça ile Türkçe öğrenmiştir. 1910 ve 1911 yıllarında Ufa'daki Aliye medresesinde Galimjan İbragimov'dan eğitim almıştır. Rusça, Osmanlıca, Arapça ve Farsça gibi birçok dili çok iyi derecede bilmektedir.

Sovyetler Birliği döneminde, Türkiye'yi sevdiği ve Türk Birliği'ni anlattığı gerekçesiyle eserleri yasaklanmıştır. Pantürkizm yaptığı iddiasıyla önce on yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Japonya ile hiçbir bağlantısı olmamasına rağmen Japon casusu suçlamasıyla yargılanmıştır. 1960 yılında suçsuz olduğu hükmü verilerek aklanmıştır.

Tarihî önemi ve başarıları

Cumabay, Türkiye'nin Kurtuluş Savaşı yıllarında sömürgeci işgalci milletlere karşı mücadelesine destek vermiştir. Orta Asya'da şehir şehir dolaşarak topladığı para ve değerli eşyaları, Atatürk'ün Moskova'ya gönderdiği büyükelçiye teslim etmiştir. Mustafa Çokay, Cumabay'ın 'Uzaktaki Kardeşime' adlı şiirini 1930 yılında Yaş Türkistan dergisinde yayımlatmıştır. Eserlerinde Türkiye sevgisi ve Türklük bilinci açıkça görülmektedir. Kazak boyundan bir şair olarak vatanseverlik duygularını şiirlerine yansıtmıştır.

Eserleri ve mirası

1912 yılında Ural şehrinde 'Kazaktın könil küyi' ve Kazan şehrinde 'Şolpan' adlı şiir kitaplarını yayımlamıştır. Almatı'da 1989, 1992 ve 1995 yıllarında eserleri ve seçkin eserleri yayımlanmıştır. Eşi Züleyha, şairin bütün eserlerini ve arşivini saklayarak günümüze ulaşmasını sağlamıştır. 'Ural Dağı', 'Alıstağı bavrıma', 'Yer Yüzüne', 'Kazak dili', 'Tez varam!', 'Türkistan' ve 'Ural' önemli şiirlerindendir. 'Peygamber' şiirinde Hun'u Türk'ün kök atası olarak nitelendirmiş, 'Türkistan' şiirinde ise Türkistan'ı yiğit Türk'ün beşiği olarak tanımlamıştır.

İlgili olaylar

Astana şehrinde şairin adını taşıyan bir cadde bulunmaktadır. Kazakistan'da Mağjan Jumabayev adıyla bir ilçe kurulmuştur. Kızılyar ve Bulayevo şehirlerinde heykelleri dikilmiştir. Kazakistan'da Mağcan hakkında bir film çekilmiştir. Filmin Türkiye galasında şair-yazar Feyzullah Budak, Mağcan'a yazdığı 'Mağcan'a Cevap' adlı şiirini tanıtmıştır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Mağcan Cumabay» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.