Bilgi Merkezi / Rehber
Halit Ziya Uşaklıgil
Halid Ziya Uşaklıgil, Servet-i Fünûn ve cumhuriyet dönemi Türk romancı ve yazar.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 12 Şubat 1865
- Vefat
- 27 Mart 1945
- Alan
- Şairler, yazarlar ve âşıklar
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Bakırköy Mezarlığı
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti
Hayatı

Halid Ziya Uşaklıgil, 1866 yılında İstanbul'un Eyüpsultan semtinde dünyaya geldi. Babası halı tüccarı Halil Efendi, Uşak'tan İzmir'e göçmüş varlıklı bir aileden geliyordu. Mahalle mektebindeki ilk eğitiminin ardından Fatih Askeri Rüştiyesi'ne devam etti. 93 Harbi nedeniyle ailesinin İzmir'e yerleşmesi üzerine öğrenimini İzmir Rüştiyesi'nde sürdürdü. İzmir'de Ermeni Katolik rahiplerinin kurduğu yatılı okulda Fransızca eğitim alarak Fransız edebiyatını yakından tanıdı. Öğrencilik yıllarında Fransızca çeviri denemeleri yaptı ve ilk yazılarını yayımlamaya başladı. İstanbul'a giderek hariciyeci olmak için başvurdu ancak başvurusu kabul edilmeyince İzmir'e döndü. İzmir Rüştiyesi ve İzmir İdadisi'nde Fransızca ve Türk Edebiyatı dersleri verdi. 1889 yılında Meclis-i Ayan Reisi Emin Ali Efendi'nin kızı Fatma Memnune Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Vedide, Bihin, Sadun, Güzin, Vedad ve Bülent adlarında altı çocuğu oldu. 1893 yılında İstanbul'a giderek Reji Genel Müdürlüğü'nde başkâtiplik görevine başladı ve bu görevi on altı yıl sürdürdü. Servet-i Fünûn dergisinin kapatılmasının ardından Ayastefanos'a yerleşerek edebiyat hayatından bir süre uzak kaldı. Sultan Reşat döneminde mabeyn başkâtibi olarak sarayda görev yaptı ve 1911 yılında Âyân Meclisi üyesi oldu. 1912 yılında saraydaki görevi sona erdikten sonra Darülfünun'da ders vermeye geri döndü. 1937 yılında oğlu Halil Vedat'ın intiharı üzerine büyük bir yasa girdi. Uzun süren bir hastalığın ardından 27 Mart 1945 tarihinde İstanbul'da vefat etti. Bakırköy Mezarlığı'nda oğlu Halil Vedat'ın yanına defnedildi.
Tarihî önemi ve başarıları
Servet-i Fünûn edebiyatının en büyük nesir ustası olarak kabul edilmektedir. Türk romanının gerçek anlamda batılı bir kimlik kazanmasında önemli katkılar sağlamıştır. İlk büyük Türk romanı olarak görülen Aşk-ı Memnû'nun yazarıdır. Edebiyat-ı Cedide topluluğunun en önemli isimlerinden biri olmuştur. Hikâye türünün Türk edebiyatındaki ilk gerçek temsilcisi olarak değerlendirilmektedir. Romanlarında olaya dayanan anlatım yerine kahramanların iç dünyasını tahlil eden bir anlayış benimsemiştir. 1932 yılında I. Türk Dili Kurultayı'nda sunduğu bildiri ile dil devrimine destek vermiştir.
Eserleri ve mirası
Altmış yıllık yazı hayatında şiir dışında pek çok eser kaleme almıştır. İlk basılan kitabı, 1885 yılında yayımlanan Garbdan Şarka Seyyale-i Edebiye adlı Fransız edebiyatı tarihidir. İzmir'de çıkardığı Hizmet gazetesinde Nemide, Bir Ölünün Defteri ve Ferdi ve Şürekâsı gibi ilk romanlarını tefrika etti. Servet-i Fünûn dergisinde 1897'de Mai ve Siyah, 1898-1900 yılları arasında ise Aşk-ı Memnû romanlarını yayımladı. Kırık Hayatlar, Nesl-i Ahir ve Sefile diğer önemli romanları arasındadır. Bir İzdivacın Tarih-i Muaşakası, Heyhat ve İzmir Hikâyesi gibi eserleriyle hikâye türünde de eserler verdi. Kırk Yıl, Bir Acı Hikâye ve Saray ve Ötesi adlı hatıra kitapları anı türündeki önemli çalışmalarıdır. Almanya Mektupları ve Alman Hayatı adlı gezi yazıları ile Sanata Dair adlı denemesi de eserleri arasındadır. Mensur Şiirler ve Mezardan Sesler adlı mensur şiir kitapları bulunmaktadır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
- Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Halid Ziya Uşaklıgil» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Halid Ziya Uşaklıgil (sürüm 37435693, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q1366693 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.