ADR (anlaşma)

ADR, resmi adıyla 30 Eylül 1957 tarihli Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına İlişkin Anlaşma, uluslararası taşımacılıkta tehlikeli maddelerin taşınmasını düzenleyen 1957 tarihli bir Birleşmiş Milletler anlaşmasıdır. "ADR", anlaşmanın Fransızca adı Accord relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route'dan türetilmiştir.

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu himayesinde 30 Eylül 1957'de Cenevre'de imzalanan anlaşma, 29 Ocak 1968'de yürürlüğe girdi. Anlaşma, 21 Ağustos 1975'te New York'ta değiştirildi ve bu değişiklikler 19 Nisan 1985'te yürürlüğe girdi. Yeni, değiştirilmiş ADR 2011, 1 Ocak 2011'de yürürlüğe girdi. ADR'nin yürürlüğe girmesinden bu yana Ek A ve B düzenli olarak değiştirilmiş ve güncellenmiştir. Sonuç olarak, 1 Ocak 2015'te yürürlüğe giren değişikliklere (Haziran 2017'ye kadar) ilişkin revize edilmiş birleştirilmiş bir sürüm, ECE/TRANS/242, Cilt I ve II belgesi olarak yayınlanmıştır. Yönetmelikler her iki yılda bir güncellenir ve geçerli olan en son sürüm ADR 2023'tür.

2025 itibarıyla 55 devlet ADR'ye taraftır.

Tehlike sınıfları

ADR'ye göre tehlikeli maddelerin sınıfları şunlardır:

Sınıf 1 Patlayıcı maddeler
Sınıf 2 Gazlar, sıkıştırılmış, sıvılaştırılmış ve basınç altında çözünmüş gazlar ve buharlar dahil
- Yanıcı gazlar (ör. bütan, propan, asetilen)
- Yanıcı olmayan ve zehirli olmayan, boğulmaya neden olma olasılığı bulunan (ör. azot, karbon dioksit) veya oksitleyiciler (ör. oksijen)
- Zehirli gazlar (ör. klor, fosgen)
Sınıf 3 Yanıcı sıvılar (ör. aseton, benzin)
Sınıf 4.1 Yanıcı katılar, kendiliğinden reaktif maddeler ve duyarsızlaştırılmış katı patlayıcılar
Sınıf 4.2 Kendiliğinden tutuşmaya yatkın maddeler (ör. piroforik maddeler)
Sınıf 4.3 Su ile temas ettiğinde yanıcı gazlar yayan maddeler (ör. sodyum)
Sınıf 5.1 Oksitleyici maddeler
Sınıf 5.2 Organik peroksitler
Sınıf 6.1 Zehirli maddeler
Sınıf 6.2 Bulaşıcı maddeler (ör. biyolojik numuneler)
Sınıf 7 Radyoaktif maddeler
Sınıf 8 Aşındırıcı maddeler (ör. sülfürik asit)
Sınıf 9 Çeşitli tehlikeli maddeler

Farklı sınıflardaki her bir maddeye 4 haneli bir UN numarası atanmıştır. Bir maddenin tehlike sınıfını UN numarasından çıkarmak genellikle mümkün değildir: bunlar bir tabloda aranmalıdır. Bunun bir istisnası, UN numarası her zaman 0 ile başlayan Sınıf 1 maddelerdir.