Türk kültürü, kökeni Orta Asya’nın kültürel birikimine dayanan bir kültürdür. Anadolu Selçuklu döneminden itibaren Doğu Akdeniz ve İslam kültürleriyle etkileşim hâlinde olmuş, Modern Türkiye’ye kadar kesintisiz bir dönüşümle gelişmiştir. TürkAta bu sayfada sanatı, mimariyi, müziği, edebiyatı, tiyatroyu, resmi, mutfağı ve dili tek bir medeniyet sofrasında toplar.
Bozkırın keçe çadırı kubbeye, kopuzu saza, sözlü destanı yazılı edebiyata dönüşürken kültür kopmaz; dönüşür. Bu sayfa, o dönüşümün özet haritasıdır.
Sanat
Mimari
Anadolu Selçuklu mimarisi; kervansaray, cami ve sarayın yanında çini, bezeme ve kabartma figür usullerini geliştirmiştir. Yapıda en çok taş kullanılmış; taş bezeme sanatı 13. yüzyıl Konya ve Sivas’ında parlamıştır. Bozkırın hayvan figürleri — çift başlı kartal ve kaplan — cami kabartmalarına taşınmıştır.
Osmanlı mimarisi erken dönemde İznik ve Bursa’da filizlendi; Orhan Gazi Camii dinî mimarinin ilk önemli yapısı oldu. Klasik dönemde dinî ve ticari yapılarda taş, sivil mimaride ahşap öne çıktı. İstanbul’un fethinden sonra Roma ve Rönesans etkileri sindirildi; Batılılaşma dönemi ve Cumhuriyet’in modern mimarisi bu çizgiyi sürdürdü.
Müzik
Türk müziğinin kökleri Orta Asya’ya uzanır; kopuz ve davul bozkırdan gelir. Sarayda klasik Türk musikisi, halkta türkü ve âşık geleneği aynı kökten beslenir.
Sinema
Sinema, Cumhuriyet’le birlikte Türk kültürünün modern yüzü oldu; Yeşilçam bu birikimi halka taşıdı.
Edebiyat
İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlüdür; Orhun Yazıtları (8. yüzyıl) yazılı edebiyatın ilk örnekleri, Dede Korkut destanı töre belgesidir. Geçiş döneminde Kutadgu Bilig ve Dîvânu Lugâti’t-Türk yazıldı. İslami dönemde divan edebiyatı ile halk edebiyatı iki kol olarak aktı; destanlar (Oğuz Kağan, Ergenekon, Manas) ortak bellek oldu.
Batılılaşma döneminde roman çeviriyle girdi: ilk çeviri Yusuf Kâmil Paşa’nın Telemak’ı (1862), ilk yerli roman Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ıdır. Tanzimat’ta Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa; Servet-i Fünun’da Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin ve Mehmet Rauf edebiyatı Batı usulüyle yeniden kurdu.
Tiyatro
Geleneksel Türk tiyatrosunun canı Karagöz ve Hacivat gölge oyunudur; orta oyunu ve meddah onun kardeşidir. Modern sahne bu kök üzerine Cumhuriyet’le kuruldu.
Resim
Minyatür geleneğinden Batılı yağlı boya resmine geçiş 19. yüzyılda oldu; Osman Hamdi’den günümüze uzanan yol Cumhuriyet dönemi resmiyle açıldı.
Mutfak
Türk mutfağı, Osmanlı sarayının inceliği ile Anadolu’nun yöresel çeşitliliğini birleştirir: keşkek, mantı, kebap, baklava, yoğurt ve ayran birer coğrafya imzasıdır.
Dil
Türkiye Türkçesi, Türk dillerinin Oğuzca koluna bağlıdır; Türkiye, Kıbrıs ve Kuzey Kıbrıs’ta resmî dildir. Yaklaşık 83 milyon konuşuruyla dünyada en çok konuşulan diller arasındadır.