Balâ
İlçe
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer

İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlAnkara
Coğrafi bölgeİç Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamYusuf Turhan
 • Belediye başkanıAhmet Buran (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam1.851 km²
Rakım1.313 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam33.644
 • Yoğunluk8.4/km²
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu06720
İl alan kodu0312
İl plaka kodu06

Balâ, Ankara ilinin ilçesidir. İlin güneydoğusunda, Ankara şehir merkezine 70 km mesafededir.

Ankara'nın, Cumhuriyet döneminden önce kurulmuş en eski yerleşim yeridir. İlçeye ve yaklaşık 21 köyüne 1673-1691 Yılları arasında Bozulus Türkmenleri yerleşmiştir. 1790-1840 Yılları arasında Orta Anadolu Kürtleri yerleştirilmiş; 93 Harbi'nden sonra Kartal Dağı mevkiine Kafkas göçmenleri Çerkesler yerleşmiştir. İlçeye 30 km. mesafedeki Beynam Ormanları hem ilçenin hem de Ankara'nın en önemli mesire yerlerindendir. Kesikköprü Barajı ve Hidroelektrik Santrali ilçe sınırları içinde bulunur.

Balâ ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.313 metredir. İlçenin yüzölçümü 1.851 km²dir.

Konumu

Ankara ilinin yüksek yaylarından birisi olan Kartal Yaylası üzerine kurulmuştur. Doğusunda Kırşehir'in Kaman, Kırıkkale'nin Karakeçili ilçeleri, batısında Ankara'nın Haymana ve Gölbaşı ilçeleri, güneyinde Şereflikoçhisar, kuzeyinde Elmadağ ilçesi ile çevrilidir.

İklimi

Yazları sıcak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yüksekliği nedeniyle kış aylarında Ankara ilinin en soğuk ilçelerindendir.

Tarihçe

Antik yerleşimler

Afşar Höyük, Balâ ilçesi Afşar mahallesinin merkezinde; doğal bir kayalık üzerine kuruludur. Demir Çağı'nda ve Roma döneminde iskân gördüğü tespit edilen olan Afşar Höyük, 2007'de 1. Derece Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.

Afşar Kasabası içindeki Yavaşlar Höyük, İlk-Orta ve Geç Tunç Çağı'nın tamamında iskân görmüş bir yerleşimdir; 2003 yılında alınan bir kararla 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiştir.

Beynam mahallesinde bulunan Beynam Höyük'te, Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı'ndan kalma seramikler ele geçmiştir. 1997'de 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiştir.

İlçeye 25 km. uzaklıkta, Karaali mahallesi yakınındaki Roma döneminden kalma Tomu harabeleri ilçenin çevresindeki eski yerleşimlerden biridir.

Bozulus Türkmenlerinin Yerleşmesi

Balâ ilçe havalisinin ve 21 köy halkının tamamı Bozulus Türkmenleri'dir. Türkmen oğuzların bayındır boyundandırlar. Bozulus Türkmenlerinin en büyük aşiretlerinden biri olan Tabanlı aşiretine mensupturlar. Ana unsur olan Tabanlı aşireti, Balâ havalisinde kendileri ile aynı yerlerde bulunan Bozulus Türkmenlerine mensup; Bayat-ı Cedid Beyliği Cemaati, Bayat-ı Atik Beyliği Cemaati, Bayat-ı Şeyhli Cemaati ve Aydın Beyliği Danişmentli Cemaatini bünyesinde toplamıştır. Daha önce Erzurum Horasan ve Aydın Söke bölgesinde bulunmuşlardır.

1673-1691 Yıllarında Erzurum Horasan dağlarında yaylak, Aydın Söke ovalarında kışlak, konargöçer Yörük hayatı yaşamışlardır. 1540 Yılında Tabanlı aşireti 4 cemaatte toplam 316 hane ve 33 mücerred vergi nüfusuna sahipti. İkinci selim döneminde ise bu miktar 595 hane ve 166 mücerrede yükselmişti. Tabanlı aşiretinin kalabalık bir nüfusa sahip olmasına ve bu özelliğini uzun süre devam ettirmesine rağmen Akkoyunlu Devletinin siyasi faaliyetleri içinde adına tesadüf edilmemektedir.

Balâ'lıların Erzurum Horasan dağlarında yaylak, Aydın Söke ovalarında kışlak, konar-göçer Türkmen/Yörük hayatı yaşayan ataları,1673-1690 yılları arasında Celali İsyanları sebebiyle Balâ'lıların atalarını oluşturan insanlar adı geçen yörelerden kalkıp bugünkü Balâ ilçesi sınırlarına gelmişlerdir. Balâ'yı 1690-91 yıllarında dönemin aşiret reisi "İmirzalıoğlu Şeyh Ali Mirza" kurmuştur. Bozulus Türkmenlerinin Erzurum Horasan - Aydın Söke bölgesinden Celali İsyanları sebebiyle Orta Anadolu'ya gelip Balâ havalisine yerleştikten sonra Tabanlı aşiretine mensup bazı kişiler eşkıyalık faaliyetleri içinde bulunmuş ise de bu tür faaliyetlerden aşiretin kendisi de bizar olmuş, münferit hadiseler aşiretin ileri gelenleri tarafından önlenmiştir. Balâ ilçesi tarih boyunca "Kasaba-i Balâ, Bozulus Sancağı, Kaza-i Yörükan, Tabanlı Kazası" olarak adlandırılmıştır.

İlçeye Balâ ismi verilirken Bozulus isminden esinlenerek verilmiştir.

Balâ Havalisini yurt tutan Bozulus Türkmenleri'nin nüfusu 1690'lı Yılların sonunda birçok şehirden fazla idi. Bu nüfus 20.000'e dayanınca bunun üzerine Osmanlı Devleti nüfusu azaltmak amacıyla 1699 yılında bir ferman emri vererek Balâ havalisindeki Bozulus Türkmenlerini Batı Anadolu'ya Aydın'ın Söke havalisine göndermek istedi. Ferman emri üzerine Balâ'daki Bozulus Türkmenlerinin Aydın Beyliği Danişmentli Cemaati kolunu Aydın eyaletine bağlı Söke havalisine gönderdi. Balâ'dan göç eden köyler Aşıkoğlu, Karadalak, Çatalören ve Üçem köyünün bir kısmı oldu. Göç eden bu köyler gittikleri Aydın eyaletinin Söke havalisinde yerleşik düzene geçmeyip 1820 yılında tekrar Balâ Havalisine gelmişlerdir.

Ayrıca Bozulus Türkmenleri'nin ilk obası olan Üçem Köyünden İmirzalıoğlu "Mirza Ali zâde Seyyid Mehmed Bey"in 1795 Yılında yaptırmış olduğu tarihi çeşme halen varlığını korumaktadır. Bölgenin köklü Türkmen geçmişini yansıtan çok önemli bir kültür varlığıdır. Balâ'nın köklü tarihini ve bölgeye yerleşen Bozulus Türkmenleri'nin mimari mirasını günümüze taşıyan en somut tarih şahitlerinden biridir.

Balâ'nın yapılanmasını sağlayan 1860 yılındaki aşiret reisi "İmirzalıoğlu Mir Osman Bey" olmuştur.

Bozulus Türkmenlerinin Balâ'da yerleştikleri köyler (Balâ ilçe merkezinin Kartaltepe mevkii (Kartal Yaylası), İsmetpaşa mevkii başta olmak üzere): Üçem Aşıkoğlu, BahçeKaradalak, Sırapınar, Yeniyapanşeyhli, Tol, Şehriban, BüyükBayat, KüçükBayat, Karahamzalı, Büyükboyalık, Küçükboyalık, Çatalören, Çatalçeşme, Yaylalıözü, Yöreli, Suyugüzel, Gülbağı, Hanburun, Sarıhöyük, Yeniyapançarsak Köylerini kurarak yerleşik düzene geçmişlerdir. Ayrıca bu köyler arasında birbirleriyle sıkı bir şekilde Akrabalık-Kan bağları bulunmaktadır.

Orta Anadolu Kürtlerinin Yerleşmesi

Balâ'daki Kürtler özellikle 1790-1840 Yılları arasında Osmanlı Devletinin iskân politikaları ve sürgünleri doğrultusunda Şanlıurfa (Suruç), Erzurum, Erzincan ve Doğu Anadolu'nun farklı bölgelerinden getirilerek büyük bir kısmı Kesikköprü Barajı çevresine yerleştirilmişlerdir. İç Anadolu'daki kürtlerin bölgeye yerleştirilmesi çoğunlukla 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın ilk yarısına dayanmaktadır. Balâ'daki Kürt köylerinde ağırlıklı olarak Heciban Atmanlı, Bilikan ve Terikan kabileleri yaşamaktadır. Balâ'daki kürtler Kürtçenin Kurmancî lehçesini konuşur ve genel olarak Sünni-Hanefi mezhebine mensupturlar. İlçede toplam 16 Kürt köyü bulunmaktadır.

93 Harbi Çerkeslerin Gelişi

1877-1878 Yıllarında 93 Harbi'nden sonra Kafkasya'dan Anadolu'ya gelen bir grup Kafkasya göçmeni Çerkesler Balâ ilçe merkezi Kartal Dağı eteklerine yerleşmiş ve burayı Kartaltepe olarak adlandırmışlardır. Balâ'daki Çerkesler ağırlıklı olarak Abzeh, Besleney boylarındandır. Hane sayısı 70-80 civarındadır.

Mustafa Kemal Atatürk ve Balâ

Mustafa Kemal Atatürk, Heyet-i Temsiliye ile birlikte Sivas’tan Ankara’ya doğru yola çıktığında güzergâh üzerindeki ilçelerden biri de Balâ idi. Mustafa Kemal Atatürk 26 Aralık 1919 Cuma günü hareketle Keskinlilerin koruma ve gözetiminde İğdebeli-Köprüköy yolu ile Balâ'ya gelmiş, Üçem ve Aşıkoğlu köylerinde dinlemiş, köylülerin fikirlerini almış, vaktin geç olması ve bölgenin ormanlık olmasından dolayı Keskinli süvarilerle geceyi Beynam köyünde geçirip 27 Aralık 1919'da Dikmen sırtlarından Ankara'ya girmiştir. Balâ bölgesinin ileri gelenlerinden olan Kenan İmirzalıoğlu'nun dedesi İmirzalıoğlu Mir Mustafa Bey, ulu önderi Balâ'da karşılayan heyetin başında yer almış ve Kendi evinde konuk etmiş ve misafir ağırlama geleneğiyle destek olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) açıldığında Ankara'nın Balâ ilçesinin de içinde bulunduğu seçim bölgesinden Ankara Milletvekili olarak meclise girmiştir. Balâ'lıların gurur duyduğu bu şerefli olay Balâ'nın o günlerde ne kadar önemli yerleşim birimi olduğunun göstergesidir. Beynam Köyü'nde Mustafa Kemal ve arkadaşlarının konakladığı köy evi Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı tarafından onarılmış; 2004 yılında Balâ Belediyesine tahsis edilmiş; bir müze ve kültür merkezi haline gelmiştir.

Hasat Festivali

1921 yılında itibaren ilçede Haziran ayında "Hasat Festivali" düzenlenmeye başladı. Festival her yıl 20–30 Haziran tarihleri arasındaki bir Pazar günü düzenlenmeye devam eder.

Ekonomi

Balâ'nın ekonomisi büyük ölçüde tarım, sanayi ve ticarete dayalıdır. Ayrıca ilçede buğday arpa ayçiçeği, mercimek, nohut, fasulye, şeker pancarı, kavun ve karpuz yetiştirilmektedir. Sanayi özellikle tekstil, gıda ve inşaat sektörlerinde yoğunlaşmıştır. Yörede alçıtaşı işlemeciliği de yapılmaktadır.Kızılırmak üzerinde kurulan Kesikköprü Barajı ilçe sınırları içerisindedir.

Turizm

Kızılçam ağaçlarıyla kaplı Beynam Ormanları ve Kesikköprü Barajı hem ilçenin hem de Ankara'nın önemli mesire yerlerinden biridir. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin Kesikköprü mahallesinde yaz kampı bulunmaktadır.

Eğitim

İlçe merkezinde biri genel, üçü meslek olmak üzere dört lise vardır.

Kültür

Folklor

Yörede Türkmen/Abdal Kültürü vardır. Balâ ve Keskin türkülerini gün yüzüne çıkarıp geniş kitlelere ulaşmasını sağlayan mahalli usta sanatçı Hacı Taşan olmuştur. Balâ ve Keskin'deki folklorik oluşum ve Türkmen/Abdal türkülerinin anonimleşme sürecindeki farklı ve ağırlıklı yerini vurgulayan bu söz, bir bakıma birbiriyle komşu Balâ ve Keskin bu iki yörenin karekteristik özelliklerine de işaret eder. Yöre türkülerinin ağırbaşlı ve durulmuş lirizmi hemen fark edilir. Balâ orta Anadolu'nun en zengin halay bölgelerinden biri olduğu kadar halayların eşlik sazı olan davul zurnanın da en iyi icra edildiği yörelerden biridir. Balâ ve Keskin yöresi halayları ayak ve bel hareketlerine dayanır. Ağır fakat gösterişlidir. 20- 30 kadın kendi aralarında halay çekerler. Sin sin ve cirit oynanır. Eskilerde Balâ ve Keskin kökenli saz ve söz üstadları oyun ve halaylara eşlik sağlarlarmış. Yine bu topluluk düğün ve kutlamalar dışında, kahveleride ziyaret ederek Türkmen/Abdal müzik kültürünü, bozlaklar başta gelir, köy ahalisine aktarırlarmış.

Balâ ve Keskin civarı Atayurt'tan at sırtında Anayurt'a gelirken getirdiğimiz ve gözümüz gibi koruduğumuz kültür/müzik değerlerinin en yoğun yaşandığı ve yaşatıldığı yörelerden biri Balâ. Yöreye damgasını vuran iki önemli kültürel havzadan biri Keskin ve Balâ diğeri ise saz ve söz kültünün hayatın ayrılmaz parçası olduğu önemli bir Türkmen/Abdal yerleşim yeri olan Koçyayla ve Yeniköy köyleri. Keskin ve Balâ en kadim ve geleneksel sazlarımız olan davul, zurna ve bağlamanın, daha ziyade gerçek Türk dansı olan halaylar eşliğinde icra edildiği; bu özelliği ile Osmanlı’dan günümüze değin saygınlığını koruyan bir ilçe. Bu kadim sanatı başarıyla sürdürenler ise, Balâ ve Keskin'e bağlı çevre köylere yerleşmiş ağırlıklı olarak Türkmen/Abdal aşiretine mensup ustalar. Ünlü Müzik yazarı, folklor araştırmacısı Halil Bedii Yönetken yöreyi bir halay ve bozlak merkezi olarak niteler ve bu kültürün yegane taşıyıcısı Keskin'li ve Balâ'lı Abdalların tarihi misyonlarından ve onlardan derledikleri davul zurna ezgilerinden övgüyle söz eder. Yörede kullanılan temel çalgılar aynı zamanda en eski Türk sazları olan davul, zurna ve bağlamadır. Kemanın da daha sonra yöresel enstrümanlar arasına girerek ustalar elinde adeta millîleştiğini ve çok usta keman icracıları yetiştiğini biliyoruz. Halk müziği repertuvarımız içerisinde klasik türkülere örnek teşkil eden "Kerpiç Kerpiç Üstüne, Allı Turnam, Bugün Ayın Işığı, Köprüden Geçti Gelin, Suda balık Yan Gider, Adem Olan Adem Sever, Hopbarlem" adlı halay türküleri yöreyle özdeşleşmiştir. Ankara'da Yedim Taze Meyvayı adlı uzun hava ise, yörenin en karakteristik uzun havalarından biridir.

Yöresel Yemekler

Balâ Tavası, Topalak, Hoşmerim, Katmerli Çörek, Yufka Ekmeği, Bazlama, Kömbe, Oğmaç, Mantı, Madımalak, Su Böreği, Kavurga, Kara Kabak, kabak gülü dolması, Besmet, Hedik, Erişte, Sızgıt, İncir uyutması, Pekmez Peltesi (helvası), Etli Mercimekli Bulgur Pilavı, Ağuz, Kuymak yemekleridir.

Nüfus

İlçenin nüfusu 2026 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemine göre 20.109'dir. Bu nüfus, 11.083 erkek ve 9.026 kadından oluşmaktadır. Balâ'ya bağlı toplam 55 mahalle bulunmaktadır. İlçe, sürekli olarak dışarıya göç vermektedir. 2026 Yılında Geçen yıla göre %8,15 oranında bir azalış görülmüştür.

Yıl Toplam Şehir Kır
1927 26.628 908 25.720
1935 27.390 916 26.474
1940 30.017 1.005 29.012
1945 27.096 1.142 25.954
1950 32.026 1.757 30.269
1955 38.087 2.679 35.408
1960 38.275 3.287 34.988
1965 41.415 3.646 37.769
1970 42.206 3.899 38.307
1975 44.735 4.107 40.628
1980 45.158 4.193 40.965
1985 46.940 5.477 41.463
1990 37.612 6.236 31.376
2000 39.714 6.616 33.098
2007 23.505 6.912 16.593
2008 29.239 12.345 16.894
2009 23.822 10.385 13.437
2010 19.426 8.506 10.920
2011 18.861 8.115 10.746
2012 17.397 7.542 9.855
2013 23.138 23.138 veri yok
2014 22.142 22.142 veri yok
2015 21.618 21.618 veri yok
2016 21.533 21.533 veri yok
2017 21.682 21.682 veri yok
2018 33.644 33.644 veri yok
2019 30.280 30.280 veri yok
2020 25.780 25.780 veri yok
2021 22.966 22.966 veri yok
2022 20.521 20.521 veri yok
2023 28.704 28.704 veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle nüfusuna geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Mahalleler

Balâ'nın 55 mahallesinin 4'ü merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 2.568 kişi (%11,8) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 58,5 km uzaklıktaki Kuyular'dır. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan, 1.723 kişi ile Afşar mahallesidir.

İlçenin 2026 Yılı Belediye Tüzüğünde 21 Bozulus Türkmeni köyü, 2 Türkmen Abdal köyü, 8 Türk köyü, 1 Kazan Tatar Türkü köyü, 16 Kürt köyü olmak üzere toplam 48 köyü (mahallesi) bulunmaktadır.

Yönetim

Belediye başkanları

Seçim İsim Parti
1963 Esat Bayat Adalet Partisi
1968
1973 Hacı Şahsuvaroğlu Cumhuriyet Halk Partisi
1977 Neşet Altıntop
1984 Fethi Bayat Anavatan Partisi
1989 Selahattin Çakır Bağımsız
1994 Neşet Altıntop Sosyaldemokrat Halkçı Parti
1999 Selahattin Çakır Milliyetçi Hareket Partisi
2004 Halil İbrahim Gürbüz
2009
2014 Adalet ve Kalkınma Partisi
2019 Ahmet Buran
2024

Notlar

  1. ^ Karakeçili ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

  1. ^ "Beynam Ormanı". Doğa Derneği. 22 Mart 2018. 7 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2025. 
  2. ^ "Bala Haritası Bala Nerede". www.haritatr.com. 18 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2025. 
  3. ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2025. 
  4. ^ "Bala –Afşar Beldesi". Arkeo Denemeler. 30 Haziran 2014. 24 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2025. 
  5. ^ "Bala –Afşar Beldesi". Arkeo Denemeler. 3 Temmuz 2014. 6 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2025. 
  6. ^ "Bala –Beynam Köyü". Arkeo Denemeler. 5 Temmuz 2014. 8 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2025. 
  7. ^ a b "Tarihçe". Balâ Belediyesi. 12 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2025. 
  8. ^ Bozulus Türkmenleri, 7 Ocak 202612 Ekim 2026 
  9. ^ Çekenler, Dikkati (11 Ağustos 2014 Pazartesi). "Arkeo Denemeler: Üçem Bakiyeleri / ANKARA / GALATİA / Bala –Üçem Köyü". Arkeo Denemeler. Erişim tarihi: 12 Ekim 2026.  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  10. ^ admin (18 Nisan 2020). "Bala Kürtleri". Mit Liebe gebastelt. Erişim tarihi: 12 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  11. ^ Benk, Ahmet Cevat (1 Aralık 2024). "Ankara - Türkiye Çerkesleri - 45. Bölüm - Jineps Gazetesi". Jineps Gazetesi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2026. 
  12. ^ "Atatürk, Bala milletvekiliydi.../Kültürler/milliyet blog". blog.milliyet.com.tr. Erişim tarihi: 12 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  13. ^ "Bâlâ". Ankara İl Kültür Turizm Müdürlüüğ. 16 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2025. 
  14. ^ "Bala (Ankara) Gözteme Mahallesi Rezerv Yapı Alanı 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği Plan Araştırma ve Açıklama Raporu" (PDF). Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  15. ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  16. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  17. ^  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016. 
  18. ^  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  19. ^  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  20. ^  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  21. ^  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021. 
  22. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  26. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  27. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  28. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  29. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  30. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  31. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  32. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  33. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  34. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  35. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  36. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  37. ^ a b c d e f g h i
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Bala Nüfusu - Ankara". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    • "Ankara Bala Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  38. ^ "Balâ Belediyesi". 24 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2016. 
Orta Anadolu Kürtleri ile ilgili ek okuma
  • Ceyhan Suvari (Derleyici), Ayşe Yıldırım (Derleyici), Tülin Bozkurt (Derleyici), İlker M. İşoğlu (Derleyici), Artakalanlar/Anadolu'dan Etnik Manzaralar, 20 Mart 2006, E Yayınları,
  • Ingvar Svanberg, Kazak Refugees in Turkey: A Study of Cultural Persistence and Social Change, Academiae Ubsaliensis, 1989