Bu, evcil hayvanların bir listesidir.

Doğada besinini ve barınağını kendisi bularak, düşmanlarına karşı kendini savunarak yaşamını ve soyunu sürdüren yabani hayvanların bir bölümü insan eliyle evcilleştirilmiştir; yabani hayvanların evcilleştirmeye başlandığı tarih öncesi devirlere dayanır. Bu hayvanların, doğal çevrelerinde özgür ve yabanıl yaşarken tutsak edilerek insan eliyle bakılıp beslenmeye ve insanla birlikte yaşamaya alıştırılması evcilleştirmenin yalnızca ilk aşamasıdır. Oysa bu uzun sürecin asıl amacı, yabani hayvanları yeni koşullara uyarlayarak insana daha yararlı, örneğin et, süt ya da yumurta verimi daha yüksek, yük ya da binek hayvanı olarak daha dayanıklı, avda iz sürmeye ya da bekçilik etmeye daha yatkın evcil soylar üretmektedir. Bu da yüzyıllarca süren titiz seçme, çaprazlama ve ıslah çalışmalarının bir sonucudur.

İnsanlar yerleşik düzene geçip tarım yapmaya başlamadan çok daha önceleri, yiyeceklerini ve giyeceklerini sağlamak için hayvanlardan yararlanıyorlardı. Başlangıçta, karınlarını doyurmak için çevrelerindeki yabani hayvanları avlamakla yetindiler. Zamanla, bu hayvanları yakalayıp bir yere kapatmanın av peşinde koşmaktan daha güvenilir bir yol olduğunu fark ettiler ve kendilerini en yararlı olabilecek hayvanları evcilleştirmeyi öğrendiler. Bütün düşmanlarına karşı kendini savunmayı ya da saldırmayı içgüdüleriyle bilen yabani bir hayvanı insanın yakalayıp tutsak etmesi kuşkusuz etmesi kolay olmamıştır. Bu yüzden insanlar büyük olasılıkla yaralı ya da ormanda kaybolmuş genç hayvanları kendilerine alıştırıp beslemekle işe başladılar. Bir süre sonra da hangi hayvanların daha uysal, evcilleştirilmeye daha yatkın ve kendilerine daha yararlı olduğunu öğrendiler. Başlangıçta yalnızca etini yiyebilecekleri hayvanları bakıp besliyorlardı. Atın ve köpeğin evcilleştirilmesi bile böyle başladı. Bu hayvanların gücünden et, süt, yumurta, yapağı, kıl, deri, boynuz gibi çeşitli ürünlerinden yararlanmaya başlamaları daha geç tarihlere rastlar.

At, inek gibi yararlanılan hayvanların yavruları insanoğluna çok sevimli gelmeye başlamış, özellikle çocukların ilgisini çekmiştir. Her evcil hayvan evde beslenemeyeceği gibi, bazı evcil olmayan hayvanları da insanlar evinde beslemeye çalışmıştır (aslan, jaguar, timsah vb.). Fakat bu hayvanlar evcilleştirilemedikleri ve doğal dürtülerindeki vahşiliği kaybetmedikleri için insanoğluna saldırmıştır.

Evde hayvan beslemenin belli başlı kuralları vardır. Hayvanların yemeğini ve suyunu temin etmek, onları temiz tutmak, bazı konularda eğitmek vb. unsurlar bu kuralların başlıcalarıdır.

Evcil hayvanlar

Türler ve alttürler Yabani atası Tarih Kökeni Amaç Resim Takson grup
Köpek (Canis lupus familiaris) Buzul Çağı'da yaşayan soyu tükenmiş gri kurt (Canis lupus) MÖ 13000 Avrupa Evcil hayvan, avcılık, gütme, haşere kontrolü, ulaşım, taslak, çalışma, gösteri, yarış, spor, tahlisiye, rehberlik, hizmet, kavga, et, araştırma, koruma 1c Carnivora
Koyun (Ovis aries) Yabani koyun (Ovis orientalis) MÖ 9000 - MÖ 8500 Anadolu, Zagros Dağları lif, et, süt, deri, post, parşömen, evcil hayvan, gösteri, yarış, araştırma, koruma, kavga, süs 1b Bovidae
Evcil domuz (Sus scrofa domesticus) Yaban domuzu (Sus scrofa) MÖ 9000 Yakın Doğu, Çin et, deri, araştırma, gösteri, yarış, dövüş, yer mantarı, evcil hayvan 1a Artiodactyla except Bovidae
Keçi (Capra aegagrus hircus) Capra aegagrus MÖ 10000 Yakın Doğu süt, et, lif, deri, gösteri, yarış, dövüş, takas arsa, evcil hayvan 1b Bovidae
Sığır (Bos primigenius taurus) Yaban öküzü (Bos primigenius) (soyu tükenmiş) MÖ 8000 Hindistan, Orta Doğu ve Kuzey Afrika et, süt, deri, post, çalışma, çiftçilik, taslak, parşömen, kan, ulaşım, toprak gübreleme, mücadele, gösteri, evcil hayvan 1b Bovidae
Bos primigenius indicus Bos primigenius (soyu tükenmil) MÖ 8000 Hindistan et, süt, deri, post, çalışma, çiftçilik, taslak, parşömen, kan, ulaşım, toprak gübreleme, mücadele, gösteri, yarış 1b Bovidae
Kedi (Felis silvestris catus) Afrika yaban kedisi (Felis silvestris lybica) MÖ 8000 - MÖ 7500 Yakın Doğu hayvan, haşere kontrolü, gösteri, post, araştırma 1c Carnivora
Tavuk (Gallus gallus domesticus) Gallus gallus MÖ 6000 Hindistan ve Güneydoğu Asya et, yumurta, tüyler, deri, gösteri, yarış, süs, kavga, evcil hayvan 2b Galliformes
Kobay (Cavia porcellus) Montane guinea pig (Cavia tschudii) MÖ 5000 Peru evcil hayvan, gösteri, yarış, araştırma, et 1d Rodentia
Eşek (Equus africanus asinus) Equus africanus MÖ 5000 Mısır ulaşım, çalışma, çiftçilik, taslak, montaj, et, süt, evcil hayvan, yarış, koruma 1e Other mammals
Evcil ördek (Anas platyrhynchos domesticus) Yeşilbaş (Anas platyrhynchos) MÖ 4000 Çin et, tüy, yumurta, evcil hayvan, gösteri, yarış, süs 2a Anseriformes
Su buffalosu Yabani manda (Bubalus arnee) MÖ 4000 Hindistan, Çin çalışma, çiftçilik, taslak, montaj, kavga, et, gösteri, yarış, süt 1b Bovidae
At (Equus ferus caballus) Vahşi at (Equus ferus) MÖ 3500 Kazakistan ulaşım, süt, et, çalışma, rehberlik, hizmet, avcılık, yürütme, çiftçilik, taslak, montaj, kavga, gösteri, yarış, evcil hayvan 1e Other mammals
Evcil hecin devesi (Camelus dromedarius) Vahşi hecin devesi (Camelus dromedarius) MÖ 4000 Arabistan ulaşım, çalışma, avcılık, çiftçilik, taslak, montaj, gösteri, yarış, dövüş, süt, et 1a Artiodactyla except Bovidae
Evcil ipek böceği (Bombyx mori) Vahşi ipek böceği (Bombyx mandarina) MÖ 3000 Çin ipek, hayvan yemi, evcil hayvan, et 6b Other insects
Güvercin (Columba livia domestica) Kaya güvercini (Columba livia) MÖ 3000 Akdeniz Havzası gösteri, süs, haberci, et, yarış, evcil hayvan 2c Columbiformes
Evcil kaz (Anser anser domesticus) Anser anser ve (A. cygnoides) A. anser: MÖ 3000,A. cygnoides'in tarihi belirsiz. Mısır (A. anser), Çin (A. cygnoides) et, tüy, yumurta, gösteri, koruma, evcil hayvan 2a Anseriformes
Tibet sığırı (Bos grunniens) Vahşi sığır (Bos mutus) MÖ 2500 Tibet, Nepal süt, ulaşım, çalışma, çiftçilik, montaj, yarış, dövüş, et, lif 1b Bovidae
Evcil iki hörgüçlü deve (Camelus bactrianus) Camelus ferus MÖ 2500 Orta Asya (Afganistan) süt, ulaşım, çalışma, avcılık, çiftçilik, taslak, montaj, kavga, gösteri, yarış, et, saç 1a Artiodactyla except Bovidae
Lama (Lama glama) Guanako (Lama guanicoe) MÖ 2400 Peru, Bolivya koruma ulaşım, çalışma, taslak, paket, et, gösteri, yarış, evcil hayvan, 1a Artiodactyla except Bovidae
Alpaka (Vicugna pacos) Vikunya (Vicugna vicugna) MÖ 2400 Peru, Bolivya lif, et, gösteri, evcil hayvan 1a Artiodactyla except Bovidae
Evcil beçtavuğu (Numida meleagris) Numida meleagris MÖ 2400 Afrika et, yumurta, haşere kontrolü, gösteri, alarm, evcil hayvan 2b Galliformes
Feret (Mustela putorius furo) Avrupa sansarı (Mustela putorius) MÖ 1500 Avrupa evcil hayvan, avcılık, haşere kontrolü, gösteri, yarış 1c Carnivora
Süs faresi Ev faresi (Mus musculus) 1800'ler Çin evcil hayvan, araştırma, yarış, hayvan yemi 1d Rodentia
Gülen kumru (Streptopelia risoria) Streptopelia roseogrisea MÖ 500 Kuzey Afrika gösteri, evcil hayvan 2c Columbiformes
Bos javanicus domestica Bos javanicus Belirsiz tarih Güneydoğu Asya, Cava Adası et, süt, gösteri, yarış, çalışma, çiftçilik, taslak 1b Bovidae
Bos frontalis Bos gaurus Belirsiz tarih Güneydoğu Asya et 1b Bovidae
Evcil hindi (Meleagris gallopavo) Vahşi hindi (Meleagris gallopavo) MS 180 Meksika, Amerika Birleşik Devletleri et, tüy, yumurta, gösteri, evcil hayvan 2b Galliformes
Japon balığı (Carassius auratus auratus) Prusya sazanı (Carassius gibelio) MS 300 - MS 400 Çin evcil hayvan, gösteri, yarış, süs 5a Cyprinidae
Evcil tavşan (Oryctolagus cuniculus) Avrupa ada tavşanı (Oryctolagus cuniculus) MS 600 Avrupa post, lif, evcil hayvan, gösteri, yarış, araştırma, et 1e Other mammals
Evcil kanarya (Serinus canaria domestica) Kanarya (Serinus canaria) 15. yüzyıl Kanarya Adaları, Avrupa evcil hayvan, araştırma, gösteri, madencilik, kavga 2d Passeriformes
Beta (Betta splendens) Betta cinsinin belirsiz türler 19. yüzyıl Tayland kavga, evcil hayvan 5b Other fish
Fancy rat and Lab rat Rattus norvegicus 10. yüzyıl[kaynak belirtilmeli] Birleşik Krallık evcil hayvan, araştırma, gösteri 1d Rodentia
Koi (Cyprinus carpio haematopterus) Sazan (Cyprinus carpio) 1820'ler Japonya süs, gösteri, evcil hayvan 5a Cyprinidae
Evcil gümüş tilki (Vulpes vulpes) Kızıl tilki (Vulpes vulpes) 1950'ler Sovyetler Birliği, Rusya post, araştırma, evcil hayvan 1c Carnivora
Evcil kirpi (Atelerix albiventris) Afrika cüce kirpi (Atelerix albiventris) 1980'ler Orta ve Doğu Afrika evcil hayvan 1e Other mammals
Lonchura striata domestica Lonchura striata bilinmiyor Japonya evcil hayvan, araştırma 2d Passeriformes
Lepistes (Poecilia reticulata some strains) Lepistes (Poecilia reticulata) Belirsiz tarih Barbados, Brezilya, Guyana evcil hayvan 5b Other fish

Ürünlerinden yararlanılan hayvanlar

İsviçre'de bir sığır

İnsanların yetiştirdiği memeli hayvanlar arasında sayıca ilk sırayı sığır alır. Bütün dünyada hem gücünden, hem de etinden, sütünden, yağından ve derisinden yararlanılan 1 milyardan fazla sığır ve manda yetiştirilir. Uygarlık tarihinin ilk yazılı belgelerinden anlaşıldığı kadarıyla, o çağlarda insanlar sığırları en değerli malları olarak görürlermiş. Çünkü eti ve sütüyle insanın en önemli besin kaynaklarından biri olan sığır bir yandan da yüzyıllar boyunca pulluk ve sabanları çekerek, ağır yükleri taşıyarak, arabalara koşularak insana en yararlı çiftlik ve hizmet hayvanlarından biri olmuştur. Makineli tarım ve motorlu taşıtların yaygınlaşmasından sonra sığır çift ve koşum hayvanı olarak önemini yitirmiştir. Buna karşılık uzun çaprazlama ve ayıklama çalışmaları sonucunda, kasaplık et sığırları ile süt sığırlarının pek çok soyu geliştirilmiştir.

Koyun da sığırla birlikte insanın ilk evcilleştirdiği hayvanlardan biridir. Etinden ve sütünden başka, yününün doğal yumuşaklığı ve sıcaklığıyla koyun postu ilkel insanın giysisi olmuş, dokumacılığın gelişmesinden sonra da koyun yününden dokunmuş kumaşlar ayrıcalıklı yerini her zaman korumuştur. Bugün dünyadaki koyun sayısı 1 milyarı bulur. Değişik iklim koşullarına uyum sağlayan yüzlerce koyun ırkı geliştirdiği için her ülkenin mutlaka bir ya da iki yerli koyun ırkı vardır.

Bir keçi

Özellikle Afrika ve Asya'da yaygın olarak yetiştirilen keçinin süt verimi, yediği yeme oranla ineğinkinden daha fazladır. Dünyanın en lezzetli peynirlerinden bazıları keçi sütünden yapılır. Ankara keçisinin moher denen uzun, beyaz ve ipek yumuşaklığındaki tiftiği ide dokuma ve örgü sanayisinde en değerli liflerden biri sayılır.

İslam ülkelerin dışında, en çok yetiştirilen evcil hayvanlardan biri de domuzdur. Çiftliklerde beslenen evcil domuzların sayısı yarım milyarı bulur. Et ve yağ verimi çok yüksek olan bu hayvanların yetiştiriciler açısından öbür önemli özellikleri de çok doğurgan olmaları ve hemen hiç yiyecek seçmemeleridir. Domuzlar atalarının yabani yaşamına bütün evcil hayvanlardan daha kolay geçebilir ve ormana salıverdiklerinde, insan eliyle beslenmeye alışmış öbür hayvanlar gibi açlıktan ölme tehlikesiyle karşı karşıya kalmazlar.

Tavuk, hindi, ördek, kaz gibi kümes hayvanları da eti, yumurtası ve tüyleri için beslenir. Ayrıca bazı yırtıcı kuşlar, özellikle doğan, atmaca, şahin ve çakır, avcılıkta yararlanmak amacıyla evcilleştirilmiştir.

Hayvanlar âleminin en kalabalık üyeleri olan böcekler arasından evcilleştirilmiş türlerin sayısı ikiye geçmez. Bunlardan biri, Cilalı Taş Devri (Neolitik Çağ) gibi çok erken tarihlerde evcilleştirilmiş olan bal arısı, öbürü de MÖ 3000 yıllarında Çin'de evcilleştirilen ipek böceğidir.

Gücünden yararlanılan hayvanlar

Eşeğine binmiş bir adam

Tarımda ve yük taşımacılığında kas gücünden yararlanılan evcil hayvanlar arasında da ilk sırayı sığır alır. Ama binek ve koşum hayvanı olarak atın yerini hiçbir hayvan tutmaz. Tarih boyunca yolculukta, savaşta ve günlük yaşamda at her zaman insanın en büyük yardımcısı ve en değerli dostu olmuştur. Traktörün, öbür tarım makinelerinin ve hızlı ulaşım araçlarının gelişmesinden bu yana, çiftliklerde günlük işlerde kullanılan ya da kentlerde arabaları çeken atların sayısı giderek azalıyor. Buna karşılık Arap atı ve İngiliz atı gibi değerli soylar binicilikte, at yarışlarında, törenlerde ve gösterilerde hâlâ eski önemini korumaktadır. Atın akrabası olan eşek ve at ile eşeğin melezi olan katır da gücünden yararlanmak amacıyla yetiştirilen evcil hayvanlardır. Öbür yük hayvanlarının dayanamayacağı en ağır koşullara dayanıklı olan ve çöllerde günlerce aç ve susuz yol alabilen deve ise Asya ile Afrika'da bugün bile insan ve yük taşımakta kullanılır.

Diğer evcil hayvanlar

Bir köpek koyun sürüsüne bekçilik yaparken
Antik Mısır'dan bir kare

Bu iki büyük grubun dışında, insanın çeşitli yeteneklerinden yararlandığı, dostluğunu ve sevgisini bölüştüğü ya da yalnızca göz ve kulak beğenisini okşadığı için evde beslediği pek çok evcil hayvan vardır. Bunların başında kuşkusuz köpek ve kedi gelir.

Bugün insanın en güvenilir ve sadık dostu olan köpeklerin ilk ataları, bir zamanlar dünyanın her yerinde başıboş dolaşan yabani kurt sürüleridir. Bu yırtıcı hayvanlar mağaralarda yaşayan insanlar için tehlikeli bir düşmandı. Gene de insanlar, büyük olasılıkla yiyecek aramak için çevrelerine kadar sokulan yavruları yakalayarak köpeği evcilleştirmeyi başardılar. En eski mağara resimlerinde bu kocaman yırtıcı hayvanlar sahipleriyle yan yana çizilmiştir. Güçlü koku alma duyusuyla iyi bir avcı olan, sahibini tehlikelere karşı koruyan ve sürülerine bekçilik eden köpek, evcilleştirildikten kısa bir süre sonra insanın yaşamında önemli bir yer edindi. Bazı eski uygarlıklarda, özellikle Eski Mısır'da köpekler tapınılacak kadar kutsal hayvanlar sayılıyordu.

Değişik iklim ve çevre koşullarına köpek kadar kolay uyum sağlayabilen pek az hayvan vardır. Yani köpek bunların arasından en dayanıklı olanıdır. Köpek soyları arasındaki büyüklük ve görünüm farkı ise hiçbir evcil hayvanda bu kadar çarpıcı değildir; örneğin bilinen en küçük köpek soyu olan Meksika asıllı chihuahuaların ağırlığı 1 kilogramı geçmezken, dev senbernarların çoğu 130 kilogramdan daha ağırdır.

Kediler köpeklerden binlerce yıl sonra evcilleştirilmiş. Bu hayvanların bugün bile köpeklerden çok daha bağımsız yaradılışı olması belki buna bağlanabilir. Kediler evcilleştiren ilk halk Eski Mısır'dır. Önceleri köpekler gibi kedileri de kutsal hayvanlar olarak benimseyip tapınan bu insanlar, kediyi büyük olasılıkla MÖ 2500 ile 1500 yılları arasında evcilleştirdiler. Bu ilk evcil kedilerin Afrika yaban kedisinin soyundan geldiği sanılmaktadır. Bir görüşe göre Eski Mısırlılar, hareketlerindeki zarafet ve çevikliğe hayran oldukları kedileri yalnızca süs hayvanı olarak evcilleştirmişlerdir; gerçekten de o dönemde insanlar kedilerine çok değerli mücevherler takarlardı. Ama bu çevik avcıların zararlı kemiricilerden kurtulmak amacıyla evcilleştirildiğini gösteren belgeler de vardır. Eski Mısırlıların kuraklık dönemlerinde kullanmak üzere depoladıkları tahıllar fare ve sıçan gibi kemiricilerin sürekli saldırısına uğruyordu. Kısa ve boz tüylü Afrika yaban kedilerinin bu kemiricilerin doğal düşmanları olduğunu bilen çiftçiler, tahıllarını korumak için kedilerden yararlanmak düşündüler. Bugünkü evcil kedi soylarının birkaçı Ankara kedisi gibi uzun tüylü, büyük bölümü de Siyam kedisi gibi kısa tüylüdür.

Ev hayvanları (Bakım)

İnsanların evde hayvan besleme alışkanlığı, yabanıl hayvanlardan bazılarını evcilleştirdikleri tarihöncesi çağlara kadar uzanır. Çünkü insan daha o çağlarda bile etinden, çeşitli ürünlerinden ya da gücünden yararlanmak amacıyla çeşitli hayvanları evcilleştirirken, kendisine kolayca alışan bazı hayvanlara karşı özel bir yakınlık duymuştur. Böylece, başlangıçta yarar üstüne kurulan insan-hayvan ilişkisi giderek karşılıklı sevgi ve dostluk bağlarıyla güçlenmiş, insan bazı hayvanları hiçbir çıkar gözetmeksizin, yalnızca hoşlandığı için evinde beslemeye başlamıştır. Hayvancılıkta geçinen ilk toplumlardan bu yana inek, at, koyun gibi hayvanların yavrulaması insanı aileye yeni bir birey katılmışçasına sevindirir. Özellikle çocuklar bu sevimli tay, buzağı ve kuzulara gerçek bir sevgiyle bağlanırlar. Ama kuşkusuz her evcil hayvan evde beslenemez. Öte yandan bazı insanlar aslan, kaplan, jaguar gibi yırtıcı hayvanları daha yavruyken kendilerine alıştırıp evlerinde besleseler bile, bu hayvanlar doğal yabanıl özelliklerini yitirmedikleri için hiçbir zaman evcil hayvan sayılamaz. Evde insan eliyle beslenmeye alışmış bir aslan serbest bırakıldığında kolayca yabanıl yaşamına dönebilir ve aynı yırtıcılıkla av peşinde koşmaya başlar. Oysa evde bakılıp beslenen gerçek ev hayvanları yabanıl atalarının yaptığı gibi kendi başlarına yiyecek, içecek ve barınak bulamazlar. Çok eskiçağlarda evcilleştirilmiş türlerin soyundan gelen yabani yaşamın kurallarını bilmiyen bu hayvanları sahiplerinin besleyip koruması gerekir.

Bugün ev hayvanlarının bakımı için geçerli olan birkaç temel kural vardır. Bunlardan ilki hayvanları gerekli ve yeterli yiyeceklere, ama aşırılığa kaçmadan düzenli olarak beslemektir. İkincisi temiz içme sularının hiçbir zaman eksik etmemek, üçüncüsü de yaşadıkları yerlerin yeterince geniş, havalandırılmış ve temiz olmasına özen göstermektir. Dördüncü kural, hayvanların dolaşmak, koşmak ya da uçmak gibi doğal hareket yeteneklerini yitirmemeleri için gerekli koşulları sağlamaktır. Bu arada bakıcılara düşen en önemli görevlerden biri kuşkusuz hayvanların vücut temizliğine ve sağlığına titizlik göstermek, gerektiğinde aşılarını yaptırmak ve hastalandıklarında bir veterinere götürmektir.

Köpek

Kangal köpeği yavruları ile

Köpek yavrularının katı yiyeceklere yavaş yavaş alıştırılması gerekir. Birkaç aylık olduğunda annesinden ayrılarak eve alınan yavrular günde üç öğün süt içmeli ve ıslatılmış bisküvi ya da yulaf unu lapası gibi yumuşak yiyeceklerle beslenmelidir. İki aylık bir köpek yavrusunu kıyma ya da küçük küçük doğranmış et de verilebilir. Yetişkin köpekler için günde iki öğün yemek yeterlidir: Sabahları kuru köpek bisküvileriyle yapılan hafif bir kahvaltı, akşamları da pişirilmiş taze eti bisküvi, ekmek, makarna ya da pilavla karıştırılarak hazırlanan asıl et yemeği ya da bir kutu hazır köpek maması. Ara sıra et yerine haşlanmış taze balık vermekte yarar vardır. Hatta köpeklerin çoğu çeşitli sebzeler katılarak pişirilmiş yemekleri de severek yer. Köpeklere, özellikle yavrulara, kemirmeleri için iri bir kemik vermek çok yararlıdır. Ama balık kılçığı ya da tavuk kemiği gibi kolayca kırılıp parçalanarak hayvanın gırtlağına bata bilecek ince kemiklerden sakınmak gerekir. Köpeğin her susadığında içebilmesi için genişçe bir kapta her zaman temiz içme suyu bulundurmaya da özen gösterilmelidir. Küçük köpekler bir kutunun ya da sepetin içince uyuyabilirler; iri köpekler için de uygun bir yere sık sık yıkanan temiz bir battaniye serilmelidir. Eğer köpek evin dışındaki bir kulübede bakılıyorsa, kulübenin her zaman temiz ve kuru olması, içine döşenen samandan yatağının sık sık değiştirilmesi gerekir. Evde bakılan köpeklerin her zaman gün bol bol hareket edebilmesi için düzenli olarak dolaştırılması, serbestçe koşup oynayabilecekleri yerlere götürülmesi çok önemlidir. Ama ne olursa olsun bir köpek hiçbir zaman bağlı bırakılmamalıdır. Eğer bir bekçi köpeğinin bağlanması gerekiyorsa, iki direk ya da çubuğun arasına bir tel gerip, zincirini bir halkaya bu tele tutturarak hayvanın sağa sola serbestçe hareket edebilmesine olanak sağlanmalıdır. Köpeklerin tüylerinin her gün fırçalanması, uzun tüylü köpeklerin tüylerinin ayrıca taranması gerekir. Köpekler ılık suda ve özel köpek sabunları ya da şampuanlarıyla düzenli aralıklı yıkanmalıdır. Kırlık yerlerde yaşayan uzun tüylü köpeklerin tüylerine takılan dikenli tohumları ve otları da ayıklamak gerekir. Hayvanı rahatsız eden pire ve kene gibi dış asalakların ya da sağlığını bozan bağırsak solucanları gibi dış iç asalakların bulaşmasını önlemek çok önemlidir. Köpeğin kaybolma olasılığına karşı en iyi önlem, hayvanın tasmasına sahibin adı ve adresi yazılabilir kimlik takmaktır.

Kedi

6 Haftalık kedi yavrusu

Kediler de köpekler gibi günde iki kez ve olabildiğince çeşitli yiyeceklerle beslenmelidir. En iyisi yağsız çiğ kıyma, çiğ ya da pişmiş akciğer ile karaciğer ve pişmiş balıktır. [kaynak belirtilmeli]Kediler genellikle köpeklerden daha çok yemek seçerler; ama yavru kediler çok değişik yiyecekleri severek yemeye alıştırılabilir. Özellikle yemeklerinde ara sıra çeşitli yeşil sebzeler katmak yararlı olur. Yalnız patates gibi nişastalı besinler kediler için iyi değildir; tavuk kemikleri ile balık kılçıkları da hayvanın boğazına batabileceği için tehlikelidir. Kediler içinde de küçük bir kapta her zaman temiz içme suyu bulundurmak ve suyu sık sık tazelemek gerekir. Bütün kediler sütten hoşlanmaz. Annelerinden beş ya da altı haftalıkken ayrılan yavru kediler katı yiyeceklere yavaş yavaş alıştırmalı ve başlangıçta günde üç-dört öğün yemek verilmelidir. Evin içinde ılık ve rüzgârsız bir yere yerleştirilen yayvan bir sepet ya da yan yatırılmış kapaksız bir kutu kediler için uygun bir yataktır. Bu yatağı döşemeden yüksekçe bir yere koymak ve içine birkaç kat gazete kâğıdı serdikten sonra üstüne yıkanabilir kumaşla kaplanmış yumuşak bir yastık yerleştirmek en iyisidir. Kediler temiz hayvanlardır; bir kutu içine temiz kuru toprak ya da kum doldurulup bırakırsanız dışkılarıyla evin içini kirletmezler. Üstelik kediler sürekli yalanarak tüylerini de temiz tutarlar, yalnız yavru kediler bunu beceremedikleri için, asit borikli (borik asit) ılık suya batırılmış bir pamuk parçasıyla hayvanın ağız, burun ve göz çevresindeki kirleri hafifçe silmek gerekebilir.[kaynak belirtilmeli]

Tavşan

Evde beslenen iki tane tavşan

Evde beslenen sevimli tavşanlar aslında doğada yaşarken ekinlere ve ormanlara büyük zarar veren yabani adatavşanlarının evcil soylarıdır. Örneğin pamuk gibi bembeyaz, yumuşak tüylü Ankara tavşanı da evcil bir adatavşanıdır. Tavşanların sağlıklı gelişmesi için, pişmiş patates, yonca, ekmek artıkları, karnabahar yaprakları, marul, karahindiba, taze otlar, maydanoz, kereviz dalları, havuç ve şalgam gibi çeşitli yiyecekler arasından seçilmis iki öğün yemek vermek gerekir. Bu sebzeler iyice ezilmiş, neredeyse katı bir lapa halinde olmalıdır. Tavşanlarınıza asla soğan, çiğ patates, ravent, yüksükotu, sardunya, kasımpatı, kurtbağrı ve yaz kış yeşil kalan çalı ya da ağaççikların yapraklarından vermeyin. Bir tavşan kafesinin uzunluğu hayvanın uzunluğunun en az dört katı, yüksekliğide üç katı olmalıdır.

Memeli evcil hayvanlar listesi

Resim Hayvanın Adı
Kedi
Köpek
Devegiller
Eşekler
Keçiler
Hamsterlar
Atlar
Domuzlar
Tavşanlar
Kemiriciler
Koyunlar
Sığırlar
Katır
Kobay
Feret
Ren geyiği

Evcil kuşlar listesi

Resim Hayvanın Adı
Muhabbet kuşu
Tavuk
Güvercingiller
Ördekler
Kanarya
Papağan
Tavus kuşu
Kaz

Evcil sürüngenler listesi

Resim Hayvanın Adı
İguana
Kertenkele
Yılan
Kaplumbağa
Bukalemun

Evcil amfibyumlar listesi

Resim Hayvanın Adı
Kurbağa
Semender
Kırmızı yanaklı su kaplumbağası

Evcil böcekler listesi

Resim Hayvanın Adı
Bal arısı
İpek böceği

Evcil balıklar listesi

Resim Hayvanın Adı
Balık (Akvaryum balıkları)

Evcil eklembacaklılar listesi

Resim Hayvanın Adı
Karınca
Cırcır böceği
Kırkayak
Akrep
Theraphosidae (Tarantula)

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Animal Domestication - Table of Dates and Places of Animal Domestication". 7 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2016. 
  2. ^ Fan, Zhenxin; Silva, Pedro; Gronau, Ilan; Wang, Shuoguo; Armero, Aitor Serres; Schweizer, Rena M.; Ramirez, Oscar; Pollinger, John; Galaverni, Marco; Ortega Del-Vecchyo, Diego; Du, Lianming; Zhang, Wenping; Zhang, Zhihe; Xing, Jinchuan; Vilà, Carles; Marques-Bonet, Tomas; Godinho, Raquel; Yue, Bisong; Wayne, Robert K. (2016). "Worldwide patterns of genomic variation and admixture in gray wolves". Genome Research. 26 (2). ss. 163-73. doi:10.1101/gr.197517.115. PMID 26680994. 
  3. ^ Sablin, M. (2002). "The earliest Ice Age dogs: Evidence from Eliseevichi I". Current Anthropology. 43 (5). ss. 795-799. doi:10.1086/344372. 
  4. ^ a b Thalmann, O.; Shapiro, B.; Cui, P.; Schuenemann, V. J.; Sawyer, S. K.; Greenfield, D. L.; Germonpré, M. B.; Sablin, M. V.; López-Giráldez, F.; Domingo-Roura, X.; Napierala, H.; Uerpmann, H-P.; Loponte, D. M.; Acosta, A. A.; Giemsch, L.; Schmitz, R. W.; Worthington, B.; Buikstra, J. E.; Druzhkova, A.; Graphodatsky, A. S.; Ovodov, N. D.; Wahlberg, N.; Freedman, A. H.; Schweizer, R. M.; Koepfli, K.-.P.; Leonard, J. A.; Meyer, M.; Krause, J.; Pääbo, S.; Green, R. E.; Wayne, R. K. (2013). "Complete Mitochondrial Genomes of Ancient Canids Suggest a European Origin of Domestic Dogs". Science. 342 (6160). ss. 871-74. doi:10.1126/science.1243650. PMID 24233726. 
  5. ^ Zeder, M. A. (2008). "Domestication and early agriculture in the Mediterranean Basin: Origins, diffusion, and impact". Proceedings of the National Academy of Sciences. 105 (33). ss. 11597-604. doi:10.1073/pnas.0801317105. PMC 2575338 Özgürce erişilebilir. PMID 18697943. 
  6. ^ Giuffra E, Kijas JM, Amarger V, Carlborg O, Jeon JT, Andersson L (Nisan 2000). "The origin of the domestic pig: independent domestication and subsequent introgression". Genetics. 154 (4). ss. 1785-91. PMC 1461048 Özgürce erişilebilir. PMID 10747069. 11 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Mayıs 2016. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
  7. ^ G. Larson, K. Dobney, U. Albarella, M. Fang, E. Matisso-Smith, J. Robins, S. Lowden, H. Finlayson, T. Brand, E. Willerslev, P. Rowley-Conwy, L. Andersson, A. Cooper; Dobney; Albarella; Fang; Matisoo-Smith; Robins; Lowden; Finlayson; Brand; Willerslev; Rowley-Conwy; Andersson; Cooper (Mart 2005). "Worldwide Phylogeography of Wild Boar Reveals Multiple Centers of Pig Domestication" (PDF). Science. 307 (5715). ss. 1618-21. Bibcode:2005Sci...307.1618L. doi:10.1126/science.1106927. PMID 15761152. 25 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Mayıs 2016. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
  8. ^ Frantz, L (2015). "Evidence of long-term gene flow and selection during domestication from analyses of Eurasian wild and domestic pig genomes". Nature Genetics. 47 (10). ss. 1141-8. doi:10.1038/ng.3394. PMID 26323058. 
  9. ^ Melinda A. Zeder, 2011. The origins of agriculture in the Near East. Current Anthropology 54:S221–35
  10. ^ Vigne, J.D. (2011) The origins of animal domestication and husbandry: a major change in the history of humanity and the biosphere. C. R. Biol. 334, 171–181
  11. ^ Wendorf F., Schild R.; Schild (1998). "Nabta Playa and its role in Northeastern African prehistory". J. Anthropol. Archaeol. 17 (2). ss. 97-123. doi:10.1006/jaar.1998.0319. 
  12. ^ Source : Laboratoire de Préhistoire et Protohistoire de l'Ouest de la France [1] 26 Haziran 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., (Fransızca).
  13. ^ Driscoll, C. A.; Menotti-Raymond, M.; Roca, A. L.; Hupe, K.; Johnson, W. E.; Geffen, E.; Harley, E. H.; Delibes, M.; Pontier, D.; Kitchener, A. C.; Yamaguchi, N.; O'Brien, S. J.; Macdonald, D. W. (2007), "The Near Eastern Origin of Cat Domestication", Science, 317 (5837), ss. 519-523, doi:10.1126/science.1139518, PMID 17600185, 13 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Mayıs 2016 .
  14. ^ "Oldest Known Pet Cat? 9,500-Year-Old Burial Found on Cyprus". National Geographic News. 8 Nisan 2004. 27 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2007. 
  15. ^ Muir, Hazel (8 Nisan 2004). "Oldest Known Pet Cat? 9,500-Year-Old Burial Found on Cyprus". New Scientist. 16 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2007. 
  16. ^ Walton, Marsha (9 Nisan 2004). "Ancient burial looks like human and pet cat". CNN. 22 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2007. 
  17. ^ West B., Zhou B-X. (1989). "Did chickens go north? New evidence for domestication" (PDF). World's Poultry Science Journal. 45 (3). ss. 205-18. doi:10.1079/WPS19890012. 29 Temmuz 2004 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi28 Mayıs 2016. 
  18. ^ "History of the Guinea Pig (Cavia porcellus) in South America, a summary of the current state of knowledge". 9 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2016. 
  19. ^ Beja-Pereira, Albano; ve diğerleri. (18 Haziran 2004). "African Origins of the Domestic Donkey". Science. 304 (1781). s. 1781. doi:10.1126/science.1096008. PMID 15205528. 
  20. ^ Roger Blench, The history and spread of donkeys in Africa 3 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (235 KB)
  21. ^ Outram, A (2009). "The Earliest Horse Harnessing and Milking". Science. 323 (5919). ss. 1332-5. doi:10.1126/science.1168594. PMID 19265018.  see also Domestication of the horse
  22. ^ Buckland, R., & Guy, G. (2002). Goose Production. Chapter 1: Origins and Breeds of Domestic Geese 26 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. FAO Agriculture Department.
  23. ^ a b c D.L Johnson and B.K. Swartz, Jr. Evidence for Pre-Columbian Animal Domestication in the New World 10 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  24. ^ "Guinea Fowl". 23 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2016. 
  25. ^ Glover, James. "The Ancestry Of The Domestic Ferret". PetPeoplesPlace.com. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2006. 
  26. ^ Royer, Nichole. THE HISTORY OF FANCY MICE 1 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. American Fancy Rat and Mouse Association. Afrma.org. Retrieved on 2015-12-25.
  27. ^ "Interesting Rabbit Domestication History". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2016. 
  28. ^ name="Guideon, et al." Guideon, Khoo (2002). "Genetic Diversity within and Among Feral Populations and Domesticated Strains of the Guppy (Poecilia reticulata) in Singapore". Marine Biotechnology. 4 (4). ss. 367-378. doi:10.1007/s10126-002-0007-z. PMID 14961248. 21 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi21 Şubat 2022. 

Dış bağlantılar