| Hüma Hatun | |
|---|---|
| Dürretü tâcü’n-nisâ fi’l-âlemîn Gurretü cebheti’l-İslâm ve’l-müslimîn Meliketü’l-melikât Müsdiletü siyâbi’l-hasenât ve’l-meberrât Es-sittü’l-celîle | |
 | |
| Valide Hatun | |
| Hüküm süresi | Ağustos 1444 – Eylül 1446 |
| Önce gelen | Emine Hatun |
| Sonra gelen | I. Gülbahar Hatun |
| Doğum | y. 1410 |
| Ölüm | Ağustos–Eylül, 1449 Bursa, Osmanlı Devleti |
| Defin | Bursa, Muradiye Camii |
| Eş(ler)i | II.Murad |
| Çocuk(lar)ı | II. Mehmed |
| Dini | İslam |
Hüma Hatun (ö. 1449, Bursa), Osmanlı padişahı II. Murat'ın eşi ve Fatih Sultan Mehmed'in annesi.
Hayatı
Doğum yeri, doğum tarihi ve kökeni bilinmemektedir. Ancak bir vakfiyede, ondan 'Hâtun binti Abdullah' olarak bahsedilir; o dönemde mühtedilere (sonradan İslamiyet'e geçenlere) genellikle 'Abdullah' baba adı verildiği göz önüne alındığında, bu durum onun gayrimüslim kökenli olabileceğini işaret eder. Hüma Hatun olasılıkla bir cariyeydi.
Hüma Hatun'un kökeni tartışmalıdır. Geleneksel anlatılara göre, Fatih'in annesi Candaroğulları beyliğinden İsfendiyar Bey'in torunu Hatice Halime Hatun'dur.
Diğer anlatılara göre ise Stella veya Esther adında İtalyan ve/veya Yahudi bir kızdı. Ayrıca Sırp, Yunan, Makedon, Karadağlı, Macar veya Fransız kökenli olduğu da iddia edilmiştir. Ancak bu iddiaların hiçbiri kanıtlanmamıştır.
'Hüma' ismi Fars efsanelerinden gelmektedir ve 'cennet kuşu/anka kuşu' anlamına gelir.
Vefatı
Bursa'da bulunan türbesindeki kitabede Ağustos 1449 yazmakta olup, bu ölüm tarihi mi yoksa türbenin yapılış tarihi mi olduğu bilinmediğinden bu tarihte ya da daha önceki bir tarihte öldüğü düşünülmektedir.
Fatih'in bu türbe için hazırlattığı tuğrada Hüma Hatun'dan
"Dürretü tâcü’n-nisâ fi’l-âlemîn, Gurretü cebheti’l-İslâm ve’l-müslimîn,Meliketü’l-melikât, Müsdiletü siyâbi’l-hasenât ve’l-meberrât, Es-sittü’l-celîle" şeklinde bahsedilmektedir.
Bu ifadeler "Dünyadaki kadınların tacındaki inci, İslam’ın ve Müslümanların alnındaki nur, Kraliçelerin kraliçesi, İyilik ve hayır sahibi olan, Yüce hanımefendi" anlamına gelir.
Popüler kültürdeki yeri
- 24 Ocak 2020'de yayınlanan Rise of Empires: Ottoman adlı belgesel dizisinde Hüma Hatun'u Leyla Feray canlandırdı.
- TRT'nin dijital platformu Tabii'de yayınlanan Kızıl Elma: Bir Fetih Öyküsü dizisinde Hüma Hatun'u Zeynep Köse canlandırdı.
- 2024 yapımı Mehmed: Fetihler Sultanı adlı Türk dizisinde Hüma Hatun'u Açelya Akkoyun canlandırdı.
Kaynakça
- ^ Necdet Sakaoğlu (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. oğlak yayınları. s. 128. ISBN 978-9-753-29623-6.
- ^ Doukas (1 Ocak 1975). Decline and Fall of Byzantium to the Ottoman Turks. Wayne State University Press. s. 304. ISBN 978-0-8143-1540-8.
- ^ Hollmann, Joshua (2017). The religious concordance : Nicholas of Cusa and Christian-Muslim dialogue. Leiden. s. 116. ISBN 978-90-04-32677-4. OCLC 965535039. Mehmed’s maternal ancestry is shrouded in mystery. Franz Babinger notes that his mother was a ‘slave’, which ensures that she was not of Turkish origin, and that she probably was of Greek descent (Franz Babinger, Mehmed the Conqueror and his Time, edited by William C. Hickman and translated by Ralph Manheim, Bollingen Series xcvi (Princeton: Princeton University Press, 1978), 12).
- ^ Freely, John (28 Şubat 2009). The Grand Turk: Sultan Mehmet II - Conqueror of Constantinople, Master of an Empire and Lord of Two Seas (İngilizce). Bloomsbury Publishing. s. 33. ISBN 978-0-85773-022-0. Nothing is known of Hüma Hatun's origins, other than the testimony of contemporary sources that she was a slave girl, which means that she would not have been Turkish, for by law Muslims could not be enslaved.
- ^ Sakaoğlu, Necdet (2007). Famous Ottoman Women (İngilizce). Avea. s. 49. ISBN 978-975-7104-77-3. The fact that Hüma's origins cannot be traced is a proof in itself that she was definitely not of Turkish origin but was a slave.
- ^ Emine Çaykara, Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık Kitabı, Baskı Yılı: 2005, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, s.459
- ^ Danişmend, İ. H. "Tarihi Hakikatler". Bilge Oğuz Yayınları. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Babinger, Franz (2003). Fatih Sultan Mehmed ve Zamanı. İstanbul: Oğlak Yayınevi. ss. s.30-31. ISBN 975-329-417-4.
- ^ Mustafa Armağan. "Fatih'in annesi Hıristiyan mıydı?". Zaman. 19 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2011.
- ^ Sakaoğlu, Necdet (2015). "Bu Mülkün Kadın Sultanları". İstanbul: Alfa Tarih. ISBN 978-605-171-079-2.
- ^ Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayınları. s. 128. ISBN 978-9-753-29623-6.
| Önce gelen: Emine Hatun |
Valide Hatûn 1444 – 1446 |
Sonra gelen: I. Gülbahar Hatun |