Marcus Aurelius atlı heykeli

Marcus Aurelius atlı heykeli
Koordinatlar	41°53′34″K 12°28′56″D / 41.89278°K 12.48222°D / 41.89278; 12.48222
Konum	Capitol Müzesi
Tür	Atlı heykel
Tamamlanma tarihi	175
Adandığı	Marcus Aurelius

Marcus Aurelius atlı heykeli (İtalyanca: Statua equestre di Marco Aurelio; Latince: Equus Marci Aurelii), İtalya'nın Roma kentindeki Capitol Tepesi'nde bulunan Antik Roma dönemine ait bronz bir atlı heykeldir. 4,24 metre yüksekliğindeki eser, Roma İmparatoru Marcus Aurelius'u at üzerinde tasvir etmektedir. Heykelin genel kompozisyonu, Augustus'un ayakta tasvir edildiği imparatorluk heykelleriyle birçok ortak özellik taşır. Eserin özgün hâli günümüzde Capitol Müzesi'nde sergilenmektedir. Capitol Tepesi'nde 1981 yılında yapılmış bir kopyası bulunmaktadır.

Tanım

Marcus Aurelius gerçek boyutların üzerinde tasvir edilmiş ve sağ elini ileri uzatmıştır. Bazı araştırmacılar, heykelin başlangıçta ek bir figür içerdiğini ileri sürmektedir. Orta Çağ kaynaklarında, atın sağ ön ayağının altında bağlı bir barbar reisini tasvir eden küçük bir figürün bulunduğundan söz edilmektedir. Böyle bir figürün varlığı, heykelin imparatoru zafer kazanmış bir hükümdar olarak göstermeyi amaçladığını düşündürmektedir. Bununla birlikte Marcus Aurelius silah veya zırh taşımadan betimlenmiştir. Bu nedenle bazı araştırmacılar heykelin askerî başarıdan çok barışçıl yönetimi ve imparatorluk otoritesini vurguladığını ileri sürmektedir.

Muhtemelen heykelin yapıldığı dönemde üzenginin Batı dünyasında henüz yaygın olmadığından imparator, üzengi kullanılmadan at üzerinde tasvir edilmiştir. Heykeldeki at, sonraki dönemlerde birçok sanatçı tarafından örnek alınmıştır. Eyer örtüsü ise uzun süre standart Roma askerî kıyafetinin bir parçası sanılmış ve bu şekilde kopyalanmıştır. Günümüzde bunun Sarmat kökenli olduğu kabul edilmektedir. Bu durum, heykelin Marcus Aurelius'un Sarmatlar üzerindeki zaferiyle ilişkili olabileceği şeklinde yorumlanmıştır. Nitekim Marcus Aurelius, Sarmaticus unvanını kullanmıştır.

Tarihi

Heykelin yaklaşık MS 175 yılında dikildiği kabul edilmektedir. İlk konumunun neresi olduğu kesin olarak bilinmemekle birlikte Roma Forumu ve günümüzde Marcus Aurelius Sütunu'nun bulunduğu Piazza Colonna olası yerler arasındadır. Bununla birlikte, heykelin başlangıçta bulunduğu alanın Erken Orta Çağ'da bir bağa dönüştürüldüğü de belirtilmektedir.

Roma'da çok sayıda imparatorluk atlı heykeli bulunmasına rağmen, Geç Roma döneminde bronz heykellerin eritilerek madeni para veya yeni heykeller yapımında kullanılması yaygın bir uygulama olduğundan bunların çok azı günümüze ulaşabilmiştir. Marcus Aurelius'un atlı heykeli, Hristiyanlık öncesi bir Roma imparatoruna ait günümüze ulaşan yalnızca iki bronz heykelden biri olarak kabul edilir. Fransız Devrimi'nin ardından yok edilen Regisole'nin diğer örnek olabileceği ileri sürülmüştür. Heykelin günümüze kadar korunabilmesinin başlıca nedeni, uzun süre yanlışlıkla I. Konstantin'i tasvir ettiğinin düşünülmesidir. İmparatorluk döneminin sona ermesinden sonra çeşitli imparator ve komutanlara ait yirmiden fazla bronz atlı heykelin eritildiği bilinmektedir.

Bu yanlış tanımlamanın, bir zamanlar Septimius Severus Takı'nın yakınında bulunan Konstantin'e ait bir atlı heykele dayandığı öne sürülmüştür. Söz konusu heykelin, İmparator II. Konstans'ın 663 yılında Roma'yı ziyareti sırasında kaldırıldığı düşünülmektedir. Heykel ortadan kalktıktan sonra halkın Marcus Aurelius heykelini Konstantin'e ait sanmaya başladığı ileri sürülmektedir.

Orta Çağ boyunca heykel, Roma'da halkın görebildiği az sayıdaki antik Roma heykelinden biri olarak varlığını sürdürdü. Lateran Sarayı'nın doğusundaki Campus Lateranensis'te bulunan eser, 1474 yılında Papa IV. Sixtus tarafından yaptırılan bir kaide üzerine yerleştirildi. Heykelin Lateran Sarayı yakınında bulunmasının nedeni, bu bölgede Marcus Aurelius'un dedesi Marcus Annius Verus'a ait evin yer aldığına ve imparatorun çocukluğunu burada geçirdiğine inanılmasıydı. Liber Pontificalis'e göre, Papa XII. Ioannes döneminde görev yapan ve halk tarafından sevilmeyen bir şehir yöneticisi, öfkeli kalabalık tarafından saçlarından bu heykele asılmıştır.

Papa III. Paulus'un emriyle heykel, Michelangelo'nun Capitol Tepesi'ni yeniden düzenleme çalışmaları sırasında 1538 yılında Piazza del Campidoglio'ya taşındı. Michelangelo heykelin meydandaki merkezî konumunu uygun bulmasa da, onun için yeni bir kaide tasarladı. Orijinal bronz heykel günümüzde Capitol Müzesi'nde sergilenmektedir.

2 Ocak 1849 akşamı, devrimci Roma Cumhuriyeti'nin ilan edilmesinin ardından düzenlenen bir yürüyüş sırasında, at üzerindeki Marcus Aurelius'un eline kırmızı-beyaz-yeşil üç renkli bayrak yerleştirildi. Bu bayrak günümüzde İtalya bayrağı olarak kullanılmakla birlikte, o dönemde yeni ve siyasi açıdan tartışmalı bir sembol olarak görülüyordu.

1979 yılında yakındaki Palazzo Senatorio'ya düzenlenen bombalı saldırı sonucunda heykelin mermer kaidesi zarar gördü.

Kültürel önemi

Heykel, Marcus Aurelius döneminde MS 174 yılında basılan bir aureusun arka yüzünde yer almaktadır. Ayrıca günümüzde İtalya'nın 50 cent madeni parasının arka yüzünde de tasvir edilmiştir. Heykelin geçmişte yaldızla kaplı olduğu bilinmektedir. Roma'da anlatılan eski bir efsaneye göre ise heykel, Kıyamet geldiğinde yeniden altına dönüşecektir.

Kopyaları

Heykelin açık havada sergilenmek üzere yapılacak kopyasının üretimine 1981 yılında başlandı. Çalışmalar sırasında dijital görüntülerden yararlanılmış, ölçümlerin doğruluğunu sağlamak amacıyla lazer teknolojisi kullanılmıştır. Restoratörler, elde edilen verilerden yararlanarak günümüzde Campidoglio Meydanı'nda bulunan bronz kopyayı üretmişlerdir.

Ayrıca bakınız

Marcus Aurelius Sütunu

Kaynakça

^ ^a ^b ^c Ackeren, Marcel van (2012). A Companion to Marcus Aurelius (İngilizce). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4051-9285-9.
^ Nickel, Helmut (1989). "The Emperor's New Saddle Cloth: The Ephippium of the Equestrian Statue of Marcus Aurelius". Metropolitan Museum Journal. 24: 17-24. doi:10.2307/1512863. ISSN 0077-8958. 14 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Haziran 2026.
^ ^a ^b ^c Gregorovius, Ferdinand (1894). History of the city of Rome in the Middle Ages (İngilizce). 2. 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
^ "Equestrian Statue of Marcus Aurelius in the Capitoline Museum, Rome". 3 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
^ "Equestrian Statue of Marcus Aurelius". Capitoline Museum (İngilizce). 20 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
^ ^a ^b Fehl, Philipp (1974). "The Placement of the Equestrian Statue of Marcus Aurelius in the Middle Ages". Journal of the Warburg and Courtauld Institutes. 37: 362-367. doi:10.2307/750854. ISSN 0075-4390. 14 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Haziran 2026.
^ Rostenberg, Leona (1940). "Margaret Fuller's Roman Diary". The Journal of Modern History. 12 (2): 209-220. ISSN 0022-2801. 28 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Haziran 2026.
^ Braschi, Palazzo (1963). Giuseppe Gioachino Belli e la Roma del suo tempo: mostra del centenario della morte del poeta (1863-1963) : Palazzo Braschi, dicembre 1963-febbraio 1964 (İtalyanca). De Luca.
^ Friedland, Elise A.; Sobocinski, Melanie Grunow; Gazda, Elaine K. (2015). The Oxford Handbook of Roman Sculpture (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-992182-9.

[:0-1] Ackeren, Marcel van (2012). A Companion to Marcus Aurelius (İngilizce). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4051-9285-9.

[2] Nickel, Helmut (1989). "The Emperor's New Saddle Cloth: The Ephippium of the Equestrian Statue of Marcus Aurelius". Metropolitan Museum Journal. 24: 17-24. doi:10.2307/1512863. ISSN 0077-8958. 14 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Haziran 2026.

[:1-3] Gregorovius, Ferdinand (1894). History of the city of Rome in the Middle Ages (İngilizce). 2. 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.

[4] "Equestrian Statue of Marcus Aurelius in the Capitoline Museum, Rome". 3 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.

[5] "Equestrian Statue of Marcus Aurelius". Capitoline Museum (İngilizce). 20 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.

[:2-6] Fehl, Philipp (1974). "The Placement of the Equestrian Statue of Marcus Aurelius in the Middle Ages". Journal of the Warburg and Courtauld Institutes. 37: 362-367. doi:10.2307/750854. ISSN 0075-4390. 14 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Haziran 2026.

[7] Rostenberg, Leona (1940). "Margaret Fuller's Roman Diary". The Journal of Modern History. 12 (2): 209-220. ISSN 0022-2801. 28 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Haziran 2026.

[8] Braschi, Palazzo (1963). Giuseppe Gioachino Belli e la Roma del suo tempo: mostra del centenario della morte del poeta (1863-1963) : Palazzo Braschi, dicembre 1963-febbraio 1964 (İtalyanca). De Luca.

[9] Friedland, Elise A.; Sobocinski, Melanie Grunow; Gazda, Elaine K. (2015). The Oxford Handbook of Roman Sculpture (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-992182-9.