MÖ 226 Rodos depremi, Antik Yunanistan'ın Rodos adasını etkileyen ve Rodos Heykeli olarak bilinen devasa heykelin yıkılmasıyla ün kazanan depremdir. Depremin ardından heykel, işgalciler tarafından satılana dek yaklaşık sekiz yüzyıl boyunca yerinde kaldı. Depremin tarihi olarak çoğunlukla MÖ 226 yılı gösterilse de kaynaklarda depremin gerçekleştiği tarih olarak MÖ 226 veya 227 yılları farklı şekillerde belirtilmektedir.

Öncesi

Rodos Adası, Ege Denizi levhası ile Afrika levhası arasındaki sınırın bir bölümü üzerinde yer alır. Tektonik ortam karmaşık olup, Neojen dönemine ait geçmişi bindirme, genişleme ve doğrultu atımlı hareket dönemlerini kapsar. Ada günümüzde, Güney Ege'deki sol yönlü doğrultu atımlı fay sistemiyle ilişkili olarak saat yönünün tersine bir dönme hareketi (son 800.000 yıl içinde 17°±5°) geçirmektedir.

Ada, Pleistosen döneminde kuzeybatıya doğru eğilmiş, bu yükselme Rodos'un hemen doğusunda yer alan bir ters fayla ilişkilendirilmiştir. MÖ 227 civarında meydana gelen depremin üç metreden fazla bir ivmeyle yol açtığı düşünülmekte olup, söz konusu ters fay üzerindeki hareketin bu olayın mtuhtemel nedeni olduğu kabul edilmektedir. Bu olayın merkez üssü belirsizdir; güncel kataloglar, konum olarak ya Rodos şehri yakınlarını ya da Symi adasının hemen güneyini işaret eder.

Bazı kataloglar, bu depremin önemli bir tsunamiye yol açtığını öne sürmektedir. Bununla birlikte kanıtlara yönelik yakın tarihli bir inceleme net bir bağlantı ortaya koymamıştır.

Deprem

MÖ 226 yılındaki depremde yıkılan Rodos Heykeli'nin 1880 tarihli bir tasviri.

Deprem sırasında Rodos, limanının yakınında yer alan büyük bronz heykeliyle ünlü bir Ege liman kentiydi. Mısır'daki İskenderiye şehriyle birlikte Akdeniz'in başlıca ticaret kentlerinden biriydi. Şehrin liman vergilerinden elde ettiği gelirlerden de anlaşılabileceği üzere buradan geçen ticaret hacmi muazzam boyuttaydı. Daha büyük komşu kolonilerden gelen tehditleri atlatan şehir, Akdeniz dünyasının saygısını kazanmıştı.

"Colossus" (Dev Heykel) olarak bilinen bu heykel, şehrin bir Makedon kuşatmasından sağ salim kurtulması anısına tanrılara şükran sunmak amacıyla MÖ 250'den önce inşa edilmişti. Bazı tarihsel tasvirlerde Colossus, liman girişinin iki yanına ayaklarını basmış şekilde gösterilir; oysa dönemin bronz döküm teknolojisi göz önüne alındığında, böyle bir şeyin gerçekleşmesi imkânsızdı.

Şehrin büyük bir bölümü, özellikle liman ve ticari binalar tamamen yıkılarak önemli ölçüde hasar gördü. Deprem, yüzyıllar boyunca liman yakınında parçalar hâlinde yatan devasa heykeli (Colossus) yıktı. Antik dönem yazarı Strabon’a göre heykel dizlerinden kırılmıştı. Strabon, bir kâhinin Rodoslulara heykeli yeniden inşa etmemelerini söylediğini; Mısır Firavunu III. Ptolemaios’un ise heykelin yeniden yapımı için tüm masrafları karşılama teklifinin reddedildiğini aktarır.

Dev heykel, efsaneye göre 654 yılında, Arap istilacıların parçalarını Mezopotamya'nın Edessa kentindeki bir Yahudi tüccara satmasına dek yerinde kaldı. Siyasi liderlikleri ya da yönetim biçimleri ne olursa olsun, bölgedeki Yunan kentleri, söz konusu şehrin kültürüne ve ekonomik önemine duydukları saygıdan ötürü, şehrin yeniden inşasına yardımcı olmak için destek teklif ettiler. En az iki şehir devleti şehre kendi gümrük vergilerinden muafiyet tanıyarak bunu gerçekleştirdi.

Ayrıca

Kaynaklar

  1. ^ a b c d Bozeman, Adda Bruemmer (1994). Uluslararası Tarihte Siyaset ve Kültür: Antik Yakın Doğu’dan Modern Çağ’ın BaşlangıcınaÜcretsiz kayıt gerekli. Transaction Publishers. s. 108. ISBN 978-1-56000-735-7. 
  2. ^ van Hinsbergen, D.J.J.; Krijgsman W.; Langeris C.G.; Cornée J-J.; Duermeijer C.E.; van Vugt N. (2007). "Güneydoğu Ege yayında (Rodos, Yunanistan) Pliyosen-Pleistosen dönemine ait belirgin eğilme ve saat yönünün tersine dönme evreleri: Güney Ege sol yanal doğrultu atımlı sisteminin erken Pliyosen'deki oluşumu"Ücretli abonelik gerekli. Jeoloji Derneği Dergisi. 164 (6). ss. 1133-1144. Bibcode:2007JGSoc.164.1133V. doi:10.1144/0016-76492006-06123 Ekim 2009. 
  3. ^ Kontogianni, V. A.; Tsoulos N.; Stiros S.C. (2002). "Rodos Adası'nın (Ege Yayı) kıyısal yükselimi, depremleri ve aktif faylanması: jeodezik ters çözümlemeye dayalı modelleme". Deniz Jeolojisi. 186 (3–4). s. 299. Bibcode:2002MGeol.186..299K. doi:10.1016/S0025-3227(02)00334-1. 
  4. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; "CFTI4" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
  5. ^ a b National Geophysical Data Center / World Data Service: NCEI/WDS Global Historical Tsunami Database. NOAA National Centers for Environmental Information. "Tsunami Event". NOAA National Centers for Environmental Information. doi:10.7289/V5PN93H7. Erişim tarihi: 29 Mart 2022. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  6. ^ Papadopoulos, G.A.; Daskalaki E.; Fokaefs A.; Giraleas N (2007). "Doğu Akdeniz'de tsunami tehlikeleri: şiddetli depremler" (PDF). Doğal Tehlikeler ve Yer Sistemi Bilimleri. 7 (1). ss. 57-64. Bibcode:2007NHESS...7...57P. doi:10.5194/nhess-7-57-2007 Özgürce erişilebilir23 Ekim 2009. 
  7. ^ a b c d Clayton, Peter A.; Price, Martin (1990). Antik Dünyanın Yedi Harikası, Sayı 5333. Routledge. ss. 11-12, 137. ISBN 978-0-415-05036-4. 
  8. ^ a b Duncan-Jones, Richard (2002). Roma Ekonomisinde Yapı ve Ölçek. Cambridge University Press. s. 37. ISBN 978-0-521-89289-6.