Staurikosaurus

Staurikosaurus Yaşadığı dönem aralığı: 233,2-231,4 myö Üst triyas-Noriyen PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N
Staurikosaurus'un paleosanat görseli
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Animalia Şube: Chordata Klad: Dinosauria Klad: Saurischia Familya: †Herrerasauridae Cins: †Staurikosaurus Colbert, 1970
Türler
†Staurikosaurus pricei

Staurikosaurus, Geç Triyas Dönemi'nde günümüz Güney Amerika bölgesinde yaşamış, Herrerasauridae kladına mensup bazal bir etçil dinozor cinsidir. Cinsin bilinen geçerli tek türü Staurikosaurus pricei'dir.

Staurikosaurus, yaklaşık 2,1 metre uzunluğunda, 80 santimetre yüksekliğinde ve ortalama 30 kilogram ağırlığında, uzamış arka bacakları ve hafif yapılı vücut yapısıyla hızlı bir koşucu olduğunu gösteren, ilkel sakrum anatomisine ve keskin dişli çenede sıralanan dişlere sahip bazal bir etçil teropoddur. Staurikosaurus'un diğer anatomik özellikleri şunlardır:

• Kafatası ve Çene Yapısı: Staurikosaurus'un tam korunamayan kafatasına karşın, uyluk kemiğiyle neredeyse aynı uzunluktaki ince yapılı alt çenesi, arkaya kavisli testere kenarlı dişleri ve esnek çene eklemi sayesinde boyutuna göre büyük avları kavrayıp parçalamaya uyarlanmıştır.

• Omurga ve İskelet Yapısı: Staurikosaurus'un omurga ve gövde iskeleti; narin boyun omurları, yalnızca iki ilkel sakral omurdan oluşan kalça bağlantısı ve koşu sırasında vücut dengesini sağlayan sertleşmiş uzun bir kuyruk ile karakterizedir.

• Üye ve Kalça Yapısı: Staurikosaurus'un bacak ve kalça iskeleti; avı yakalamak için kısalmış ön üyeler, koşu adaptasyonunu gösteren uzun kaval kemikli arka ayaklar ve aşağıya uzanan ilkel ischium kemiği ile öne çıkar.

Staurikosaurus, dinozorların evrimsel ağacındaki konumu uzun süre tartışılmış ilkel bir taksondur. İlk tanımlandığı dönemlerde bazal bir teropod veya saurischian olarak değerlendirilmiş, ancak ilerleyen yıllarda yapılan analizler sonucunda Herrerasaurus ve Sanjuansaurus gibi cinslerle birlikte Herrerasauridae familyası altında sınıflandırılmıştır. Bu familya, dinozor evriminin en erken kollarından birini temsil etmektedir.

İlk fosil kalıntıları, 1936 yılında Brezilya'nın güneyindeki Rio Grande do Sul eyaletinde yer alan Santa Maria Formasyonu'nda Brezilyalı paleontolog Llewellyn Ivor Price tarafından ortaya çıkarılmıştır. Cins adı olan Staurikosaurus, Eski Yunanca "Güney Haçı" anlamına gelen staurikos kelimesi ile "kertenkele" anlamına gelen sauros kelimesinin birleştirilmesiyle türetilmiştir. Tür adı olan pricei ise fosili ilk kez keşfeden Llewellyn Ivor Price'a ithaf edilmiştir. Tanımlamaya temel oluşturan holotip örneği (SAM 1669); omurga dizilimi, kalça kemikleri, alt çene parçaları ve arka bacak kemiklerini içerir.