Tişa Beav

Tişa BeAv, (İbranice: תשעה באב) İbranicede Av ayının dokuzu anlamını taşır. "Av" ay ismi İbraniceye, Aramice dilinde bulununan ay isimlerinden girmiştir. Miladi takvime göre her zaman aynı tarihe denk gelmemekle beraber her zaman Temmuz veya Ağustos ayları arasında bir tarihe denk gelir. Yahudiler için yas ve oruç günüdür. Tişa BeAv, Yahudi tarihindeki çeşitli felaketleri ve özellikle Kudüs’teki iki büyük tapınağın yıkılışını anmaktadır. Bu tapınaklardan birincisi Süleyman Tapınağı olarak bilinir. Yeni Babil İmparatorluğu tarafından MÖ 587’de yıkılmıştır. İkinci Tapınak ise Roma İmparatorluğu tarafından MS 70’te yıkılmıştır.

Yahudi topluluklarının yas dönemi olan Üç Hafta, İbrani takviminde bir ay olan Tammuz’un 17’sinde başlar ve iki tapınağın kaybının yasının tutulduğu, Yahudi takviminin “en hüzünlü günü” olarak kabul edilen Tişa BeAv’da sona erer. Bu gün, trajedilerin yaşanmasına ayrılmış bir gün olarak nitelendirilir. Tişa BeAv'ın tarihi ay takvimi olan İbrani takvimine göre belirlendiği için bu gün Gregoryen takvimde zaman zaman Temmuz veya Ağustos aylarına denk gelir.Tişa beAv cumartesi gününe denk gelemez böyle bir durumda bir gün ertelenerek pazar günü icra edilir.

Tişa BeAv'ın bir önceki günü güneşin batmasından 18 dakika önce (bazı cemaatlerde 30 dk.) oruç başlar ve bu oruç bir sonraki gün güneşin batmasından 22 dakika (bazı cematlerde 30 dk.) sonrasına kadar devam eder.

Bu günde, en önemlisi 25 saatlik oruç olmak üzere beş yasak uygulanır. Kudüs’ün yıkılışının yasını tutan Ağıtlar Kitabı sinagogda okunur. Bunun ardından, İsrailoğullarının Tapınakları ve Kudüs üzerindeki egemenliklerini kaybetmesinin yasını dile getiren, “kinnot” adı verilen ayinsel ağıtlar okunur.

Tişa BeAv, Yahudi halkının başına gelen diğer büyük felaketlerin anılmasıyla da ilişkilendirildiğinden, bazı kinnot metinlerinde Romalılar tarafından şehit edilen on din adamının öldürülmesi; İngiltere’den, İspanya’dan ve başka yerlerden sürgünler; Haçlılar tarafından çok sayıda Orta Çağ Yahudi topluluğuna yönelik katliamlar; Holokost; ve 7 Ekim saldırıları gibi olaylar da anılır.

Makale serilerinden
Yahudilik
Mezhepler Ortodoks Haredi Hasidizm Modern Muhafazakâr Yahudilik Reform Karai Yeniden Yapılanmacı Yenilenme Hümanist
Felsefe İnanç ilkeleri Kabbala Mesih Etik Seçilmişlik Tanrı İsimler Musar hareketi
Metinler Tanah Tevrat/Tora Nevi'im Ketuvim Humaş Sidur Piyutim Zohar Haham edebiyatı Mişna Talmud Midraş Tosefta
Yasa Mişne Tora Arba Turim Şulhan Aruh Mişna Berurah Aruh HaŞulhan Koşer Tevazu Tsedaka Nida Nuh'un yasaları
Kutsal şehirler Kudüs Safed Hebron Taberiye Sinagog Bet midraş Mikve Sukka Chevra kadişa Kutsal Tapınak Mişkan
Önemli şahsiyetler Avraham İshak Yakup Moşe Harun Davut Süleyman Sara Rebeka Rahel Lea Haham bilginler Hazal Tannaim Amoraim Savoraim Geonim Rishonim Aharonim
Dini roller Haham Rebbe Posek Hazzan Dayan Roş yeşiva Mohel Kohen
Kültür ve eğitim Brit Zeved habat Pidyon haben Bar ve bat mitsva Evlilik Yas Yeşiva Kollel Heder
Ritüel nesneleri Sefer Tora Tallit Tefilin Tsitsit Kipa Mezuza Hanukiya Şofar Dört tür Etrog Lulav Hadas Arava Kittel Gartel
Dualar Şema Amida Alenu Kadiş Minyan Birkat Hamazon Şeheheyanu Hallel Avdala Tahanun Kal Nidre Selihot (S'lihot)
Başlıca bayramlar Şabat Roş Aşana Yom Kippur Sukot Pesah Şavuot Purim Hanuka
Diğer dinler Hristiyanlık Hinduizm İslam Mormonluk Sâmirîlik İbrahimi dinler Yahudi-Hristiyan Çoğulculuk
İlgili konular Yahudiler Siyonizm İsrail Eleştiri Antisemitizm Anti-Yahudilik Holokost teolojisi Müzik İsa Muhammed
g t d

Tişe BeAv süresince 5 temel yasak vardır bunlar.

1. Hiçbir şey yenilmez ve içilmez
2. Yıkanılmaz ve banyo yapılmaz
3. Hiçbir kozmetik ürün krem, yağ ve parfüm kullanılmaz
4. Deri ayakkabı giyilmez
5. Hiçbir şekilde cinsel ilişkiye girilmez

Mişna’nın Taanit 4:6 bölümüne göre, Av ayının dokuzuncu gününde meydana gelen ve oruç tutulmasını gerektiren beş belirli olay vardır:

1. On İki Casus Olayı: İsrail oğullarının Mısır'dan çıkışlarının ardından Musa tarafından Kenan diyarı hakkında istihbarat toplamak üzere gönderilen on iki casus görevlerinden dönmüş ve kendilerinden istendiği şekilde rapor sunmuştur. Bu casuslardan yalnızca ikisi, Yeşu ve Kalev, olumlu bir görüş bildirmiştir. Geriye kalan on casus Kenan diyarı hakkında olumsuz değerlendirmelerde bulunmuştur. Çoğunluğun verdiği olumsuz rapor, İsrailoğullarının ağlamasına, paniğe kapılmasına ve “Vaadedilmiş Topraklar”a hiçbir zaman giremeyecekleri düşüncesine kapılmalarına yol açmıştır. Bunun üzerine Tanrı, o kuşağın ülkeye girmemesine hükmederek onları cezalandırmıştır. Midraş, Tanrı’nın bu olay hakkında şöyle dediğini aktarır: “Önümde boş yere ağladınız; ben de bu günü kuşaklar boyunca sizin için bir ağlama gününe dönüştüreceğim.” Bu ifade, aynı tarihte meydana gelecek sonraki felaketlere gönderme olarak yorumlanır.
2. Birinci Tapınağın Yıkılışı: Kral Süleyman tarafından inşa ettirilen Birinci Tapınak Babil Kralı II. Nebukadnezar tarafından MÖ 587’deki Kudüs Kuşatması sırasında yıkıldı. Yahuda Krallığı tebası Babil sürgününe gönderildi. Tevrat'a göre Birinci Tapınağın yıkımı Av ayının 7. gününde başlamış (2. Krallar 25:8) ve 10. güne kadar sürmüştür (Yeremya 52:12). Talmud’un Taanit 29a bölümüne göre ise Tapınağın fiilî yıkımı Av ayının 9. gününde başlamış ve yangın 10. gün boyunca devam etmiştir.
3. İkinci Tapınağın Yıkılışı: Zerubbabel tarafından inşa edilen ve Büyük Hirodes tarafından yenilenen İkinci Tapınak, MS 70’te Av ayının 9. gününde Romalılar tarafından tahrip edilmiştir.,[b] Bu yıkım, Yahudiye halkının dağılmasına ve Yahudi tarihindeki en büyük diaspora dalgasının başlamasına yol açtı.
4. Bar Kohba İsyanının bastırılması: Romalılar daha sonra Bar Kohba İsyanı’nı bastırdı ve Betar kentini yıktı. MS 135’te Av ayının 9. gününde 500.000’den fazla Yahudi sivilin (yaklaşık 580.000 kişi) öldürüldüğü bildirilmektedir.
5. Tapınağın hatırasına halel getirilmesi: Bar Kohba İsyanı’nın ardından Romalı komutan Quintus Tineius Rufus, Kudüs Tapınağı’nın bulunduğu alanı ve çevresini sabanla sürdü.

Zamanla Tişa BeAv, yalnızca bu olayların değil, Av ayının 9. günü veya bu günün yakınlarında meydana gelen sonraki trajedilerin de anıldığı bir Yahudi yas gününe dönüşmüştür. Bu olayların bazılarına, Tişa BeAv için oluşturulan ayin metinlerinde de atıfta bulunulur (aşağıya bakınız). 1582’den önceki tarihlerde Jülyen takviminin, 1582 ve sonrasındaki tarihlerde ise Gregoryen takviminin kullanıldığı dikkate alınmalıdır.

• Birinci Haçlı Seferi: Birinci Haçlı Seferi resmî olarak 15 Ağustos 1096’da (Av ayının 24’ü, 4856 İbrani yılında) başladı. Sefer, Yahudileri “yerleşik yabancılar” olarak hedef alan Ren bölgesi katliamları ile başladı. Seferin ilk ayında 10.000 Yahudi öldürüldü. Fransa ile Ren bölgesindeki Yahudi toplulukları yok edildi.
• İngiltere'den Sürgün: Yahudiler, 18 Temmuz 1290’da (Av ayının 9’u, 5050 İbrani yılı) İngiltere’den sürüldü.
• Fransa'dan Sürgün: Yahudiler, 22 Temmuz 1306’da (Av ayının 10’u, 5066 İbrani yılı) Fransa’dan sürüldü.
• İspanya'dan Sürgün: İspanya’nın Katolik Hükümdarları tarafından çıkarılan Elhamra Kararnamesi, 31 Temmuz 1492’de (Av ayının 7’si, 5252 İbrani yılı) Yahudileri İspanya’nın yönetimi altındaki topraklardan sürgün etti.
• Almanya'nın I. Dünya Savaşı'na girmesi: Almanya, 1–2 Ağustos 1914’te (Av ayının 9-10’u, 5674 İbrani yılı) I. Dünya Savaşı’na girdi. Savaş, Avrupa Yahudileri arasında büyük çaplı toplumsal ve siyasal çalkantılara yol açtı. Savaşın sonuçları daha sonra II. Dünya Savaşı ve Holokost ile sonuçlanan gelişmelerin ortaya çıkmasına katkıda bulundu.
• Naziler ve Holokost: 31 Temmuz 1941’de (Av ayının 7’si, 5701 İbrani yılı), Holokost’un başlıca mimarlarından Reinhard Heydrich, Nazi yönetiminden, “Yahudi Sorunu’na Nihai Çözüm”ün gerçekleştirilmesi için örgütsel ve mali konularda “gerekli tüm hazırlıkları yapması” yönünde emir aldı. Bu emir, dünya Yahudi nüfusunun yaklaşık üçte birinin öldürülmesiyle sonuçlanacak sürecin bir parçası oldu.
• Treblinka Kampına Sürgün: 23 Temmuz 1942’de (Av ayının 9’u, 5702 İbrani yılı), Yahudilerin Varşova Gettosu’ndan Treblinka imha kampına kitlesel sürgünü başladı.
• Arjantin AMIA Terör Saldırısı: 18 Temmuz 1994’te (Av ayının 10’u, 5754 İbrani yılı), Buenos Aires’teki Yahudi cemaat merkezine yönelik AMIA saldırısında 85 kişi öldü, 300 kişi yaralandı.

Holokost birkaç yıl boyunca devam eden bir süreç olduğundan, bazı Yahudi dinî toplulukları, Yom HaŞoa gibi seküler Holokost anma günlerine ek olarak veya onların yerine, Holokost’ta öldürülen 6.000.000 Yahudi’nin yasını Tişa BeAv’da tutmaktadır. Tişa BeAv’da, geleneksel dua düzenini normal koşullarda değiştirmeyen bazı topluluklar dahi, Holokost’la ilgili özel kinnotlar, yani yas ve ağıt niteliğindeki ayinsel metinler, okumaya başlamıştır.

• Yahudi-Roma savaşları
• İkinci Tapınak döneminde Kudüs

1. ^ ^{a b c} Kagan, Dmitry (15 Ağustos 2024). "Tisha Be-Av -". המסורת היהודית (İngilizce). 18 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
2. ^ Rimon, Rabbi Yosef Tzvi (31 Temmuz 2025). "Mourning the destruction of the Temples on Tisha B'Av 2025: Special guidelines when the fast falls on Saturday night". Ynetglobal (İngilizce). Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
3. ^ "The Three Weeks and Tisha B'Av | Ceremony & Celebration Family Edition | The Rabbi Sacks Legacy" (İngilizce). 6 Temmuz 2022. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
4. ^ Shurpin, Yehuda. "What You Need to Know About the "Three Weeks"". www.chabad.org (İngilizce). 22 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
5. ^ ^{a b c} Elozor Barclay; Yitzchok Jaeger (2003). Guidelines: Over Four Hundred of the Most Commonly Asked Questions about the Three Weeks. Targum Press. p. 65. ISBN 978-1-56871-254-3.
6. ^ Hajdenberg, Jackie (9 Ağustos 2024). "For the first Tisha B'Av after Oct. 7, new liturgy and traditions mourn a fresh tragedy". Jewish Telegraphic Agency (İngilizce). Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
7. ^ "The rabbis adding Oct. 7 to their Tisha B'Av lamentations". Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
8. ^ Sayılar 13-14
9. ^ Bamidbar Rabbah 16.20
10. ^ ^{a b} "AB, NINTH DAY OF - JewishEncyclopedia.com". www.jewishencyclopedia.com. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
11. ^ "History of Events on Tisha B'Av by Rabbi Mordechai Becher". Ohr Somayach. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
12. ^ ^{a b c} "History of Events on Tisha B'Av by Rabbi Mordechai Becher". Ohr Somayach. 24 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
13. ^ Erbstösser, Martin (1979). The Crusades (İngilizce). Universe Books. ISBN 978-0-87663-331-1. 
14. ^ "This Day in Jewish History 1306: King Philip 'The Fair' Expels All France's Jews". Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
15. ^ "July 31: The "Final Solution"". Jewish Currents (İngilizce). 24 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
16. ^ "Nuremberg - Document Viewer - Orders to Reinhardt Heydrich to prepare organizational and financial plans for "bringing about a complete solution to the Jewish question" in occupied territories". nuremberg.law.harvard.edu. 23 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
17. ^ "About | New England Holocaust Memorial". New England Holocaust Memorial | a beacon of memory and hope. 11 Mart 2013. 24 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
18. ^ "October 7 and the Legacy of Tisha B'Av | AJC". www.ajc.org (İngilizce). 12 Ağustos 2024. 24 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026. 
19. ^ Kreiman, Rabbi Claudia. "Grief and Consolation in the Month of Av (Isaiah 40:1-26)". The Huffington Post (İngilizce). 21 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2026.