Triceps

Triceps
Arkadan sağ triceps brachii görünümü.
Arkadan triceps brachii görünümü.
Türkçe	Arka kol kası
Latince	musculus triceps brachii
Başlangıcı	Uzun baş: Skapulanın tuberculum infraglenoidale'si Lateral baş: Sulcus nervi radialis'in üst kısmı Medial baş: Sulcus nervi radialis'in alt kısmı
Tutunduğu yer	Ulna'nın olekranon çıkıntısı
Atardamar	Arteria profunda brachii, arteria circumflexa humeri posterior (sadece uzun baş)
Toplardamar	brachial veins
Sinir	Nervus radialis
Hareket	Önkolun ekstansiyonu; uzun baş kolun ekstansiyonu ve addüksiyonu
Antagonist	Biceps brachii

Triceps veya triceps brachii (Latince "kolun üç başlı kası" anlamına gelir), birçok omurgalının üst uzvunun arkasında yer alan büyük bir kastır. Medial, lateral ve uzun baş olmak üzere üç kısımdan oluşur. Her üç baş da dirsek ekleminden geçerken, uzun baş omuz ekleminden de geçer. Triceps, dirseğin düzleştirilmesi sırasında kasılırken bükülmesi sırasında esner. Temel işlevi dirsek ekleminin ekstansiyonudur (kolun düzleştirilmesi).

Musculus triceps brachii, kolun (brachii) üç (tri-) başlı (ceps, caput kelimesinden) kası (musculus) anlamına gelen Latince bir söz öbeğidir ve kasın üç başlı yapısına atıfta bulunur. Baldırda da benzer isimlendirmeye sahip triceps surae kası bulunmasına rağmen, anatomide triceps denildiğinde genellikle triceps brachii kastedilir.

Triceps, isminden de anlaşılacağı üzere origosunu aldığı bölgelere göre üç başa sahiptir:

• Uzun baş: Skapulanın tuberculum infraglenoidale bölgesinden başlar. Teres minor kasının önünden ve teres major kasının arkasından aşağı doğru uzanır.
• Medial (iç) baş: Humerusun arka yüzeyinde, sulcus nervi radialis (radyal sinir oluğu) adlı yapının hemen altından başlar. Çoğunlukla lateral ve uzun başlar tarafından örtülür ve sadece humerusun distalinde (alt uç) görünür haldedir.
• Lateral (dış) baş: Humerusun arka yüzeyinde, radyal sinir oluğunun üst ve dış kısmından başlar.

Bu üç başın lifleri, ulna kemiğinin dirsek çıkıntısı olan olekranona tutunmak üzere tek bir tendon halinde birleşir (bazı araştırmalar birden fazla tendon olabileceğini gösterse de). Olekranon ve ortak tendonun tutunduğu bölgede sürtünmeyi azaltan sinovyal bursalar (yastıkçık keseleri) bulunur.

Triceps, dirsek ekleminin temel ekstansör kasıdır ve biceps ile brachialis kaslarının antagonistidir (zıt çalışanı). Yazı yazmak gibi ince motor hareketler sırasında önkol ve eli kullanırken dirsek eklemini sabitleme görevi de görür.

Skapuladan başlayan uzun baş, aynı zamanda omuz eklemine de etki ederek kolun geriye çekilmesine (retroversiyon) ve gövdeye yaklaştırılmasına (addüksiyon) yardımcı olur. Ayrıca humerus başının omuz eklemine sabitlenmesine katkı sağlar. Yapılan araştırmalar; uzun başın sürekli güç üretimi ve omuz-dirsek senkronizasyonunda, lateral başın anlık yüksek yoğunluklu güç gerektiren hareketlerde, medial başın ise daha hassas ve düşük güç gerektiren hareketlerde aktif olduğunu öne sürmektedir.

Triceps, izolasyon veya bileşik dirsek ekstansiyonu hareketleri içeren ağırlık antrenmanlarıyla güçlendirilebilir. Etkili izolasyon egzersizleri arasında "cable push-down" ve yatarak triceps ekstansiyonu (skullcrusher) yer alırken; şınav, bench press (özellikle dar tutuş), baş üstü presi ve dip gibi itiş mekaniğine dayalı egzersizler kası bütüncül olarak çalıştırır. İtiş egzersizlerinde tutuş mesafesinin daraltılması, göğüs ve omuzdan ziyade tricepse binen yükü artırır.

Atlarda, toplam triceps kası ağırlığının %84'ünü uzun baş, %15'ini lateral baş ve %3'ünü medial baş oluşturur.

Köpekler, sığırlar ve domuzlar gibi birçok memeli "aksesuar baş" adı verilen dördüncü bir başa sahiptir. Bu yapı, lateral ve medial başlar arasında yer alır. İnsanlarda ankoneus kası bazen gayriresmî olarak "triceps brachii'nin dördüncü başı" olarak adlandırılmaktadır.

• Biceps

Wikimedia Commons'ta Triceps ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.