| Yeşilhisar | |
|---|---|
 | |
 Türkiye'de yeri | |
İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Kayseri |
| Coğrafi bölge | İç Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Fatih Bayram |
| • Belediye başkanı | Halit Taşyapan (AK Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 913 km² |
| Rakım | 1.132 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 17.525 |
| • Kır | - |
| • Şehir | 15.935 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 38800 |
| İl alan kodu | 352 |
| İl plaka kodu | 38 |
Resmî site www.yesilhisar.gov.tr |
Yeşilhisar ya da eski adıyla Karahisar, Kayseri'nin bir ilçesidir. Kayseri'ye 60 km Niğde'ye 65 km uzaklıktadır.
Tarih
Hitit-Frig-Pers Dönemleri
İlçenin kuruluşu kesin olarak bilinmemekle birlikte, Hitit kalıntıları bulunmuş olması Bölgenin en az MÖ 2. binyılda ilk olarak Hititler tarafından yerleşim gördüğünü Gösteriyor.
Daha sonra Kısa süreliğine Frigler, MÖ 6. yüzyılda ise Persler'in hakimiyetine geçmiştir.
Makedonya-Pers-Rum Dönemleri
İlçe, MÖ 336 ila 323 yılları arasında Makedon Kralı III. Aleksandros Yani İskender'in emrine girmiştir. MÖ 317 yılında bu bölge Roma İmparatorluğunun hakimiyetine geçmiştir. Kapadokya bölgesinin sekiz büyük şehri içinde adı geçen Kbistra veya Siyiera bugünkü Yeşilhisar'dır.
MÖ 256 yılında İran'ın daha sonra tekrar Bizans İmparatorluğu'nun hakimiyetine girmiştir.
Bizans döneminde tarım ve askerî geçiş alanı olarak kullanılmıştır. Soğanlı Vadisinde birçok kaya kilisesi Bizans devrinin izidir. MS 9. ve 10. yüzyıllar arasında Hristiyan keşişlerin yoğun yaşam alanı haline gelmiştir.
İslâmiyet Dönemi
Araplar dönemi
Kbistra, 672 yılında Battal Gazi'nin fethi ile, ilk defa Müslümanların eline geçmiştir.
Danişmend, Selçuklu, İlhanlı, Karamanoğlu Dönemi
Yeşilhisar, 1071 sonrası Kayseri yöresi gibi zaman içerisinde Danişmendliler tarafından fethedildi. Danişmendliler yıkılınca 1114 yılında Selçuklular, İlhanlılar, Karamanoğulları işgaline giren Yeşilhisar, 1178 yılında Selçukluların Danişmendlileri ilhakı sonucunda Sultan II. Kılıçarslan zamanında Selçukluların hakimiyetine girmiştir.
Osmanlı Dönemi
1398'de Sultan Yıldırım Bayezid'in Anadolu birliği sırasında Osmanlı'ya bağlandı. Fatih Sultan Mehmet, Koçi Bey'i Yeşilhisar'ın fethi için memur etmiştir. Tahrir defterlerine göre 16. Yüzyılda; tahıl üretimi yüksek, koyunculuk yaygın, küçük yerleşimli bir nahiye idi. 16. yüzyıl seferlerinde özellikle Yavuz Sultan Selim Han döneminde orduların Kayseri güzergâhından geçtiği bilinmektedir. Osmanlı padişahı III. Mustafa tarafından Karaman'ın Niğde Sancağı'na bağlanan Yeşilhisar, 1858'de nahiye olarak Kayseri'ye, 1902 yılında ise İncesu ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti Dönemi
İncesu ilçesinin Karahisar bucağının merkezinin adı 1944'te Yeşilhisar olarak değiştirilmiştir. İncesu ilçesine bağlı Karahisar bucağı, 1 Ocak 1948 tarihinde ilçe olmuştur.
Coğrafya
Konum
Yeşilhisar ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.132 metredir. İlçenin yüzölçümü 913 km²dir. İlçe geniş Develi Ovasının batı ucunda, Karadağ'ın doğuya uzanan etekleri üzerinde kurulmuştur. İl merkezine uzaklığı 65 km'dir. İlçenin doğusunda Develi ilçesi, batısında Niğde ve Ürgüp ilçesi, kuzeyinde İncesu ilçesi ve güneyinde de Niğde ili ile sınırdır.
İklim
İlçede karasal iklim hüküm sürmekte, yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlıdır. Yağmur son derece az düşer. İlçede orman bulunmamaktadır. Yeterli derecede meyve ağaçları mevcuttur.
Nüfus
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1950 | 13.076 | 5.812 | 7.264 |
| 1955 | 14.659 | 6.485 | 8.174 |
| 1960 | 16.256 | 7.100 | 9.156 |
| 1965 | 18.820 | 8.647 | 10.173 |
| 1970 | 19.828 | 9.552 | 10.276 |
| 1975 | 20.823 | 10.409 | 10.414 |
| 1980 | 23.089 | 10.512 | 12.577 |
| 1985 | 25.655 | 13.711 | 11.944 |
| 1990 | 24.427 | 11.904 | 12.523 |
| 2000 | 24.830 | 13.586 | 11.244 |
| 2007 | 17.658 | 9.655 | 8.003 |
| 2008 | 17.471 | 9.376 | 8.095 |
| 2009 | 17.002 | 9.105 | 7.897 |
| 2010 | 16.950 | 9.051 | 7.899 |
| 2011 | 16.756 | 8.956 | 7.800 |
| 2012 | 16.324 | 8.799 | 7.525 |
| 2013 | 16.218 | 16.218 | veri yok |
| 2014 | 15.864 | 15.864 | veri yok |
| 2015 | 15.779 | 15.779 | veri yok |
| 2016 | 15.854 | 15.854 | veri yok |
| 2017 | 15.735 | 15.735 | veri yok |
| 2018 | 17.525 | 17.525 | veri yok |
| 2019 | 16.098 | 16.098 | veri yok |
| 2020 | 15.935 | 15.935 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
İdari yapısı
İlçe, 1856 yılında nahiye olarak Kayseri'ye, 1905 yılında İncesu'ya bağlanmıştır. 11.06.1947 tarih ve 5071 Sayılı Kanun ile İlçe olmuştur. İlçe 14 mahalleden müteşekkildir. İlçeye bağlı 21 köy mevcut olup mezra ve oba yoktur.
Ekonomik yapısı
İlçe ekonomisi tarım ağırlıklıdır. 500.000 dekar ekilen arazinin %60'ında sulu tarım yapılmaktadır. Sulu bölgelerde başta elma, kayısı ve diğer meyveler yetişmektedir. Endüstriyel bitkilerden şeker pancarı ve patates başta gelmektedir.
Sosyal yapısı
İlçe nüfusu 2000 yılı nüfus sayımına göre merkezde 14.099, köylerde 11.114 toplamda ise 25.243 kişi barınmaktadır. Halkın yüzde 75'i tarım ve hayvancılıkla uğraşırken yüzde 25'i de diğer mesleklere yönelmişlerdir. İlçemizde okuma yazma oranı erkeklerde yüzde 90, kadınlarda yüzde 70 düzeyindedir.
İlçede kullanılan tarım arazisinin yaşlı olması ve sulama suyunun yetersizliği tarım maliyetini yükseltmiştir. Bu durum, 1970'li yıllardan itibaren eğitim oranının da yükselmesi ile halkın ilçe dışına göç etmesine sebep olmuştur. Periyodik nüfus sayımlarındaki oranların düşüşü bunu açıkça göstermektedir.
Eğitim düzeyi Türkiye ortalamasına yakındır. 20 okulda 3.530 öğrenci öğrenim görmektedir. İlköğretim çağındaki tüm çocuklarımıza eğitim olanağı sağlanmış durumdadır. Derslik başına merkez ilköğretim okullarında 36, köy ilköğretim okullarında 23, lise ve dengi okullarda 14 öğrenci düşmektedir. İlce genelinde 20 öğrenciye 1 öğretmen düşmektedir.
Eskiden halk deyimi ile "ıstar" denilen tezgâhlarda hali kilim ve namazlık gibi dokumacılık yaygın iken maliyet ucuzluğu nedeniyle hazır fabrika dokumasına yönenilmiş ve bunun sonucu olarak da sanat değeri yüksek dokumacılıktan uzaklaşılmıştır.
İlçemiz Kapadokya sınırları içerisinde olmasına, Soğanlı ve Sultan Sazlığı gibi turizmde çok etkili olabilecek bir yere sahip olmasına rağmen turizmden faydalanamamaktadır.
Kaynakça
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 27 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2020.
- ^ "T.C. Resmî Gazete - 9 Ağustos 1944 Çarşamba" (PDF). Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "T.C. Resmî Gazete - 20 Aralık 1947 Cumartesi" (PDF). Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "Yeşilhisar Haritası Yeşilhisar Nerede". www.haritatr.com. 18 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2026.
- ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2025.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Yeşilhisar Nüfusu - Kayseri". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- "Kayseri Yeşilhisar Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)