| Binyıllar: | 2. binyıl |
|---|---|
| Yüzyıllar: | |
| Onyıllar: | |
| Yıllar: |
1090'lar, 1 Ocak 1090 günü başlayıp 31 Aralık 1099 günü sona eren Jülyen Takvimi'nin on yılıdır.
Olaylar
1090
- Murabıt kralı Yusuf bin Taşfin, Granada'yı ele geçirdi.
- 1. Koyun Adaları Muharebesi gerçekleşti.
1091
- Çaka Bey'in Peçenekler ile ittifak kurarak İstanbul'u kuşattı.
- Nisan - Bizans İmparatoru I. Aleksios, Kuman Türkleri'nin yardımıyla Meriç nehri kıyısındaki Levounion Muharebesi'nda Peçenekleri yendi.
- Sicilya Kontu I. Rugerro, Malta'yı ele geçirdi.
- Macaristan Kralı I. Ladislaus, Hırvatistan'ın Slavonya bölgesini ele geçirdi.
- Murabıtlar, Abbadiler'in egemenliğine son verdi.
- Kasım - Murabıtlar, Almeria Emirliği'ni ele geçirdi.
1092
- 1. Alamut Savaşı gerçekleşti.
1093
- Çaka Beyliği, Bizans tarafından yıkıldı.
1094
- Badajoz Emirliği, Murabıtlar tarafından yıkıldı.
- Urfa, Büyük Selçuklu tarafından ele geçirildi.
- 15 Haziran - Kastilyalı Rodrigo Díaz de Vivar (El Cid), Valensiya'yı ele geçirdi.
- Aralık - Ebu Said Tacüddevle Tutuş, Bağdat'ı ele geçirdi.
1095
- Papa II. Urbanus, 18 - 28 Kasım 1095 tarihleri arasında Fransa'nın Clermont kentinde bir kurultay topladı. Konseyde Hristiyan dünyasında hakim olan barışçı doktrin terk edildi ve Haçlı Seferleri'nin temeli atıldı.
1096
- Halkın Haçlı Seferi gerçekleşti (Birinci Haçlı Seferi'nin başlangıcı olan ve Nisan-Ekim 1096 tarihleri arasında altı ay süren haçlı seferi).
- Kırkgeçit Muharebesi gerçekleşti.
- Birinci Haçlı Seferi başladı (1096-1099). Katılan orduların miktarı ve sonuçları bakımından en önemli Haçlı seferidir.
- Eylül - Breisli Rainald liderliğindeki Alman kuvvetleri (5.000 piyade ve 200 şövalye) İznik bölgesine baskın düzenledi. Doğuya doğru ilerlediler ve Kserigordos kalesinde Selçuklu garnizonuna saldırdılar. Ele geçirmeyi başardılar ve iaşe ile tedarik stoğu buldular. İçerideki Yunan Hristiyanlar bağışladılar.
- 29 Eylül - Kserigordos Kuşatması: Sultan I. Kılıç Arslan, Kserigordos kalesine saldırmak ve yeniden ele geçirmek için bir Selçuklu seferi gücü gönderdi. Su kaynağını kestiler ve Breisli Rainald teslim olmak zorunda kaldı. Haçlıların çoğu öldürüldü, ancak diğerleri İslam'a dönüp köle oldu.
- Oxford Üniversitesi, eğitim hayatına başladı.
1097
- 1 Temmuz - Dorileon Muharebesi gerçekleşti.
- Nikea Kuşatması gerçekleşti.
- Birinci Haçlı Seferi'nde yüzbinlerce kişilik kafileler Bizans İmparatorunun desteğinde Anadolu'ya geçti. I. Kılıçarslan'ın Selçuklu ordusu ilk büyük kafileyi kılıçtan geçirdi. Fakat arkadan gelen zırhlı Frank ve Germen birlikleri karşısında dayanamadı. Önce başkent İznik, sonra da Doryleon Savaşı (Eskişehir Savaşı) ile Batı Anadolu kaybedildi. Bu bölgeler antlaşma gereği Bizansa bırakıldı. Haçlı ordusu Anadoluda ilerlerken Kılıçarslan'ın vurkaç taktiğiyle 600.000 kişiden 100.000 e düştü. Yine de Kilikya (Çukurova) bölgesine ulaşıp bu bölgede Ermeni krallığını kurdu. Bu bölgeden ayrılan bir Frank birliği, bir başka kutsal bölge olan Edessa'ya (Urfa) girip, burada Anadolu'daki ilk Frank krallığını kurdular.
1098
- Haçlılar Antakya'yı işgal etti.
- İnaloğulları Beyliği kuruldu (dağılışı 1183).
- Antakya Prensliği kuruldu (dağılışı 1268).
- Tanrıbermiş Beyliği dağıldı (kuruluşu 1074).
1099
Yere göre
Birinci Haçlı Seferi
- 16 Ocak – Toulouse Kontu IV. Raymond (Saint-Gilles'li Raymond) komutasındaki Haçlılar, Antakya'dan ayrılarak güneye, Kudüs'e doğru ilerledi. Kendilerine, (I. Boemondo'nun yeğeni olan) Tancred ve Normandiya Dükü II. Robert'in kuvvetleri de katıldı. Raymond'a serbest geçiş hakkı ve erzak sağlandı; ayrıca, orduya (6.000 asker) Şayzar (günümüzde Suriye sınırları içinde) Emiri tarafından rehberler tahsis edildi ve bu rehberler orduyu Asi Nehri'nin (Şayzar ile Hama arasında kalan kesiminin) karşısına geçirdi.
- 22 Ocak – IV. Raymond komutasındaki Haçlılar, aman dileyen Masyaf'a ulaşıtı. Kasabayı ele geçirmek veya yıkmak yerine yürüyüşlerine devam etme kararı aldılar. Ertesi gün Haçlılar, kendilerine büyük ihtiyaç duydukları erzakı sağlayan terk edilmiş Rafaniye kasabasına girdi. Raymond, Bukaia Vadisi'ne ilerledi ve stratejik öneme sahip Kürt kalesi Hısn el-Ekrad'ı (daha sonraki adıyla Krak des Chevaliers) ele geçirdi.
- Şubat – Godfrey de Bouillon komutasındaki Haçlılar, Antakya'dan ayrılarak Lazkiye'ye doğru yola çıktılar. Kendilerine I. Bohemond ve Flandre Kontu II. Robert'in kuvvetleri de katıldı. Vardıklarında Bohemond, Antakya'daki iktidarını sağlamlaştırmak amacıyla geri dönmeye karar verdi. Godfrey ve Robert ise küçük bir liman kenti olan Cebele'yi kuşatmak üzere ilerlediler. İki hafta sonra Cebele Emiri bir ateşkes yaptı ve Haçlıların egemenliğini kabul etti.
- 14 Şubat – IV. Raymond komutasındaki Haçlılar, garnizonu Trablus (günümüzde Lübnan) Emiri Celal el-Mülk Ebu'l-Hasan'a sadık olan müstahkem Akkar (Arka) kasabasını kuşattı. Üç ay süren kuşatmanın ardından, 13 Mayıs'ta Akkar kuşatması kaldırıldı ve Raymond ordugahın sökülmesi emrini verdi. Nihayetinde Bouillonlu Godfrey ve II. Robert'in kuvvetlerinin de katıldığı Haçlı ordusu, güneye, Trablus'a doğru yürüyüşüne yeniden başladı.
- 17 Şubat – IV. Raymond, ordusunun küçük bir kısmını Raymond Pilet komutasında Suriye kıyısındaki Tartus limanına saldırmak üzere gönderdi. Haçlılar, sayıca olduklarından daha kalabalık görünmek amacıyla liman çevresinde çok sayıda ateş yaktı. Bu aldatmacaya kanan vali ve garnizon komutasını, gece vakti deniz yoluyla kaçarak limanı Haçlıların ele geçirmesine olanak tanıdı. Liman, ikmal açısından stratejik bir önem kazandı.
- I. Haçlı Seferi (1096-1099) sona erdi.
- Kudüs Kuşatması gerçekleşti. Kudüs, Hristiyan Latin krallıkların eline geçti, tarihinin en büyük katliamını yaşadı.
- Kudüs Krallığı kuruldu (dağılışı 1291).
Önemli insanlar
- Nizâmülmülk
- Papa II. Urbanus
- Muktedî, Bağdat halifesi
- I. Melikşah, Selçuklu Sultanı
Doğumlar
1090
- II. Thibaut, Chartres, Blois, Champagne ve Brie kontu (ö. 1152)
- Aziz Bernard, Hristiyan teolog (ö. 1153)
1091
- 18 Eylül - Andronikos Komnenos, İmparator I. Aleksios'un ikinci oğlu (ö. 1130 / 1031)
- tarihi bilinmeyen
- Fahru'l-Nisa, İslam sonrası ilk Kürt kadın şair, yazar ve İslam bilgini (ö. 1179)
- İbn Zühr - İslam dünyasının en önemli hekimlerinden, ilk asalak bilimci (parazitolog) kabul edilen hekim
1092
1093
- 16 Ocak - İsaakios Komnenos, Bizans imparatoru I. Aleksios'un oğlu (ö. 1152'den sonra)
- tarihi bilinmeyen
- I. Demetre, Bagrationi hanedanı mensubu Gürcü kralı (ö. 1156)
- III. Konrad, Hohenstaufen Hanedanı'ndan ilk Almanya kralı (ö. 1152)
- Ahmed Yesevî, Türk mutasavvıf ve şair (ö. 1166)
1094
- Abdülmü’min el-Kûmî, Muvahhidler devletinin kurucusu
1095
- 22 Aralık - II. Rugerro, Sicilya Kralı, Sicilya Kontu I. Rugerro'nun oğlu, kardeşi Sicilya Kontu Simone'nin ardılı (ö. 1154)
- tarihi bilinmeyen
1096
- 15 Ocak - Theodora Komnini Angelina, Bizans İmparatoru I. Aleksios ile İrini Dukena'nin dördüncü kızı
- 31 Aralık - Âmir, Fâtımî halifesi (ö. 1130)
- tarihi bilinmeyen
1097
- Atsız, Harezmşah hükümdarı (ö. 1156)
- Muhammed bin Kiyâ Büzürgümmîd, Alamut Kalesi hakimi (ö. 1162)
1098
- Bingenli Hildegard, Benedikten tarikatına mensup Alman rahibe, yazar, besteci, alfabe mucidi, filozof, hezârfen (ö. 1179)
1099
- Raymond (Antakya prensi) (ö. 1149)
Ölümler
1090
- Muhammed es-Serahsî, Karahanlılar devrinde yaşamış Türk asıllı fıkıh bilgini (d. 1009)
- Sikelgaita, Lombard prensesi, Salerno'lu IV. Guaimar'ın kızı ve Apulia Dükü Robert Guiscard'ın ikinci karısı (d. 1040)
1091
- Artuk Bey - Artuklu Beyliği'nin kurucusu olan Türk komutan
1092
- 14 Ekim - Nizamülmülk, Büyük Selçuklu Devleti'nin veziri ve Siyâsetnâme adlı kitabın yazarı olan Fars devlet adamı ve siyaset bilimcisi (d. 1018)
- 19 Kasım - I. Melikşah - Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı (d. 1055)
- tarihi bilinmeyen
- Çaka Bey - İzmir ve civarında bağımsız bir beylik kuran ve yöneten, aynı zamanda ilk Türk denizcisi olarak kabul edilen Selçuklu komutanı ve denizcisi
- Ebu'l-Kasım - Anadolu Selçuklu Devleti ilk döneminde İznik kentinin beyi
1093
- Şubat - Tâcülmülk, Büyük Selçuklu İmparatorluğu veziri (d. 1046)
- 22 Eylül - III. Olaf, Norveç kralı (d. y. 1050)
- 13 Kasım - III. Malcolm, İskoç kralı (d. 1031)
1094
- 14 Ocak - Eudokia Komnini, Bizans imparatoru I. Aleksios'un kızı (ö. 1129)
- 24 Aralık - Müstansir (Maad al-Müstansir Billah), Fatımi halifesi (d. 1029)
- tarihi bilinmeyen
- I. Mahmud, Büyük Selçuklu sultanı (d. 1087)
- Aksungur el-Hacib, Sultan Melikşah döneminde Selçuklu Halep Emirliği yapan yönetici
- Bedr el-Cemâli, Fatımiler Devletinde devlet adamı (d. 1015)
- El-Bekrî, Endülüs-Arap coğrafyacı ve tarihçi (d. 1014)
- Muktedî, Abbasi halifesi (d. 1056)
- Terken Hatun, I. Melikşah'ın eşi ve I. Mahmud'un annesi
1095
- 29 Temmuz - I. Ladislaus, Macaristan ve Hırvatistan kralı (d. 1040)
- tarihi bilinmeyen
- I. Tutuş veya Ebu Said Tacüddevle Tutuş, Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı Alp Arslan'ın oğlu ve Suriye Selçuklu Devleti hükümdarı
- Shen Kuo, Çinli bilim insanı ve devlet adamı (d. 1031)
- Vitale Falier, 32. Venedik doçesi
1096
- Eudokia Makrembolitissa, Bizans İmparatoru X. Konstantinos'un ikinci karısı (d. 1021)
1097
- Porsuk ya da Bursuk, Büyük Selçuklu İmparatorluğu hizmetinde bir Türk generali
- Nizar bin Müstansır, Nizârî İsmâ‘ilîyye Mezhebi imamı (d. 1045)
1098
- 2 Haziran - Yağı-Sayan, Birinci Haçlı Seferi sırasında Haçlıların Antakya Kuşatması'nda Büyük Selçuklu Devleti'nin Antakya kalesi savunma komutanı
1099
- 10 Temmuz - Rodrigo Díaz de Vivar, El Cid Campeador olarak bilinen Kastilyalı asil, askerî komutan, başarılı diplomat (d. 1043)
- 29 Temmuz - II. Urbanus, papa (d. 1042)
- tarihi bilinmeyen
- III. Donald, İskoç kralı (d. y. 1039)
- İbrahim bin Mesud, Gazne Devleti sultanı
- Zübeyde Hatun, Büyük Selçuklu İmparatorluğu Sultanı Melikşah'ın eşi, Berkyaruk'un annesi
Kaynakça
- ↑ Steven Runciman (1951). A History of the Crusades. Volume I: The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem, p. 221. 978-0-141-98550-3.
- ↑ Steven Runciman (1951). A History of the Crusades. Volume I: The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem, p. 222. 978-0-141-98550-3.
- ↑ Steven Runciman (1951). A History of the Crusades. Volume I: The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem, p. 224. 978-0-141-98550-3.
- ↑ David Nicolle (2003). The First Crusade 1096–99 - Conquest of the Holy Land, pp. 69–70. Osprey Publishing: Campaign 132. 978-1-84176-515-0.
- ↑ Steven Runciman (1951). A History of the Crusades. Volume I: The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem, p. 223. 978-0-141-98550-3.