| Binyıllar: | 2. binyıl |
|---|---|
| Yüzyıllar: | |
| Onyıllar: | |
| Yıllar: |
1530'lar, 1 Ocak 1530 günü başlayıp 31 Aralık 1539 günü sona eren onyıldır.
Olaylar
1530
- Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Macaristan Krallığı'nın elindeki Budin, Avusturya Arşidüklüğü tarafından, 31 Ekim - 20 Aralık tarihleri arasında kuşatıldı, kuşatma Macaristan zaferi ile sonuçlandı.
- Tarasca devleti dağıldı (kuruluşu 1300).
- Mantua Dükalığı kuruldu (dağılışı 1708).
- Probota Manastırı'nın yapımı tamamlandı.
1531
- 26 Ocak - Lisbon Depremi gerçekleşti, 30.000'e yakın insan öldü.
- Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti. (önceki: 1456; sonraki: 1607)
1532
- 22 Ocak - Portekiz 1532'de Brezilya'daki ilk daimi yerleşimini São Vicente'de kurdu.
- 25 Haziran - Kanuni Sultan Süleyman, Almanya Seferi'ne çıktı.
- 23 Temmuz - Schmalkalden Birliği ile Karl arasındaki savaş hali 1532'de Almanlar'a ibadet özgürlüğü tanıyan Nürnberg Antlaşması'nın imzalanmasıyla son buldu.
- 5-30 Ağustos - Güns Kuşatması gerçekleşti.
- 16 Kasım - Pizarro'nun komutanlığında 188 kişilik bir İspanyol birliği, hiç kayıp vermeden beş milyon kişilik İnka Devleti'nin ordusunu Cajamarca'da yendi ve İnka imparatoru Atahualpa'yı ele geçirdi.
1533
- 22 Temmuz - Osmanlı İmparatorluğu ve Avusturya Arşidüklüğü arasında, yazılı olmayan bir barış antlaşması olan İstanbul Antlaşması yapıldı.
- Alman Seferi sona erdi.
- İnka İmparatorluğu dağıldı (kuruluşu 1438).
- İngiltere Kralı VIII. Henry ve Anne Boleyn evlendi.
1534
- 31 Aralık - Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu, Bağdat'a girdi.
- Yeni Fransa Naipliği kuruldu (dağılışı 1763).
- Cizvitler tarikatı kuruldu.
- Cambridge University Press kuruldu.
1535
- Haziran - Tunus, İspanyol egemenliğine girdi.
- 6 Temmuz - Ütopya'nın yazarı ve İngiltere'nin önde gelen devlet adamı Thomas More, Kral VIII. Henry'nin İngiliz Kilise'sini Katolik Roman Kilisesi'nden ayırıp başına geçmesine onay vermeyi reddetmesiyle, hainlikle suçlanarak idam edildi.
- 12 Ağustos - Murcaheti Savaşı gerçekleşti.
- Osmanlı İmparatorluğu, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransızlara ilk kapitülasyonu verdi.
1536
- 2 Şubat - İspanyol Pedro de Mendoza, Buenos Aires şehrini kurar.
- 15 Mart - Pargalı İbrahim Paşa, iftardan sonra Topkapı Sarayı'nda idam edildi.
- 14 Nisan - İngiltere Parlamentosu, ülkedeki manastırların feshedilmesi ve İngiltere'deki Katolik Kilisesi'nın 560 manastırına devlet tarafından el konulmasına karar verdi. Böylece İngiliz Tacına yıllık 200.000 pound (2023 yılında 207 milyon pound eşdeğerinde veya 5 trilyon Türk lirası) tutarında ilave gelir sağlandı.
- 4 Temmuz - Ahıska, Osmanlılarca fethedildi.
- 19 Mayıs - Anne Boleyn vatana ihanet suçundan idam edildi.
- 31 Ağustos - Klise Kuşatması başladı.
- Danimarka sömürge imparatorluğu kuruldu.
- Danimarka-Norveç kuruldu.
- İlk kez @ işareti Floransalı bir tüccarın mektubunda kullanıldı.
1537
- 12 Mart
- Klise Kuşatması, Osmanlı zaferi ile sona erdi.
- Brezilya'daki Recife kenti, Portekizliler tarafından kuruldu.
- Mayıs - Korfu Kuşatması başladı.
- 9 Ekim - Vertizo Muharebesi gerçekleşti.
- Kasım - Korfu Kuşatması sona erdi.
- Lozan Üniversitesi, bir ilahiyat okulu olarak kuruldu.
1538
- 28 Eylül - Preveze Deniz Muharebesi, Osmanlı zaferi ile sonuçlandı.
- Eylül - Diu Kuşatması gerçekleşti.
- Boğdan Seferi gerçekleşti.
1539
- Yemen Osmanlılarca fethedildi; Osmanlı Devleti'nde Yemen Eyaleti kuruldu.
- 13 Temmuz - Lütfi Paşa, Ayas Mehmed Paşa'nın vefatının ardından Kanuni Sultan Süleyman tarafından yeni sadrazam olarak atandı.
- 4 Ekim - VIII. Henry, Clevesli Anne ile evlenmek üzere anlaşma yaptı.
Doğumlar
1530
- 18 Şubat - Uesugi Kenshin, Japonya'da geç Sengoku döneminde Echigo vilayetini yöneten bir daimyō (ö. 1578)
- 25 Ağustos - IV. İvan, İvan Vasiliyeviç ya da yaygın adıyla Korkunç İvan, son Moskova Knezi ve ilk Rusya çarı (ö. 1584)
- 1 Kasım - Etienne de La Boétie, modern siyaset biliminin temellerini atan Fransız yazar, düşünür, yargıç ve siyasetçi (ö. 1563)
- tarihi bilinmeyen
- Anastasiya Romanovna, Rus çarı IV. İvan'ın eşi, Rus çariçesi ve ondan sonraki çar I. Fyodor'un annesi (ö. 1560)
- Cesare de Bagno, İtalyan heykeltıraş (ö. 1564)
- Ruy López de Segura, İspanyol papaz ve satranç oyuncusu (ö. 1580)
- Çivizade Hacı Mehmed Efendi, Osmanlı şeyhülislamı (ö. 1587)
- Jean Bodin, Fransız hukukçu, tarihçi, siyaset felsefesi filozofu (ö. 1596)
- Tiryaki Hasan Paşa, Kanije Savunması'nı yaparak ünlenen Osmanlı paşası (ö. 1611)
1531
- Ercole Bottrigari, İtalyan bilim insanı, matematikçi, şair, müzik teorisyeni, mimar ve besteci (ö. 1612)
- Şehzade Cihangir, Osmanlı padişahı Kanuni Sultan Süleyman ile eşi Hürrem Sultan'ın beşinci oğlu (ö. 1553)
1532
- 1 Temmuz - Marino Grimani, Venedik Cumhuriyeti'ne "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 89. düka (ö. 1605)
- 11 Kasım - Marcantonio Memmo, Venedik Cumhuriyeti'ne "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 91. düka (ö. 1615)
- tarihi bilinmeyen
- II. Mehmed Giray, Kırım Hanı (ö. 1584)
- Étienne Jodelle, Fransız edebiyatındaki Pleiade grubunun üyesi Rönesans şairi ve oyun yazarı (ö. 1573)
- John Hawkins, İngiliz gemi yapımcısı, deniz amiri, gezgin, kumandan, seyir subayı ve köle tüccarı (ö. 1595)
- Menocchio, İtalyan çiftçi ve düşünür (ö. 1600)
- Muhammed Hüdabende, Safevi Şahı (ö. 1595)
1533
- 28 Şubat - Michel de Montaigne, bilinen adıyla Montaigne, Fransız deneme yazarı, düşünür (ö. 1592)
- 24 Nisan - Sessiz William, Oranj Prensi (ö. 1584)
- 7 Eylül - I. Elizabeth, İngiltere ve İrlanda Kraliçesi (ö. 1603)
- 27 Eylül - Stephen Báthory, Polonya Kralı, Litvanya Büyük Dükü (ö. 1586)
- 15 Aralık - XIV. Eric, İsveç kralı (ö. 1577)
- tarihi bilinmeyen
- Giovanni Antonio Dosio, İtalyan heykeltıraş (ö. 1611)
- Malûlzade Mehmed Efendi, Osmanlı şeyhülislamı (ö. 1585)
1534
- 19 Mart - José de Anchieta, İspanyol Cizvit misyoner (ö. 1597)
- 23 Haziran - Oda Nobunaga, Ashikaga şogunluğunu deviren Japon savaşçı (ö. 1582)
- 1 Temmuz - II. Friedrich, Danimarka ve Norveç kralı (ö. 1588)
- 3 Temmuz - Myeongjong, Joseon Kralı (ö. 1567)
- tarihi bilinmeyen
- Ishak Luria, Yahudi bilgini ve mistiği (ö. 1572)
- Jan Łasicki, Polonyalı tarihçi ve din bilimci (ö. 1602)
1535
- 2 Haziran - XI. Leo, papa (ö. 1605)
- tarihi bilinmeyen
- Giaches de Wert, Franko-Flemenk asıllı besteci (ö. 1596)
- Guilford Dudley, Northumberland Dükü John Dudley ve Jane Dudley'nin oğlu, Lord Robert Dudley'nin kardeşi (ö. 1554)
- Kuyucu Murad Paşa, Osmanlı Sadrazamı (ö. 1611)
- Martin Frobisher, İngiliz denizci, Kuzey Amerika kaşifi (ö. 1594)
1536
- 16 Ocak - Yi I, Koreli Neo-Konfüçyüsçü filozof ve yazar (ö. 1584)
- 12 Şubat - Leonardo Donato, Venedik Cumhuriyeti'nde "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 90. düka (ö. 1612)
- 24 Şubat - VIII. Clemens, papa (ö. 1605)
- 31 Mart - Aşikaga Yoşiteru, Japonya'nın Muromaçi döneminin sonlarında hükümdarlık eden 13. Aşikaga hükümdarı (ö. 1565)
- tarihi bilinmeyen
- Bostanzade Mehmed Efendi, iki kez Osmanlı Devleti şeyhlülislamlığı yapmış devlet adamı (ö. 1598)
- Hoca Sâdeddin Efendi, Türk tarihçi, şeyhülislam ve müderris (ö. 1599)
1537
- 4 Mart - İmparator Longqing, Çin'in Ming Hanedanı'nın 12. imparatoru (ö. 1572)
- 17 Mart - Toyotomi Hideyoshi, Sengoku döneminden bir daimyo, samuray, general ve politikacı (ö. 1598)
- 28 Mayıs - II. İsmail, Safevi şahı (ö. 1577)
- 12 Ekim - VI. Edward, İngiltere ve İrlanda Kralı (ö. 1553)
- 5 Aralık - Ashikaga Yoshiaki, Ashikaga şogunluğunun son şogunu (ö. 1597)
- 20 Aralık - III. Johan, İsveç Kralı (ö. 1592)
- tarihi bilinmeyen
- Lady Jane Grey, The Nine Days Queen olarak bilinen, Temmuz 1553'te 9 gün boyunca İngiltere Kraliçesi (ö. 1554)
- Petrus Gonsalvus, İtalyan doğabilimci (ö. 1618)
1538
- 25 Mart - Christopher Clavius, Alman cizvit matematikçi ve gök bilimci (ö. 1612)
- tarihi bilinmeyen
- Chosokabe Motochika, Japonya'da, Sengoku döneminde yaşamış bir daimyo (ö. 1599)
1539
- 28 Ocak - Nicolò Donato, Venedik Cumhuriyeti "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 93. düka (ö. 1618)
- tarihi bilinmeyen
- Humphrey Gilbert, İngiliz maceraperest, kâşif, milletvekili ve asker (ö. 1583)
Ölümler
1530
- 21 Ocak - Andrea del Sarto, Yüksek Rönesans ve Maniyerizm üslubunun başlangıç döneminde İtalyan ressam (d. 1486)
- 2 Ağustos - Kanō Masanobu, Kanō Okulu'nu açan Japon ressam (d. 1434)
- 10 Ağustos - Konstanty Ostrogski, Litvanya Büyük Dükalığı'nın bir prens ve generali (d. 1460)
- 29 Kasım - Thomas Wolsey, kardinal, bir dönem İngiltere kralı VIII. Henry'nin baş danışmanı (d. 1473)
- 26 Aralık - Babür, 1. Babür İmparatoru (d. 1483)
1531
- 18 Ağustos - Molla Arap, Osmanlı alimi, vaiz
- 22 Eylül - Louise de Savoie, Fransa Kralı I. François'nın annesi (d. 1476)
- 11 Ekim - Huldrych Zwingli, İsviçre Protestan Reform'unun lideri (d. 1484)
- tarihi bilinmeyen
- Mehmed Gazzâlî, Osmanlı müderris, müellif (d. 1466)
1532
- Figânî, Osmanlı divan şairi
- Lâmiî Çelebi, divan şairi (d. 1472)
1533
- 10 Nisan - I. Friedrich, Danimarka ve Norveç kralı (d. 1471)
- 8 Mayıs - Maham Begüm, Babür İmparatorluğu'nun imparatoriçe eşi
- 25 Haziran - Mary Tudor, Fransa Kralı XII. Louis'in eşi, Fransa Kraliçesi (d. 1496)
- 6 Temmuz - Ludovico Ariosto, İtalyan şair (d. 1474)
- 3 Aralık - III. Vasili, Moskova Büyük Prensi (d. 1479)
- tarihi bilinmeyen
- XII. Muhammed, Gırnata Emirliği'nin son hükümdarı (d. 1460)
- Parlak Mustafa Paşa, Osmanlı devlet adamı
- Pîrî Mehmed Paşa, Osmanlı Sadrazamı
- Sultan Said Han, Yarkand Hanlığı hanı (d. 1490)
1534
- 5 Mart - Antonio Allegri da Correggio, İtalyan ressam (d. 1489)
- 8 Mart - Henry Brandon, İngiltere Prensesi Mary Tudor ve Charles Brandon'un oğlu, VIII. Henry'nin yeğeni (d. 1516)
- 19 Mart - Ayşe Hafsa Sultan, Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim'in eşi, Kanuni Sultan Süleyman'ın annesi, Valide Sultan
- 16 Nisan - Kemalpaşazâde veya İbn-i Kemal, Osmanlı Şeyhülislamı (d. 1469)
- 21 Ağustos - Philippe Villiers de L'Isle-Adam, Hospitalier Şövalyeleri'nin üyesi olan şövalye (d. 1464)
- 25 Eylül - VII. Clemens, asıl adı Giulio di Giuliano de Medici, papa (d. 1478)
- 29 Eylül - Alvise Gritti, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı-Venedik ilişkilerinde önemli bir rol oynamış tüccar (d. 1480)
- tarihi bilinmeyen
- Basîrî, Osmanlı divan şairi
- Hayreti, Türk divan edebiyatı şairi
- Marcantonio Raimondi, İtalyan gravürcü (d. y. 1480)
1535
- 6 Temmuz - Thomas More, İngiliz devlet adamı, hukukçu, filozof, Rönesans dönemi hümanist yazar (d. 1478)
- tarihi bilinmeyen
- Bihzâd, İranlı minyatür sanatçısı (d. 1450 - 1455)
- Hayreddin-i Tokadi, Halvetiyye tarikatı şeyhi, mutasavvıf ve veli
- Kurdoğlu Muslihiddin Reis, Osmanlı amirali (d. 1487)
- Miskin Abdal, Azeri halk ozanı (d. 1430)
1536
- 7 Ocak - Aragonlu Catherine, İngiltere kralı VIII. Henry'nin ilk karısı, I. Mary'nin annesi, Kral II. Ferdinand ve Kraliçe Isabella'nın kızı (d. 1485)
- 15 Mart - Pargalı İbrahim Paşa, Osmanlı Sadrazamı (d. y. 1495)
- 19 Mayıs - Anne Boleyn, İngiltere kraliçesi, kral VIII. Henry'nin ikinci karısı ve kraliçe I. Elizabeth'in annesi (d. 1501 / 1507)
- 17 Mayıs - George Boleyn, İngiltere Kralı VIII. Henry'nin ikinci karısı olan Anne Boleyn'in kardeşi (d. 1504)
- 12 Temmuz - Desiderius Erasmus, Kuzey Avrupa Rönesansı'nın önemli ustası ve klasik edebiyat araştırmacısı, hümanist bilgin ve ilahiyatçı (d. 1466)
- tarihi bilinmeyen
- Tatavlalı Mahremi, divan şairi
1537
- 6 Ocak - Allessandro de Medici, Floransa Dükalığı'nın I. Dükü, De Medici Hanedanı üyesi (d. 1510)
- 24 Ekim - Jane Seymour, Kral VIII. Henry'nin Anne Boleyn'in idamından sonra evlendiği 3. karısı (d. 1507 / 1508)
- tarihi bilinmeyen
- I. İslâm Giray, Kırım Hanı
- Bahadır Şah, Gucerat Sultanı
- Jean de La Forêt, Fransa'nın Osmanlı İmparatorluğu'na resmî olarak gönderdiği ilk elçi
- Kim Ahn-ro, Kore'nin Joseon Dönemi politikacısı ve bilim insanı (d. 1481)
1538
- 28 Aralık - Andrea Gritti, Venedik Cumhuriyeti devlet başkanı (d. 1455)
- tarihi bilinmeyen
- I. Saadet Giray, Kırım Hanı (d. 1494)
- Albrecht Altdorfer, Alman ressam, gravürcü ve mimar (d. 1480)
- Diego de Almagro, İspanyol serüvenci (d. 1475)
- Hatice Sultan, Yavuz Sultan Selim'in kızı, Kanuni Sultan Süleyman'ın kardeşi, Pargalı İbrahim Paşa'nın eşi (Bazı tarihçiler Hatice Sultan'ın, İbrahim Paşa'nın ve çocuklarının öldürülmesine daha fazla dayanamayarak 1538 yılında öldüğünü söylerken, bazı tarihçiler ise 1582 yılında öldüğünü söylemektedir.)
- Ture Muhammed, Songhay İmparatorluğunu yönetmiş ve imparatorluğun altın çağını yaşatmış Afrikalı Siyahi Müslüman hükümdar (d. 1442)
1539
- 21 Şubat - Sadullah Sadi Efendi, Osmanlı Devleti şeyhülislamı, din alimi, müderrris, kadı
- 12 Mart - Thomas Boleyn, VIII. Henry'nin ikinci karısı olan Anne Boleyn'nin babası, İngiliz diplomat ve politikacı (d. 1477)
- 7 Mayıs - Guru Nanak Dev, Sihlerin ilk gurusu (d. 1469)
- 13 Temmuz - Ayas Mehmed Paşa, Osmanlı Sadrazamı (d. 1483)
- tarihi bilinmeyen
- II. Ayşe Hatun, Osmanlı Padişahı I. Selim'in birinci hasekisi, Kırım hanı Mengli Giray'ın kızı (d. 1476)
- Francesco Vettori, Floransalı diplomat (d. 1474)
Kaynakça
- ^ History year by year: the ultimate guide to the events that shaped the world. Londra, Birleşik Krallık: Dorling Kindersley. 2018. s. 185. ISBN 978-0241317679.
- ^ Williams, Hywel (2005). Cassell's chronology of world history : dates, events and ideas that made history. Internet Archive. London : Weidenfeld & Nicolson. ss. 210-215. ISBN 978-0-304-35730-7.
- ^ López, Ruy; Soltis, Andrew (10 Temmuz 2020). The Art of the Game of Chess (İngilizce). CUA Press. s. 8. ISBN 978-0-8132-3281-2. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2023.