Eğil
İlçe
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri

İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlDiyarbakır
Coğrafi bölgeGüneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamMurat Çürük
 • Belediye başkanıFırat Seydaoğlu (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam449 km²
Rakım851 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam23.369
 • Kır
-
 • Şehir
22.381
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu21470
İl alan kodu412
İl plaka kodu21
Resmî site
www.egil.gov.tr

Eğil (Hititçe: 𒅔𒃲𒀀𒉿 İngalava), Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. Diyarbakır il merkezine 52 kilometre (yaklaşık 40 dakika) uzaklıktadır. Dicle Nehrine paralel bir tepe üzerinde inşa edilmiş olan ilçe 4 mahalleden meydana gelmektedir. Bunlar Gündoğuran Mahallesi, Yenişehir Mahallesi, Dere Mahallesi ve Kale Mahallesi'dir. İlçenin diğer birkaç mahallesi yapılan Dicle Barajı ile sular altında kalmıştır. İlçede 20 mezra, 26 köy vardır. İlçeye bağlı toprakların oluşturduğu yüzölçümü 450 kilometrekaredir. İlçenin kuzey komşusu Dicle ilçesi, batı komşusu Ergani ilçesi, doğu komşusu Hani ilçesi, güney komşusu Diyarbakır il merkezidir. 2024 yılı Türkiye Nüfusu İl İlçe bazlı nüfus kayıtlarına göre ilçede 22.346 kişi yaşamaktadır.

İlçenin yüzölçümü 449 km²dir. Eğil ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 851 metredir.

Eğil, Diyarbakır'a 50 km uzaklıkta, Sophene Ermeni Krallığı döneminden kalma birçok antik kale ve mağaraya sahip antik bir şehirdir. Sophene Krallığı'nın başkenti Karkathiokerta ve antik Ermeni dini merkezi Angeghtun (Angełtun) ile özdeşleşmiştir.

Eğil ilçesinde yapılan çalışmalar ve çevre düzenlemelerinden sonra 2025 yılında Eğil 1 milyon turiste ev sahipliği yaptı.

Tarihçe

Ayrıca bakınız: Karkathiokerta ve Eğil Beyliği

Dicle'nin batı kıyısına bakan stratejik konumuyla şehir, Asur ve Helenistik dönemlere kadar uzanan kalıntılarla bölgedeki en eski şehirdir. Çoğu bilim insanı Eğil'i antik Karkathiokerta şehriyle özdeşleştirir.

Eğil, Tunç Çağı'nda Hititler tarafından İngalava olarak biliniyordu. Ermenicede Angł olarak bilinen kent, Greko-Romen kaynaklarında İngilene adıyla anılan Angeghtun'un merkezi olmuştur. Eğil daha sonra büyük bir eyalet olan Sophene'nin bir parçası oldu. Ermeni kaynakları, Angł'ın "Ermenistan'ın eski krallarının mezarlarına" ev sahipliği yaptığını belirtir ve ayrıca Sophene krallarını Ermeni krallar hanedanının bir kolu olarak kabul eder. Bu krallara ait kaya mezarları günümüzde hala ilçede bulunmaktadır.

İlçe ayrıca, Asurlulardan kalma kale ve birçok antik mağara, kral kızı resimlerine ev sahipliği yapar. Oldukça köklü kültürel zenginliklere sahip Eğil, 1860-1866 yılları arasında Palu'ya bağlıydı. 1866 yılında Mamuret-ül Aziz Vilayeti'ne bağlandı. 1936 yılında Diyarbakır'a bağlı bir ilçe statüsüne sahip olmuştur.

"Peygamberler şehri" olarak bilinmektedir. Asurlular, Roma İmparatorluğu, Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı, Abbasiler, Osmanlı İmparatorluğu ve son olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilçe idare bölgesidir.

Eğil ilçesinin tarihsel süreç içinde almış olduğu isimler şöyledir,[kaynak belirtilmeli]

  1. Aşipalis (Asurca),
  2. Արկաթիակերտ, Arkatiakert (Ermenice),
  3. Encil, Enigelene, Angl (Süryanice),
  4. Καρκαθιόκερτα, Karkathiokerta (Rumca)
  5. Gêl (Zazaca)
  6. Eğil (Türkçe)

Nüfus

Nüfusun büyük çoğunluğunu Zazalar oluşturmaktadır.

Yıl Toplam Şehir Kır
1940 27.397 1.889 25.508
1945 27.967 2.110 25.857
1950 29.415 2.411 27.004
1955-1985 veri yok veri yok veri yok
1990 21.148 4.803 16.345
2000 21.631 4.827 16.804
2007 23.608 6.122 17.486
2008 23.688 5.529 18.159
2009 23.239 5.146 18.093
2010 23.266 5.046 18.220
2011 23.171 5.006 18.165
2012 23.028 5.069 17.959
2013 23.066 23.066 veri yok
2014 22.786 22.786 veri yok
2015 22.769 22.769 veri yok
2016 22.736 22.736 veri yok
2017 22.600 22.600 veri yok
2018 23.369 23.369 veri yok
2019 22.704 22.704 veri yok
2020 22.381 22.381 veri yok

Not 1: Eğil ilçesine bağlı Dicle bucağı 1953 yılında ilçe statüsü kazamıştır. Eğil ise ilçe statüsünü kaybedip Dicle ilçesine, 1957 yılında ise merkez ilçeye bağlanmıştır ve 1987 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1955-1985 arası nüfus verileri tabloda yer almamıştır.
Not 2: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Yerel Yönetim

Sıra Dönem Belediye Başkanı Göreve Başlama Görev Bitişi Partisi Türü
1 1963-1973 Mehmet Çapanoğlu 17 Kasım 1963 9 Aralık 1973 CHP Belde Belediyesi (İki Dönem Üst Üste)
2 1973-1977 Sabit Selim Karakaş 9 Aralık 1973 11 Aralık 1977 Demokratik Parti Belde Belediyesi
3 1977-1980 Abdurrahim Karakaş 11 Aralık 1977 12 Eylül 1980 Adalet Partisi Belde Belediyesi
4 1980-1984 Askerî / Atama Dönemi 12 Eylül 1980 25 Mart 1984 Askerî Dönem (Atama) Vali / Kaymakam Ataması
5 1984-1989 Sabit Selim Karakaş 25 Mart 1984 26 Mart 1989 ANAP Belde Belediyesi
6 1989-1999 Sabit Selim Karakaş 26 Mart 1989 18 Nisan 1999 ANAP / DYP İlçe Belediyesi (1987'de İlçe Oldu / İki Dönem)
7 1999-2004 Mustafa Karakaş 18 Nisan 1999 28 Mart 2004 ANAP İlçe Belediyesi
8 2004-2009 Şükrü Karakaş 28 Mart 2004 29 Mart 2009 AK Parti İlçe Belediyesi
9 2009-2014 Petek Çelik 29 Mart 2009 30 Mart 2014 BDP İlçe Belediyesi
10 2014-2019 Petek Çelik 30 Mart 2014 31 Mart 2019 HDP / DBP İlçe Belediyesi
11 2019-2024 Mustafa Akkul 31 Mart 2019 23 Mart 2020 HDP Seçim Sonucu (Görevden Alındı)
İdris Arslan (Kayyum) 23 Mart 2020 31 Mart 2024 İçişleri Bakanlığı Ataması Belediye Başkan Vekili / Kaymakam
12 2024-Günümüz Fırat Seydaoğlu 31 Mart 2024 Devam ediyor AK Parti [Seçim Sonucu](https://hurriyet.com.tr)

Galeri

  • Eğil Baraj Gölü
    Eğil Baraj Gölü
  • Eğil Baraj Gölü
    Eğil Baraj Gölü
  • Eğil Kral Mezarları
    Eğil Kral Mezarları
  • Eğil Kral Mezarları
    Eğil Kral Mezarları
  • Eğil Kral Mezarları
    Eğil Kral Mezarları
  • Eğil Baraj Gölü Kıyısı
    Eğil Baraj Gölü Kıyısı

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 26 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2012. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022. 
  3. ^ "Eğil Nüfusu - Diyarbakır". nufusu.com. 8 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2021. 
  4. ^ "Türkiye Kalkınma Vakfı". tkv-dft.org.tr. 6 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2026. 
  5. ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2025. 
  6. ^ "Eğil Haritası Eğil Nerede". www.haritatr.com. 12 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026. 
  7. ^ Marciak, Michał (2017). Sophene, Gordyene, and Adiabene: Three Regna Minora of Northern Mesopotamia Between East and West. Brill. ss. 43-44. ISBN 9789004350724. 
  8. ^ "Türkiye Cumhuriyeti | İletişim Başkanlığı". İletişim Başkanlığı. 10 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2026. 
  9. ^ Marciak, Michał (2014). "The Historical Geography of Sophene". Acta Antiqua. 52 (4): 295-338. doi:10.1556/aant.52.2012.4.1. 
  10. ^ James Russell (1997). Richard G. Hovannisian (Ed.). The Formation of the Armenian Nation (İngilizce). Palgrave Macmillan. s. 31. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2022. KB1 bakım: Editörler parametresini kullanan (link)
  11. ^ "Diyarbakır İl Kültür Turizm Müdürlüğü sayfasında Eğil hakkında yazılanlar". 7 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ "Eğil nüfusunun etnik kökeni". nisanyanmap.com. 9 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2019. 
  13. ^  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016. 
  14. ^  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  15. ^  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  16. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  24. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  25. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  26. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Eğil Nüfusu - Diyarbakır". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    • "Diyarbakır Eğil Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar