Güney

Güney ya da eski dilde cenûp, Güney kutbunu işaret eden yön. Güney pusulanın siyah ucunun gösterdiği yönün tersidir. Güney yönü kuzeyin karşıtıdır ve hem batı hem de doğuya dik konumdadır.

Etimoloji

Türkçede "güney" sözcüğü, güneşin göründüğü yönü ifade eder. Bazı dillerde güney, Kuzey Yarımküre'de öğle vakti güneşin bulunduğu yön olarak tanımlanır; örneğin Latince meridies 'öğle, güney' (medius 'orta' + dies 'gün'den) bu anlayışı yansıtır. Bazı diller ise güneyi, doğan güneşin sağ tarafı olarak tanımlar; İbranice תֵּימָן teiman 'güney' sözcüğü יָמִין yamin 'sağ' sözcüğünden türemiştir. Yemen adı da buradan gelir; Levant'ın güneyinde/sağında yer alan ülkeyi ifade eder.

Navigasyon

Kural olarak, haritanın alt veya aşağıya bakan tarafı güney yönünü gösterir; ancak bu kuralı çiğneyen ters çevrilmiş haritalar da vardır. Pusula ile güneye gitmek için 180° kerteriz veya azimut ayarlanır. Alternatif olarak, tropikler dışındaki Kuzey Yarımküre'de öğle vakti Güneş kabaca güneyde yer alır.

Güney Kutbu

Gerçek güney, Dünya'nın dönme ekseni üzerindeki uçlardan biridir ve Güney Kutbu olarak adlandırılır. Güney Kutbu, Antarktika'da bulunur. Manyetik güney ise coğrafi güney kutbundan belirli bir uzaklıkta yer alan güney manyetik kutbuna doğru olan yöndür. Norveçli Roald Amundsen, 14 Aralık 1911'de Güney Kutbu'na ulaşan ilk kişi olmuştur; İngiliz Ernest Shackleton ise hedefe biraz kala geri dönmek zorunda kalmıştır.

Coğrafya

Küresel Güney, dünyanın sosyal ve ekonomik açıdan daha az gelişmiş güney yarısını ifade eder. "Güney" teriminin kullanımı, belirgin ekonomik veya kültürel farklılıkların söz konusu olduğu durumlarda ülkeye göre de değişebilir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri Güneyi Mason-Dixon hattı ile kuzeydoğu eyaletlerinden ayrılır. Güney Koni, genellikle Güney Amerika'nın en güneyindeki bölgesi olarak anılır ve Arjantin, Şili, Paraguay, Uruguay ile Brezilya'nın güney eyaletlerini kapsar. Güney Afrika ülkesi, adını Afrika'nın en güney ucundaki konumundan almaktadır. Avustralya adı ise Latince Terra Australis ("Güney Toprakları") ifadesinden gelmektedir.

Diğer kullanımlar

Briç kart oyununda oyunculardan biri puanlama amacıyla "Güney" olarak adlandırılır; Güney, Kuzey ile ortak oynar ve Doğu ile Batı'ya karşı oynar. Yunan mitolojisinde Notos, güney rüzgarının ve yaz sonu ile sonbahar fırtınalarının tanrısıdır.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

^ "yemen - Online Etymology Dictionary". etymonline.com. 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2020.
^ "The Upsidedown Map Page". flourish.org. 14 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2013.
^ "Geomagnetism Frequently Asked Questions". National Geophysical Data Center. 23 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2013.
^ "Roald Amundsen". Public Broadcasting Service. Erişim tarihi: 2 Aralık 2013. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link) ^{[ölü/kırık bağlantı]}

Dış bağlantılar

guney.com - Ege ve Akdeniz Yaşam Kültürü

Coğrafi Yönler

Doğu | Batı | Kuzey | Güney

Coğrafi Yönler
Kuzeybatı	Kuzey ▲	Kuzeydoğu
Batı ◄		► Doğu
Güneybatı	▼ Güney	Güneydoğu

Coğrafî terim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

[1] "yemen - Online Etymology Dictionary". etymonline.com. 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2020.

[2] "The Upsidedown Map Page". flourish.org. 14 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2013.

[3] "Geomagnetism Frequently Asked Questions". National Geophysical Data Center. 23 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2013.

[4] "Roald Amundsen". Public Broadcasting Service. Erişim tarihi: 2 Aralık 2013. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link) ^{[ölü/kırık bağlantı]}