Hobi

Hobi veya uğraşı, kişinin boş zamanlarında kendini memnun etmek için yaptığı, bir beceri geliştirici veya bilgi kazandırıcı faaliyetlere denebilir. Türk Dil Kurumu (TDK) tanımlamasına göre herhangi bir meslek dışında veya profesyonel bir iş dışında, severek yapılan, dinlendirici ve oyalayıcı bir uğraş olarak tanımlanır. Bu tanıma göre meslek olarak icra edilen işler veya profesyonel seviyede yapılan aktiviteler (uluslararası satranç yarışmacısı veya amatör futbol oyuncusu gibi) bir hobi sayılmaz.

Hobilerin çeşitliliği; bulundukları toplumun sosyal trend konularına, teknolojik gelişmelerine, kişilerin çevresindeki imkanlara göre şekillenir. Eskiden koleksiyonculuk (gazoz kapağı, gazete pulu, taş plaklar), sanatsal uğraşlar (ebru, çini) çok yaygınken; bu durum günümüzde alışveriş, bilgisayar odaklı uğraşlar (yazılım, kodlama), seyahat etmek gibi uğraşlara dönüştü. Bu dönüşümde sosyal medyanın trendleri ve teknolojinin gelişmesinin rolü tespit edilebilir.

Hobilerin tanımı gereği bir hiyerarşisi yoktur. Önemli olan, hobi olarak seçilen aktivitenin tanımından çıktıktan sonra tespit edilmesidir. Artık profesyonel olarak ve bir meslek olarak yapılan aktiviteler, keyif alınmadan veya yorgun olarak gerçekleştirilen aktiviteler; tanım gereği hobi sayılmaz.

Hobilerin sınıflandırılması konusunda çok fazla görüş var. Kimileri harcanan efor ve zamana göre (podcast dinlemek düşük enerji harcayan bir hobi iken, çizim yapmak yaratıcılık isteyen yüksek enerjili hobi), kimileri hobiden kazandığı ana faydaya göre (fiziksel, zeka geliştirici, yaratıcı, sosyal uğraşlar) sınıflandırıyor. Bu konuda sosyolog Stebbins, hobileri üç ana başlıkta sınıflandırıyor: Ciddi hobiler, sıradan hobiler, proje tabanlı hobiler.

Ciddi hobiler; düzenli ve sistematik olarak gerçekleştirilen, özellikle keyif alınması için belirli bir bilgi veya beceri seviyesi gerektirebilen hobilere denebilir. Bu sebebi gereği bu başlıktaki hobilerle uğraşan insanların, ilk zamanlarında olumsuz ve keyif alamadığı duygular yaşaması normal bir senaryo olarak kabul edilebilir. Ciddi hobiler kendi altında Stebbins tarafından uğraş alanlarına göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırma 2015 yılında yapıldığı ve günümüz trend veya teknolojisini taşımadığı için farklı başlıklara her zaman yer vardır, fakat oldukça kapsamlıdır.

Koleksiyonculuk; ilgi odağı olan objelerin alınma ve uzun sürelerce saklanma sürecinden keyif almaktan çıkan bir hobidir. Aynı koleksiyonculuk hobisine sahip birçok insan olduğu için, koleksiyonculuk aynı zamanda finansal dönüşümü zaman zaman olabilen bir uğraşı olarak da görülebilir. Taş plak, posta pulu, bilye ve misket, eski gazete, müzik kutusu, resim tablosu, askeri madalya, antika objeler gibi sayısız alanda koleksiyonculuk örneklerine rastlamak mümkün.

El işleri; bir şeyleri üretmek, değiştirmek, bozmak, tamir etmek, kurcalamak, oymak, şeklini değiştirmekten doğan hobilerdir. Amaç, yaratıcılık odaklı olup bir ürün çıkarmak veya bilgi kazanmak için bir ürünü detaylarına kadar kurcalamak olarak görülebilir. Ahşap oymak, örgü örmek, rubik küp çözmek, hatta profesyonel olarak yapılmayan yemek yapma eylemleri de bu kategorinin bir uğraşı olarak görülebilir.

Aktif katılım gerektiren hobiler; genelde dışarıda (ve genellikle doğada) yapılan, dünya ile teması arttıran hobilere denebilir. Bu hobilere yürüyüş, bisiklet sürmek, balık tutmak verilebilir. Amaç, doğa ve dış dünya ile teması arttırıp dünyaya bir "aktif katılımcı" olarak dokunmaktır.

Özgür sanat uğraşları, insanların yıllar boyunca keşfettikleri veya icat ettikleri beşeri sanatları kapsayan hobilere denebilir. En bilinen örnekleri müzik tabanlı hobiler (şarkı söylemek, enstrüman çalmak), dans etmek, görsel sanatla uğraşmak (tiyatro, oyunculuk) sayılabilir. Bu kategorideki hobilerde belirli bir eşikteki beceri ve bilgi seviyesine gelene kadar zevk alamamak mümkündür. Stebbins, bu kısıtlamalara makalesinde değinir.

Profesyonel olarak icra edilen sporların dışında, keyif almak için yapılan tüm spor başlıklarını bu hobi altında sınıflandırabiliriz. Basketbol, tenis, futbol gibi çok kişi ile yapılan sporların yanında koşu, golf, yüzmek, kayak gibi bireysel sporlar da yaygındır.

Ciddi hobilere kıyasla sıradan hobiler; daha kısa zamanlı, ya çok az ya da hiç hazırlık gerektirmeyen olarak tanımlanır. Bu hobiler bir grup etkinliği veya kısa zamanlı fırsatlara denilebilir. Bir grup arkadaşla piknik yapmak, kısa zamanlı bir festivale gitmek gibi uzun zaman boyunca bir bilgi veya beceri kazanmaya gerek olmayan hobilerdir.

Proje tabanlı uğraşılar da sıradan hobiler gibi kısa zamanlı olsa da bu sınıftaki hobiler genelde tek seferlik yapılır ve asıl ödüllendirici olan kısım projenin gerçekleşmesidir. Dolayısıyla ana odak projenin kendisindedir. Sahilde güneşlenirken kumdan bir kale yapmak, yürüyüş yaparken yeni keşfedilen bir mağaraya göz atmak gibi bir "hedef" odaklı hobileri örnek verebiliriz.

• Eğlence
• Kişisel yaşam
• Zevk
• Mutluluk

• 
  Kart oyunu, 1895
• 
  Amatör bir sihirbaz gösteri yaparken.
• 
  1:220 boyutunda bir maket demiryolunun gece görünüşü.
• 
  Bahçe işleri ile uğraşan amatör bir bahçıvan.

Eğlence ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.