Japonya | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1868-1947 | ||||||||||||||||||||||
 Japon İmparatorluğu'nun en geniş sınırları (1942)
| ||||||||||||||||||||||
 Japon İmparatorluğu'nun toprakları: 1. "Naichi" (Anayurt), 2. Tayvan ve Shinnan Adaları, 3. Güney Karafuto, 4. Chōsen, 5. Kantō-shū, 6. Güney Mançurya Demiryolu'na bağlı yerler, 7. Nanyō Adaları | ||||||||||||||||||||||
| Başkent | Kyoto(1868-1869) Tokyo Şehri (1869-1943) Tokyo (1943-1947) | |||||||||||||||||||||
| En büyük şehir | Tokyo Şehri (1868-1943) Tokyo (1943-1947) | |||||||||||||||||||||
| Hükûmet | Monarşi | |||||||||||||||||||||
| İmparator | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Parlamento | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Tarihçe | ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Yüzölçümü | ||||||||||||||||||||||
• Toplam | 7.400.000 km2 | |||||||||||||||||||||
| Nüfus | ||||||||||||||||||||||
• Sayılan | 97.770.000 | |||||||||||||||||||||
| Para birimi | Japon Yeni Japonya Askeri Yeni | |||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
| Günümüzdeki durumu | Japonya Rusya Çin Cumhuriyeti Kuzey Kore Güney Kore Amerika Birleşik Devletleri Palau Mikronezya Federal Devletleri Batı Samoa Amerikan Samoası ÇHC |
Japon İmparatorluğu (Kyūjitai: 大日本帝國; Shinjitai: 大日本帝国; okunuş Dai Nippon Teikoku; resmî Büyük Japon İmparatorluğu), 3 Ocak 1868'deki Meiji Restorasyonu ile başlayıp 3 Mayıs 1947'de Japon Anayasası'nın onaylanmasıyla sona eren, 79 yıllık Japon tarihi dönemiydi. Ağustos 1910'dan Eylül 1945'e kadar anakara Japonya, Okinawa, Kuril Adaları, Karafuto, Kore ve Tayvan'ı kapsıyordu. Güney Denizleri Mandası ve imtiyazları, de jure olarak imparatorluğun iç kısımları değil, bağımlı bölgelerdi. II. Dünya Savaşı'nın son aşamalarında, Japonya'nın diğer Mihver devletleriyle birlikte yenilgiye uğramasıyla, Müttefiklerin Potsdam Deklarasyonu'na uygun olarak 2 Eylül 1945'te resmi teslimiyet ilan edildi ve imparatorluğun toprakları daha sonra sadece anakara Japonya'yı kapsayacak şekilde küçüldü. Ancak Okinawa daha sonra 1972'de Japonya'ya iade edildi.
Boshin Savaşı'nı ve şogundan imparatora iktidarın iadesini takip eden "Ülkeyi Zenginleştirin, Silahlı Kuvvetleri Güçlendirin" ve "Sanayiyi Geliştirin" sloganları altında Japonya, bugüne kadar herhangi bir ülkenin en hızlı modernleşmesi olarak kabul edilen büyük ölçekli bir sanayileşme ve militarizasyon döneminden geçti. 1920'lerdeki ekonomik ve siyasi çalkantılar, Büyük Buhran da dahil olmak üzere, militarizmin, milliyetçiliğin, devletçiliğin ve totalitarizmin yükselişine yol açtı; bu dönemde Japonya, Nazi Almanyası ve Faşist İtalya ile Mihver ittifakına katılarak Asya-Pasifik'in büyük bir bölümünü fethetti; bu dönemde İmparatorluk Japon Ordusu (IJA) ve İmparatorluk Japon Donanması (IJN), Nanjing Katliamı da dahil olmak üzere çok sayıda vahşet ve savaş suçu işledi. Japon İmparatorluğu'nun siyasi sisteminin, bir diktatörün yokluğu nedeniyle diktatörlük olarak tanımlanması konusunda bazı tartışmalar yaşanmıştır ve ayrıca faşist olarak adlandırılması da gündeme gelmiştir. Önerilen diğer terimler arasında para-faşizm, militarizm, korporatizm, totalitarizm ve polis devleti yer almaktadır.
İmparatorluk Japon Silahlı Kuvvetleri, başlangıçta İkinci Çin-Japon Savaşı ve Pasifik Savaşı sırasında, özellikle 7 Aralık 1941'de Hawaii'deki Pearl Harbor'a yapılan saldırıda büyük ölçekli askeri başarılar elde etmiştir. Ancak 1942'den itibaren ve özellikle Midway Atolü ve Guadalcanal'daki kesin Müttefik ilerlemelerinden sonra, Japonya Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı savunma pozisyonu almak zorunda kalmıştır. Amerikan liderliğindeki ada atlama harekatı, sonraki üç yılda Japonya'nın Okyanusya adalarındaki birçok mülkünün kaybına yol açmıştır. Sonunda, Amerikan ordusu Iwo Jima ve Okinawa adasını ele geçirdi ve Japon anakarasını korumasız ve önemli bir deniz savunma gücünden yoksun bıraktı. Durum Japonya için umutsuz bir hal aldı; Sovyetlerin Mançurya'yı işgali ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Hiroşima ve Nagasaki'ye ezici bir yıkıcı güce sahip iki atom bombası atmasıyla iki cepheli bir savaşla karşı karşıya kaldılar. Müttefiklerin Japonya anakarasına bir işgal planı yapılmıştı, ancak Japonya'nın 14 Ağustos 1945'te Potsdam Deklarasyonu uyarınca koşulsuz teslimiyeti kabul etmesinin ardından bu planlar rafa kaldırıldı.
15 Ağustos 1945'te Japon İmparatoru radyodan Japonya'nın Müttefiklere teslim olduğunu duyurdu. Ancak Pasifik Savaşı resmi olarak 2 Eylül 1945'te sona erdi ve Japon İmparatorluğu'nun sonu ve Müttefiklerin Japonya'yı işgalinin başlangıcıyla sonuçlandı; bu dönemde Amerika Birleşik Devletleri askeri komutanı Douglas MacArthur ülkeyi yönetti. 1947'de, Müttefiklerin çabalarıyla yeni bir Japon anayasası yürürlüğe girdi ve Japon İmparatorluğu resmi olarak sona ererek modern Japonya'yı kurdu. Bu dönemde İmparatorluk Japon Silahlı Kuvvetleri dağıtıldı. Daha sonra 1954'te mevcut Japonya Öz Savunma Kuvvetleri ile değiştirildi. Müttefik işgali altındaki yeniden yapılanma, 1952'de San Francisco Antlaşması'nın barış antlaşması olarak yürürlüğe girmesine kadar devam etti.
Toplamda, Japon İmparatorluğu'nun üç imparatoru oldu: Meiji, Taishō ve Shōwa. İmparatorluk dönemi Shōwa'nın saltanatının ortasında sona erdi ve Shōwa 1989'daki ölümüne kadar imparator olarak kaldı.
Tarihçe
Japonya, Meiji Restorasyonu olarak adlandırılan süreçte önce dünyaya açılmış, ardından bir sanayileşme ve militarizasyon dönemine girmişti. Bu süreç uzmanlarca dünya üzerindeki bir ülkenin en hızlı çağdaşlaşması olarak anılır. İmparatorun var olan siyasi gücü denetim altına alması ve ordunun çağdaşlaşması Japonya'nın Asya Pasifik bölgesinde büyük bir emperyal güç olarak ortaya çıkmasına ve Birinci Çin-Japon Savaşı, Boxer Ayaklanması, Rus-Japon Savaşı ve I. Dünya Savaşı'nın ardından bir sömürge imparatorluğunun kurulmasına katkıda bulundu. 1929'da yaşanan Büyük Buhran da dahil olmak üzere dünyanın pek çok ülkesini etkileyen ekonomik ve siyasi kargaşa, Shōwa milliyetçiliği olarak da adlandırılan Japon tarzı faşizm ideolojisinde somutlaşan militarizm, milliyetçilik ve totaliterliğin yükselişine yol açtı ve sonunda Japonya'nın Mihver Devletleri ile ittifaka üye olması ve İkinci Dünya Savaşı öncesinden başlayarak Asya'nın büyük bir bölümünü işgal etmesi ile sonuçlandı.
Japonya Silahlı Kuvvetleri İkinci Çin-Japon Savaşı (1937–1945) ve Pasifik Savaşı sırasında başlangıçta büyük ölçekli askeri başarılar elde etti. Bununla birlikte, 1942'den başlayarak, özellikle Midway Muharebesi ve Guadalcanal Muharebesi'nin ardından, Japonya'nın geri çekilişi başladı ve ordu taktik olarak savunmayı benimsemek zorunda kaldı. ABD'nin "adadan adaya atlama" şeklindeki stratejisi, sonraki üç yıl boyunca Japonya'nın Okyanusya'da ele geçirildiği adaların çoğunu yitirmesine yol açtı. Amerikan askerinin Iwo Jima Muharebesi ve Okinawa Muharebesi ile bu iki adayı ele geçirmesi, Japon anakarasını korumasız bırakırken, Japon deniz savunma gücünü de ortadan kaldırmıştı.
ABD'nin Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası saldırısı ve neredeyse eşzamanlı olarak Sovyet Ordusunun Japonya'ya savaş ilan ederek Mançurya Operasyonu ile bu bölgeyi ele geçirmesi ile birlikte 9 Ağustos 1945'te Japon İmparatorluğu teslim oldu.
Pasifik Savaşı 2 Eylül 1945'te resmen sona erdi. Bunu Müttefik Devletler'in işgal dönemi izledi. 1947'de Amerika'nın katılımıyla, Japonya İmparatorluğu'na resmen son veren yeni bir Anayasa yürürlüğe girdi ve Japon İmparatorluk Ordusu'nun yerini Japonya Öz Savunma Kuvvetleri aldı. Ele geçirilme ve yeniden yapılanma 1952'ye kadar devam etti ve sonunda günümüzde Japonya olarak bilinen anayasal monarşi kuruldu.
Notlar
- ^ 1880-1945 arasında kullanılanın değiştirilmiş hali.
Kaynakça
- ^ Schellinger and Salkin, (Ed.) (1996). "Kyoto". International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania. Birleşik Krallık: Routledge. s. 515ff. ISBN 9781884964046.
- ^ Gönül, Bahadır (24 Mart 2021). "Japonya'nın Modernleşme Süreci ve Meiji Restorasyonu". Stratejik Ortak. 4 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2023.
- ^ "Pasifik Cephesi". Google Arts & Culture. 4 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2023.
 | Japonya tarihi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
| Japonya tarihi |
|---|
 |
- Üzerinde güneş batmayan imparatorluk
- Dış politika tanımı olarak İmparatorluk
- VikiProje
- Kategori