Mikronezya Federal Devletleri

Mikronezya
*Federated States of Micronesia*
Mikronezya Federal Devletleri
Mikronezya Federated States of Micronesia; Mikronezya Federal Devletleri
	Bayrak Arma
	Slogan; Peace, Unity, Liberty
	Millî marş; Patriots of Micronesia
Başkent	Palikir
En büyük şehir	Weno
Resmî dil(ler)	İngilizce
Tanınan bölgesel dil(ler)	Chuukece, Kosraeance, Pohnpeiance, Yapca
Hükûmet	Partisiz demokrasi altında federal meclisten bağımsız cumhuriyet
• Devlet Başkanı
• Devlet Başkanı	Wesley Simina
Tarihçe
• A.B.D. ile serbest ortaklık
• A.B.D. ile serbest ortaklık	3 Kasım 1986
• Tam bağımsızlık	22 Kasım 1990
Yüzölçümü
• Toplam	702 km2 (191.)
• Su (%)	Önemsiz
Nüfus
• 2019 tahminî	104.468 (198..)
• Yoğunluk	158,1/km2 (75.)
GSYİH (SAGP)	2020 tahminî
• Toplam	353 milyon $ (183.)
• Kişi başına	3.447 $ (153..)
GSYİH (nominal)	2020 tahminî
• Toplam	395 milyon $ (189.)
• Kişi başına	3.855 $ (110.)
Gini (2013)	40.1; orta
İGE (2019)	0.620; orta · 136.
Para birimi	Amerikan doları (USD)
Zaman dilimi	UTC+10
Telefon kodu	691
İnternet alan adı	.fm

Mikronezya veya resmî adıyla Mikronezya Federal Devletleri (kısaca FSM olarak da adlandırılmaktadır), Okyanusya içerisinde Büyük Okyanus'un batı kesiminde yer alan ve toplam 607 adadan oluşan ülkedir. Ülkenin başkenti Palikir'dir.

Etimoloji

Mikronezya ülkesinin adı, Yunanca kelimeler olan micro (küçük - μικρός) ve nesos (ada - νῆσος) kelimelerinden türetilmiştir.

Coğrafya

Okyanusya ada ülkesi, takımadalar olan Caroline Adaları'nın büyük çoğunluğuna sahip konumdadır. Devleti oluşturan dört federe yapıdan üçü olan Chuuk, Pohnpei ve Kosrae, Caroline adalarının doğu kesimini oluştururken diğer federe devlet Yap, bağımsız devlet olan Palau ile birlikte Caroline adalarının batı kesimini oluşturmaktadır. Ada ülkesi 2.900 km boyunca uzanan 607 adaya sahiptir. Adaların toplam kapladığı alan 702 km²'dir.

Tarihçe

Erken yerleşim ve Nan Madol

Mikronezyalıların ataları dört bin yıldan fazla önce bu bölgeye yerleşti. Merkezî olmayan şeflik temelli bir sistem, sonunda Yap Adası merkezli daha merkezi bir ekonomik ve dinî kültüre dönüştü.

UNESCO Dünya Mirası Alanı olan Nan Madol, bir kanal ağıyla birbirine bağlanan bir dizi küçük yapay adadan oluşur ve genellikle Pasifik'in Venedik'i olarak adlandırılır. Pohnpei adasının doğu sınırında yer alır ve yaklaşık MS 500'den 1500'e kadar Pohnpei'nin tahmini 25.000 kişisini birleştiren Saudeleur hanedanının törensel ve siyasi merkeziydi; bu tarihte merkezi sistem çöktü.

Avrupa ile temas ve sömürge yönetimi

Avrupalı kâşifler—önce Portekizliler Baharat Adaları'nı (Endonezya ) ararken, ardından İspanyollar —on altıncı yüzyılda Caroline Adaları'na ulaştılar. Tordesillas Antlaşması ile bu topraklar İspanya'ya verildi ve İspanyollar, başkent Manila aracılığıyla takımadaları İspanyol Doğu Hint Adaları'na dâhil ettiler ve 19. yüzyılda çeşitli karakollar ve misyonlar kurdular. 1887'de, günümüzde Pohnpei adasındaki Kolonia'da Santiago de la Ascensión kasabasını kurdular.

1870'lerde Almanya, Caroline Adaları'ndaki nüfuz alanını genişletmeye başladı ve bu durum, Papa XIII. Leo'dan adalar üzerinde Almanya'nın mı yoksa İspanya'nın mı yetkisinin olduğunu belirlemesini isteyen 1885 Caroline Sorunu'na yol açtı. Sonuç olarak adalar üzerinde İspanyol yetkisi onaylandı, Almanya'nın da adalara serbest erişim hakkı verildi.

İspanyol-Amerikan Savaşı'ndaki yenilginin ardından İspanyollar, 1899 Alman-İspanyol Antlaşması uyarınca takımadaları 1899'da Almanya'ya sattılar. Almanya, takımadaları Alman Yeni Gine'sine dâhil etti. (Özellikle Kapingamarangi olmak üzere birkaç uzak ada, antlaşmada açıkça belirtilmemişti, ancak bu durum 1940'ların sonlarına kadar fark edilmedi ve İspanya, 1949'da tarihsel merakı kabul etse de, adalara ilişkin modern bir hak iddiasında bulunmadı. )

Adalar, Birinci Dünya Savaşı sırasında Japonya tarafından ele geçirildi. Savaşın ardından Milletler Cemiyeti, Güney Denizleri Mandası kapsamında adaların yönetimini Japonya'ya devretti .

İkinci Dünya Savaşı ve Sonrası

Operasyon Dolu Taşı

Truk Lagünü, II. Dünya Savaşı sırasında Japon İmparatorluk Donanması için önemli bir üs görevi görmüştür. Şubat 1944'te ABD Donanması, Truk Lagünü'ne yönelik büyük bir hava ve yüzey saldırısı olan Hailstone Operasyonu'nu başlattı. İki gün boyunca, ABD uçak gemisi uçakları ve yüzey gemileri Japon savaş gemilerini, ticaret gemilerini ve kıyı tesislerini hedef alarak çok sayıda geminin batırılmasına ve yüzlerce uçağın imha edilmesine neden oldu. Bu operasyon, Japonya'nın Pasifik'teki deniz gücünü ciddi şekilde azalttı.

Birleşmiş Milletler çatısı altında ABD yönetimi

II. Dünya Savaşı'ndan sonra Mikronezya adaları, Pasifik Adaları Vesayet Bölgesi'nin bir parçası olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin yönetimine verildi. Bu düzenleme, daha önce Japon mandası altında olan Pasifik Adaları için vesayet şartlarını onaylayan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 21 sayılı Kararı'nın kabulüyle 2 Nisan 1947'de resmîleştirildi.

Bağımsızlığa giden yol

10 Mayıs 1979'da, Güven Bölgesi'nin dört bölgesi, Mikronezya Federal Devletleri olmak üzere yeni bir anayasayı onayladı. Palau, Marshall Adaları ve Kuzey Mariana Adaları katılmamayı tercih etti. Mikronezya Federal Devletleri, 3 Kasım 1986'da yürürlüğe giren ve Mikronezya'nın vesayetten bağımsızlığa geçişini işaret eden Amerika Birleşik Devletleri ile Serbest İlişki Anlaşması imzaladı. Bağımsızlık, Birleşmiş Milletler'in Güvenlik Konseyi Kararı 683 uyarınca vesayet statüsünü resmen sona erdirdiği 1990 yılında uluslararası hukuk uyarınca resmen sonuçlandırıldı. Anlaşma 2004 yılında yenilendi.

Şubat 2021'de, yaşanan bir liderlik anlaşmazlığı nedeniyle Mikronezya Federal Devletleri, Pasifik Adaları Forumu'ndan resmî olarak ayrılacağını duyurdu. Ancak Haziran 2022'de yapılan Suva Anlaşması sonucu Mikronezya Federal Devletleri forumda kalmayı kabul etti.

Siyaset

Federasyon yönetim biçimine sahip olan ülkede toplam dört federe devlet mevcuttur. Ülkeyi oluşturan her bir federe devletin kendi yasası ve hükûmeti bulunmaktadır.

İdarî yapılanma

607 adadan oluşan ülke, Caroline Takımadaları'nın bir kısmını içine almaktadır. Dört tane kurucu federe devlet vardır. Bunlar Yap, Chuuk, Pohnpei ve Kosrae’dir. Bu dört devlet Mikronezya Federal Devletleri bayrağı üzerinde birer yıldızla temsil edilir. Ülkeyi oluşturan dört federe devlet şu şekildedir:

Federe devlet	Adalar	Yüzölçümü	Nüfus
Chuuk	294	127 km²	48.651
Kosrae	005	110 km²	06.616
Pohnpei	163	346 km²	35.981
Yap	145	118 km²	11.376

Şehir

Mikronezya'nın başkenti Pohnpei'deki Palikir şehridir. Palikir'de hükûmet binaları bulunmaktadır. Ülkenin en kalabalık şehri ise Chuuk Adaları'ndaki Weno'dur.

Nüfus

Dil

Devletin 7 resmî dili vardır. Bunlar; İngilizce, Ulithian, Woleaian, Yapese, Pohnpeian, Kosraean ve Chuukese'dir. Adalarda bu dillerin dışında başka diller de konuşulmaktadır.

Kaynakça

^ "Arşivlenmiş kopya". 28 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2021.
^ ^a ^b "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org. 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2021.
^ "GINI index". World Bank. 20 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2013.
^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Aralık 2020. ss. 343-346. ISBN 978-92-1-126442-5. 15 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Aralık 2020.
^ "About Federated States of Micronesia – Federated States of Micronesia" (İngilizce). 28 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2025.
^ ^a ^b "Federated States of Micronesia". Pacific RISA - Managing Climate Risk in Pacific Islands (İngilizce). 3 Şubat 2012. 14 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2025.
^ Eirik Bjorge (17 Temmuz 2014). The Evolutionary Interpretation of Treaties. OUP Oxford. s. 149. ISBN 978-0-19-102576-1. 19 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2022.
^ Pastor y Santos 1950.
^ "Micronesia, Federated States of". CIA World Factbook. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2021.
^ Prados, John (2001). Combined Fleet Decoded: The Secret History of American Intelligence and the Japanese Navy in World War II (İngilizce). Naval Institute Press. ISBN 978-1-55750-431-9.
^ "Security Council Resolution 21 - UNSCR". unscr.com (İngilizce). 12 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2025.
^ "Compact of Free Association". 26 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2016.
^ "Federated States of Micronesia | U.S. Department of the Interior". www.doi.gov (İngilizce). 11 Haziran 2015. 23 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2025.
^ Dziedzic, Stephen (7 Haziran 2022). "Pacific leaders strike a deal to keep Micronesian nations from splitting with Pacific Islands Forum". ABC News (İngilizce). 3 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2024.