Papirius Fabianus
Ölümü1. yy.
ÇağıKutsal Roma İmparatorluğu
OkuluSextii Okulu
Etkiledikleri
  • Seneca
    Gaius Albucius Silus

Papirius Fabianus, MS. 1. yüzyılın ilk yarısında, İmparator Tiberius ve Caligula dönemlerinde yaşamış, Papiria soyundan gelen Antik Roma bir retorikçisi ve doğa filozofuydu.

Biyografi

Papirius Fabianus, Diomedes'in Ars grammatica adlı eserinde – Johannes Caesarius'un 1542 tarihli baskısı

Fabianus, retorik alanında Arellius Fuscus ve Blandus'un, felsefe alanında ise Quintus Sextius'un öğrencisiydi. Her ne kadar ikisinden çok daha genç olsa da, Gaius Albucius Silus'a hitabet dersleri verdi. Fabianus’un retorik üslubu, Yaşlı Seneca tarafından tanımlanmıştır ve Controversiae'nin üçüncü kitabında ve Suasoriae'de sık sık alıntılanmaktadır. Retorikteki ilk örneği, öğretmeni Arellius Fuscus'tu; ancak daha sonra daha sade bir hitabet tarzını benimsedi.

Ancak Fabianus kısa süre sonra retoriği bırakıp felsefeye yöneldi; Genç Seneca, onun felsefi eserlerini Cicero, Asinius Pollio ve tarihçi Livius'un eserleriyle aynı kefeye koyar. Fabianus'un felsefi üslubu Seneca tarafından tanımlanmıştır ve bu tanımın bazı noktaları, Büyük Seneca’nın tanımıyla örtüşmektedir. Her iki Seneca da Fabianus'u tanımış ve ona büyük saygı duymuş görünmektedir.

Fabianus, [Rerum ?] Civilium başlıklı bir eserin yazarıydı; felsefi yazıları sayı bakımından Cicero'nunkileri aşıyordu. Ayrıca doğa bilimlerine de büyük ilgi göstermiş ve Yaşlı Pliny tarafından rerum naturae peritissimus, yani “doğa konularında son derece deneyimli” olarak anılmıştır. Seneca'nın (Natur. Quaest. iii. 27) kaynaklarına göre fizik üzerine yazılar kaleme almış gibi görünmektedir; De Animalibus ve Causarum Naturalium Libri başlıklı eserlerine Pliny sık sık atıfta bulunur.

Genç Seneca da onun karakterini "hem hayatta hem de bilimde olağanüstü bir adam." sözleriyle övmüştür.

Retorik

Yaşlı Seneca kendi üslubu hakkında şunları yazdı: Fuscus'tan ayrıldıktan sonra, onun "lüks üslubundan" kaçındı, ancak belirli bir "karanlıklığı" korudu, bu nedenle çoğu zaman dinleyicinin anlaması gereken her şeyi söylemedi; "konuşması çok basitti" ve cümlelerinin aniden kesilmesi gibi "Fuscus'un eski hatalarının izlerini taşıyordu"; "diğer hatiplerin sertliğinden ve kavgacı keskinliğinden yoksundu"; her zaman "rahat bir şekilde" konuşurdu, "sözleri sanki kendiliğinden akıp giderdi". Aslında bu akış, onun retorik gücünü ve niteliğini oluşturuyordu ve Seneca şöyle özetliyor: "Tek bir kelime eksikliğinden dolayı asla durmadı, ancak son derece hızlı ve kolay bir akışla, zengin konuşması tüm konuları kapsıyordu".

Genç Seneca, babasının karakterizasyonunu doğruladı ve ayrıca içeriğe bağlı olmayan akıcı konuşma tarzını da vurguladı: "Konuların (meselelerin) büyüklüğüne (anlamına) kendini adar, belagati (retoriği) bir gölge gibi yanında taşır, ona dikkat etmez." Hem üslubunu övdü: "Fabianus, (üslup olarak) bizim şımartılmış zevkimize bile parıldayan bir konuşmada iyi biçimlendirilmiş ve zarif.", hem de konu seçimini: "bazen büyük alkışlar koptu, ancak bu, konuşmanın sesinden değil, konuların büyüklüğünden kaynaklanıyordu."

Öğretmeni Fuscus'unki gibi güçlü yönleri, ikna edici konuşmalarda (öğüt konuşmaları) yatıyordu: "İkna edici konuşmalarda daha yetenekliydi; yerlerin görünümünü, nehirlerin akışını, şehirlerin konumunu ve halkların geleneklerini ondan daha düşünceli bir şekilde anlatan kimse yoktu."

Felsefe

Felsefeye erken yaşta yöneldi ve bu onun başlıca faaliyet alanı haline geldi. Genç Seneca, edebi üretimini Cicero, Pollio ve Livy'ninkine neredeyse eşdeğer olarak değerlendirdi ve onun "akademik filozoflardan biri değil, gerçek ve saygıdeğer filozoflardan biri" olduğunu vurguladı.

Yaşlı Pliny, onun "doğa konularında çok bilgili" olduğunu belirtmiş ve ondan sık sık alıntı yapmıştır.

Stoa

Stoacılara yakın olan ve duyguların kontrolünü savunan Sextier düşünce okuluna mensuptu. Sonuç olarak, "şöyle derdi… tutkularla ince (sofistike) kurnazlıkla değil, yoğun bir güçle mücadele edilmelidir… bahaneler ezilmeli, (sadece) alay edilmemelidir."

Zenginliğin reddi

Stoacı yapısı, aşırı para kazanma ve genel olarak zenginliği reddetmesine de yol açtı. Söylevlerinde buna değindi ve sonuçları konusunda uyardı: Para istemeyin... anlaşmazlığı artıran, şehirleri ve dünyayı savaşa sürükleyen, doğası gereği bağlı olan insanlığı kutsal değerlere saygısızlığa, suça ve karşılıklı nefrete teşvik eden şey budur.

Servete karşı konuşma

Fabianus, zenginliğe karşı felsefi bir eleştiri için kullandığı kurgusal tartışma (münazara) konusu olan Contr. 2, 1, 10–13'te de felsefi duruşunu göstermiştir.

Tuhaf tema şudur: "Zengin bir adam üç oğlunu reddeder. Fakir bir adamdan tek oğlunu evlatlık vermesini ister. Fakir adam onu ​​evlatlık vermeye razıdır, ancak oğul (zengin adama) gitmek istemez ve bu yüzden (fakir baba) onu da reddeder."

Uzun bir konuşmada, miras meselesinin neredeyse göz ardı edildiği bir bölümde, zenginliğe değiniyor. İç savaştan, katliamla sonuçlanan bir savaştan bir sahneyle başlıyor ve insanların neden birbirlerine bunu yaptığını, özellikle de hayvanlar aleminde bir türde bulunmadığı halde, soruyor. Bunun sebebinin zenginlik, özellikle de savurganlık, lüks düşkünlüğü ve doğal şeylerden uzaklaşma olduğunu savunuyor (kaynak metin numaralandırılmıştır, orijinalini bulmak için dipnotuna bakınız):

Ama "(Zenginlerin) büyük ve muhteşem şeyleri… onlar (zenginler) güneş ışığına masum (doğru) olarak bakmaktansa (altın panelli) tavanlarına suçlu (yanlış yapanlar) olarak bakmayı tercih ederler." Dahası, çocuklara bırakılmak üzere "yozlaştırıcı" zenginlik biriktirilir, kısaca miras anlaşmazlığı ortaya çıkar ve dinleyiciler zenginlik mirasını reddetmenin daha iyi olduğu sonucuna varabilirler. Ardından sürekli olarak zenginliğin olumsuz sonuçlarından bahsetmeye başlar: "Sonuçta zenginliğin bozmadığı ne kaldı ki? Şehirlerde çoğu insan sağlıksız evlerde, karanlıkta ve duman içinde yaşıyor." Zenginler bu şehirlerin kalbine saraylarını ve parklarını inşa ediyor; hatta kıyıları görkemli binalarıyla kaplıyorlar. Zenginlikleri yüzünden artık başka türlü davranamıyorlar; doğayı, nehirleri veya denizleri taklit ediyorlar, çünkü artık gerçek (doğal) şeylerde zevk bulamıyorlar. Son olarak, bunların hiçbirine ihtiyacı olmayan yoksulluğa yönelir: "Ey yoksulluk, ne bilinmeyen bir iyiliksin sen!" ve tiradını miras sorusuna geri dönerek sonlandırır: Doğaya duydukları küçümsemeyle... (zenginler) artık yabancıların çocukları olmadıkça çocuklardan bile zevk almıyorlar. Sunumu aniden sona erer ve izleyicilerin kendi sonuçlarını çıkarmalarına ve yabancı oğulun zengin adamı reddetmesinin makul göründüğünü anlamalarına olanak tanır.

Fabianus, özel bir hukuk sorununu (ve meslektaşlarının da ele aldığı gibi) ahlaki ve felsefi bir soruya dönüştürmeyi başarıyor. Olayda yer alan bireyler (zengin adam, fakir adam, oğul) lehine veya aleyhine konuşmuyor; zenginliğin kendisine karşı konuşuyor ve izleyici dolaylı olarak kendi sonuçlarını çıkarabilir ve çıkarmalıdır.

Yaşlı Seneca şöyle özetliyor: "Filozof Fabianus bu tartışma stratejisini (renk) kullandı… o (Fabianus) zengin adama karşı değil, servete karşı konuştu."

illas (divitias) esse

quae frugalitatem, quae pietatem expugnassent,

quae malos patres, 0000malos filios facerent.

— o (zenginlik) işte budur,

o ki, tutumluluğu, o ki (aile içi) sorumluluk duygusunu yok etmiştir,

o kötü ki, kötü babalar, 000000kötü oğullar yetiştirmiştir.,

Yaşlı Seneca, adeta son bir akorla, Fabianus'un ustaca kurgulanmış tezini sunar. Söylev veren filozof, abartıya kaçmadan, ancak etkileyici ve duygusal bir şekilde dinleyiciyi cezbetmeyi ve ikna etmeyi amaçlar. Anaphora (kalın), homoioteleuta (italik) ve aliterasyon (altı çizili), paralel cümlelerde (quae … expugnassent / quae … malos filios) zenginliğin olumsuz sonuçlarını, yani geleneksel Roma değerlerinin yıkımını (frugalitatem … pietatem) ve ailelerin dağılmasını (malos patres … malos filios) vurgular.

Alıntılanan Fabianus'ta Seneca'nın ne kadarının yansıtıldığı ve aktarılan metinsel örneklerin ne kadar otantik olduğu belirsizliğini koruyor.

Yazıları

Yazılarının hepsi kaybolmuştur; eski yazarlara ait yalnızca kısa fragmanlar ve başlıklar takip edilebilmektedir, kaynaklara bakınız.

  • Doğa olaylarının nedenleri üzerine; en az üç kitap = libri causarum naturalium (Diomedes), çünkü Diomedes "nedenler üzerine üçüncü bir kitaptan" söz ediyor = et Fabinaus causarum tertio.
  • de Animalibus (Charisius); hayvanlar hakkında bir kitap
  • Devlet işleri üzerine kitaplar = libri Civilium ; Genç Seneca, Epistulae, 100.1.

Notlar

  1. ^ a b c Seneca, Controversiae ii. prooem. pp. 134–136, iii. p. 204, ed. Bipont.
  2. ^ a b Seneca, Epist. 100 20 Ocak 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
  3. ^ Cf. Controversiae iii. prooem. with Epist. 11 14 Ekim 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
  4. ^ Epist. 100 20 Ocak 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
  5. ^ Natural History (Pliny), xxxvi.(24).125 5 Haziran 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  6. ^ H. N. generally in his Elenchos or summary of materials, i. ii. vii. ix. xi. xii. xiii. xiv. xv. xvii. xxiii. xxviii. xxxvi., and specially, but without mention of the particular work of Fabianus, ii. 47. § 121; ii. 102. § 223, ix, 8. § 25, xii. 4. § 20, xv. 1. § 4, xxiii. 11. § 62, xxviii, 5. § 54.
  7. ^ vir egregius et vita et scientia (Seneca minor: Dialogus de brevitate vitae 10,10).
  8. ^ Seneca der Ältere, Controversiae 2, Praef. 2–3.
  9. ^ ille rerum se magnitudini addixit, eloquentiam velut umbram non hoc agens trahit (Seneca minor: Epistulae, 100, 10).
  10. ^ Fabianum, disertum et elegantem, orationis etiam ad nostrum fastidium nitidae (Seneca minor: Epistulae, 58, 6).
  11. ^ erumpebat interdum magnus clamor laudandtium, sed quem rerum magnitudo evocaret, non sonus … orationis (Seneca minor: Epistulae, 52, 11).
  12. ^ suasoriis aptior erat; locorum habitus fluminumque decursus et urbium situs moresque populorum nemo descripsit abundantius (Seneca der Ältere, Controversiae 2, Praef. 3).
  13. ^ “Fabianus’un önüne koyulabilecek birini say. Felsefe kitapları Fabianus'unkiler kadar çok olan Cicero'yu say… Asinius Pollio’yu say… ayrıca T. Livius’u da say… O (Fabianus), kendisi (sadece) üç kişi tarafından, hem de en iyi konuşmacı olan üç kişi (Cicero, Pollio, Livius) tarafından geride bırakılırken, kaç kişiden önde gidiyor?” = Adfer, quem Fabiano possis praeponere. Dic Ciceronem, cuius libri ad philosophiam pertinentes paene totidem sunt, quot Fabiani …. dic Asinium Pollionem … nomina adhuc T. Livium … quam multos antecedet, qui a tribus vincitur et tribus eloquentissimus (Seneca minor, Briefe an Lucilium, Brief 100, Abschnitt 9).
  14. ^ Fabianus, non ex his cathedraris philosophis, sed ex veris et antiquis; Seneca Minor: Dialogus 10,10,1.
  15. ^ naturae rerum peritissimus; Plinius Maior, Naturalis historia, Buch 36, Kapitel 125.
  16. ^ solebat dicere Fabianus … contra adfectus impetu, non subtilitate pugnandum … cavillationes enim contundi debere, non vellicari; Seneca Minor: Dialogus 10, 10.
  17. ^ Noli pecuniam concupiscere … haec est quae auget discordiam, urbes et terrarum orbem in bellum agitat, humanum genus cognatum natura in fraudes et scelara et mutuum odium instigat; Seneca der Ältere, Controversiae 2, 6, 2.
  18. ^ Dives tres filios abdicavit. petit a paupere unicum filium in adoptionem. pauper dare vult, nolentem ire abdicat; Seneca der Ältere, Controversiae 2, 1, 0.
  19. ^ 1 magna enim vero et lauta sunt … lacunaria sua <nocentes> potius quam lucem innocentes intueri maluerint … 2 pestifer … 3 ut liberis relinquantur … 4 Quid tandem est quod non divitiae corruperint? … 5 in domibus marcidis et in umbra fucoque … 6 litoribus quoque moles iniungunt … 7 viridia aut maria amnesque imitantur … 8 nullis gaudere veris sciunt … 9 O paupertas, quam ignotum bonum es! … 10 fastidio rerum naturae … ne liberi quidem nisi alieni placent; Seneca der Ältere, Controversiae 2, 1, 10–13.
  20. ^ a b Fabianus philosophus hoc colore usus est … in divitias dixit, non in divitem: illas esse quae frugalitatem, quae pietatem expugnassent, quae malos patres, malos filios facerent; Seneca der Ältere, Controversiae 2, 1, 25.
  21. ^ Bart Huelsenbeck (2009), Gölgedeki Figürler: Yaşlı Seneca Antolojisinden Sanatsal Nesirde Kimlikler (Doktora tezi) (İngilizce), Duke Üniversitesi, s. 160, authority for a Fabianic identity is shared between Fabianus, on the one hand, and the elder Seneca in conjunction with others who recorded and circulated quotations, on the other hand … It is not necessary – indeed it is impossible – to determine precisely what proportion of this Fabianic identity of the anthology is attributable to the speaker, what proportion to Seneca and his sources 

Dipnotlar

  1. ^ luxuriam
  2. ^ obscuritatem
  3. ^ simplicissima facultate dicendi
  4. ^ antiquorum tamen vitiorum remanent vestigia
  5. ^ deerat illi oratorium robur et ille pugnatorius mucro
  6. ^ remissus
  7. ^ verba velut iniussa fluerent
  8. ^ numquam inopia verbi substitit, sed velocissimo ac facilimo cursu omnes res beata circmfluebat oratio

Ayrıca bakınız

Kaynakça

FelsefeKavramlarEserler
İlgili makaleler