Pisanosaurus

Pisanosaurus, Geç Triyas Dönemi'nde günümüz Arjantin'indeki Ischigualasto Formasyonu'nda yaşamış bazal bir dinozor cinsidir.

Pisanosaurus Yaşadığı dönem aralığı: 231,4-228 myö Üst triyas-Noriyen PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N
Pisanosaurus mertii'nin yaşam rekonstrüksiyonu
Biyolojik sınıflandırma
Eksik taksonomi şablonu (düzenle): ''Pisanosaurus''
Türler
†Pisanosaurus mertii

Cinsin bilinen tek türü Pisanosaurus mertii'dir.

Pisanosaurus, bilinen en ilkel ornithischian benzeri canlılardan biri olup küçük bir vücut yapısına sahiptir. Eldeki fosil kalıntılarının sınırlı olması nedeniyle genel anatomisi çoğunlukla çene ve arka üye parçalarına dayanarak tanımlanır. Canlının temel anatomik özellikleri şunlardır:

• Boyut ve Gövde Yapısı: Korunan fosil materyalinin sınırlı olmasına dayanarak Pisanosaurus'un yaklaşık 1 metre uzunluğunda ve 3 ila 9 kg ağırlığında küçük bir canlı olduğu tahmin edilmektedir.

• Kafatası ve Çene Yapısı: Kafatası büyük oranda eksik olsa da korunan çene kemikleri, bitkisel materyalleri işlemeye uyum sağlandığını gösterir. Alt çene nispeten güçlü bir yapıya sahiptir ve çenede birbiriyle sıkı temas eden yoğun bir diş dizilimi yer alır. Diş taçlarında görülen düzleşmiş aşınma yüzeyleri, sert bitki dokularını kesip öğütmeye yarayan düzensiz bir aşınma desenine işaret eder.

• Omurga Yapısı: Korunan fosil materyali, sırt omurlarının parçalarını ve bel bölgesini içerir. Sırt omurları belirgin bir biçimde uzatılmış gövdelere sahiptir; ancak kuyruk omurları tam olarak korunamadığı için kuyruk yapısının tamamı bilinmemektedir.

• Ön ve Arka Üyeler: Fosil kalıntılarında ön üyelere ait parçalar büyük oranda eksiktir. Buna karşın korunan kaval kemiği, kamış kemiği ve ayak kemikleri, Pisanosaurus'un tamamen iki ayak üzerinde duran ve hızlı koşmaya uyum sağlamış bir bacak yapısına sahip olduğunu göstermektedir.

Geleneksel çalışmalarda Pisanosaurus, bilinen en ilkel ornithischian dinozorlarından biri olarak Pisanosauridae familyasında sınıflandırılmaktadır. Buna karşın güncel analizlerde canlı, dinozor benzeri arkozor grubu olan Silesauridae familyasına ait bir takson olarak değerlendirilmektedir.

Pisanosaurus, ilk olarak 1962 yılında Arjantinli doğabilimci Galileo J. Scaglia tarafından Arjantin'in La Rioja eyaletinde yer alan Ischigualasto Formasyonu'nda keşfedildi. Bulunan fosil materyali (holotip PVL 2577); eksik bir sağ üst çene, dişler barındıran alt çene parçaları, dokuz adet sırt ve kuyruk omuru, eksik bir leğen kemiği ile arka uzuv kemiklerinden oluşmaktaydı.

Fosil kalıntıları, 1967 yılında Arjantinli paleontolog Rodolfo M. Casamiquela tarafından resmi olarak tanımlanmıştır. Cins adı olan Pisanosaurus, Arjantinli paleontolog Juan A. Pisano'nun anısına verilen Pisano ismi ile Eski Yunanca "kertenkele" anlamına gelen sauros (σαῦρος) kelimesinin birleştirilmesiyle türetilmiştir. Tür tanımlayıcısı olan mertii ise Arjantinli doğabilimci Carlos Merti'nin onuruna verilmiştir.

Holotip materyali Arjantin'deki Tucumán Ulusal Üniversitesi'ne bağlı Miguel Lillo Enstitüsü müzesinde muhafaza edilmektedir.

1. ^ ^{a b c} Casamiquela, R. M. (1967). "Un nuevo dinosaurio ornitischio triásico (Pisanosaurus mertii; Ischigualasto Formation, San Juan, Argentina)". Ameghiniana (İspanyolca). 5 (2): 47–57.
2. ^ ^{a b c d} Bonaparte, J. F. (1976). "Pisanosaurus mertii Casamiquela and the determination of the age of the Ischigualasto Formation". Journal of Paleontology (İngilizce). 50 (5): 808–820.
3. ^ Agnolín, F. L. (2017). "Silesaurids are not dinosaurs but early avemetatarsalians, with a note on the systematic position of Pisanosaurus mertii". Zootaxa (İngilizce). 4294 (1): 41–76. doi:10.11646/zootaxa.4294.1.2.
4. ^ Bonaparte, J. O. (1976). Pisanosaurus mertii Casamiquela and the result of its analysis. 26. Opera Lilloana. ss. 1-28.