Terbiyum (Tb)

H Periyodik tablo He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba   Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og  
  La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
  Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr  


Temel özellikleri
Atom numarası 65
Element serisi Lantanitler
Grup, periyot, blok -, 6, f
Görünüş gümüşi beyaz
Terbiyum
Kütle numarası 158.92535 g/mol
Elektron dağılımı [Xe] 4f9 6s2
Enerji seviyesi başına
Elektronlar 		2, 8, 18, 27, 8, 2
CAS kayıt numarası
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hâli katı
Yoğunluk 8.23 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu 7.65 g/cm³
Ergime noktası 1629 °K
1356 °C
Kaynama noktası 3503 °K
3230 °C
Ergime ısısı 10.15 kJ/mol
Buharlaşma ısısı 293 kJ/mol
Isı kapasitesi 28.91 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısı Heksagonal
Yükseltgenme seviyeleri 4, 3, 2, 1
Elektronegatifliği 1.2 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi 565.8 kJ/mol
Atom yarıçapı 177 pm
Atom yarıçapı (hes.) pm
Kovalent yarıçapı 194±5 pm
Van der Waals yarıçapı pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci 1.150 µ nΩ·m (20°C'de)
Isıl iletkenlik 11.1 W/(m·K)
Isıl genleşme 10.3 µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı 2620 m/s ('de)
Mohs sertliği
Vickers sertliği 863 MPa
Brinell sertliği 677 MPa

Terbiyum (kısaltması Tb), atom numarası 65, atom ağırlığı 159 olan, çok ender bulunan bir element.

Tb sembolüyle gösterilen, nadir toprak metallerinden bir element. Periyodik tabloda IIIB grubunda bulunur.

Metalik terbiyum gümüş beyazı renktedir. Ancak havada oksitlenerek kararır. Tabiatta bolluk bakımından nadir toprak metallerinden en az bulunanıdır. Nadir toprak metalleri minerallerinde bulunur fakat toryum kaynağı olan monazit kumlarından yan ürün olarak elde edilir.

Keşif

1843'te kimyager Carl Gustaf Mosander tarafından gadolinit madeninin içinde bulunan itriyanın (yttria) içinde bulunan bir safsızlık olarak keşfedilmiştir. İsmi itriyum, iterbiyum ve erbiyum gibi gadolinit madenini bulunduran İsveç'teki Ytterby madeninden gelmektedir.

Mosander itriyayı beyaz olan itriyaya (yttria) (günümüzdeki itriyum oksit), pembe/gül rengi olan terbiyaya (terbia) (günümüzdeki erbiyum oksit) ve sarı olan erbiyaya (erbia) (günümüzdeki terbiyum oksit) ayırmıştır. (Erbiyum ve terbiyum zaman içerisinde karıştırılmışlardır. Bu nedenden dolayı isimleri birbirinin yerine geçmiştir.)

Özellikleri

Atom numarası 65, atom ağırlığı 158,925, erime noktası 1360 °C ve kaynama noktası 3041 °C'dir. Elektron düzeni [Xe] 4f96s2'dir. Bileşiklerinde hem +4 hem de +3 değerlikli olabilir.

  • Atom numarası: 65
  • Simge: Tb
  • Kütle numarası: 158.924
  • Kaynama Noktası (°C): 2800
  • Erime Noktası (°C): 1356
  • Yoğunluk: 8.27
  • Buharlaşma Isısı: 70
  • Kaynaşma (füzyon) Isısı: 3.9
  • Elektriksel iletkenlik: 0.009
  • Isıl iletkenlik: --
  • Özgül Isı Kapasitesi: 0.044

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Terbiyum ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
Vikisözlük'te terbium ile ilgili tanım bulabilirsiniz.


Grup 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Lantanitler 57
La 		58
Ce 		59
Pr 		60
Nd 		61
Pm 		62
Sm 		63
Eu 		64
Gd 		65
Tb 		66
Dy 		67
Ho 		68
Er 		69
Tm 		70
Yb 		71
Lu


  1. ^ a b Cotton, S. (2003), Scandium, Yttrium, and the Lanthanides (İngilizce), Elsevier, ss. 93-188, doi:10.1016/B0-08-043748-6/02004-1, 5 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi23 Ağustos 2026 
    1. ^ Introduction to Lanthanide Series (From Lanthanum to Lutetium) bölümü, "Erbium" kısmı
  2. ^ Yazar, Sevcan Aslan (30 Ocak 2021). "Terbiyum". Evrim Ağacı. 14 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2026. 
  3. ^ "Yttrium - Element information, properties and uses | Periodic Table". periodic-table.rsc.org. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  4. ^ "WebElements Periodic Table » Erbium » historical information". winter.group.shef.ac.uk. 8 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2026.