Artuk Bey

Hayatı

Artuk Bey, Oğuzların Döğer boyuna mensup olan ve babası Eksük Bey'in "salar" unvanını taşıdığı bir Türk komutandır. 1063 yılında kendisine bağlı Türkmenlerle birlikte Selçuklu Sultanı Alparslan'ın hizmetine girmiştir. Bazı yabancı kaynaklarda adı Urtuk, Ortok, Ortuk ve Artak şeklinde geçmektedir.

1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nde görev alan Artuk Bey, barış antlaşmasının Bizans İmparatoru VII. Mihail tarafından reddedilmesi üzerine Kızılırmak'ı geçerek Orta Anadolu'ya akınlarda bulunmuştur. 1074 yılında Bizans komutanı İoannis Dukas'ı esir alan Ursel'in isyanını bastırmak için III. Nikiforos'un daveti üzerine harekete geçmiş ve Ursel ile Dukas'ı esir alarak Bizans'a teslim etmiştir.

1076 yılında Sultan Melikşah tarafından görevinden alınarak Luristan valiliğine atanmış ve Karmatilerin isyanını bastırmakla görevlendirilmiştir. Bağdat'ta Halife tarafından karşılanarak Rükniddin ve Zahirüddin unvanlarını almış, ancak kardeşi Alpkuş'un öldürülmesi üzerine Luristan'a geri çekilmiştir.

Tarihî önemi ve başarıları

1083 yılında Sultan Melikşah tarafından melik unvanı verilerek Diyarbakır bölgesinin hakimi olarak atanmıştır. Melikşah ile yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle Suriye Selçukluları yöneticisi Tutuş'un hizmetine girmiş ve kendisine Kudüs ile yöreleri ikta olarak verilmiştir.

4 Haziran 1086'daki Ayn Seylem Muharebesi'nde önemli bir rol üstlenerek Anadolu Selçuklu Devleti hükümdarı I. Süleyman Şah'ın yenilip ölmesine katkıda bulunmuştur. Halep'in kuşatılmasında Tutuş ile birlikte hareket etmiş ancak Sultan Melikşah'ın yaklaşması üzerine Kudüs'e çekilmiştir.

Eserleri ve mirası

1091 yılında Kudüs'te vefat etmiştir. Ölümünden sonra oğlu İlgazi Bey tarafından babasının adıyla anılan Artuklu Beyliği kurulmuştur. Diğer oğlu Sökmen Bey ise bu beyliğin Sökmenoğlu kolunu yönetmiştir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Büyük Selçuklu Devleti (1037 – 1157)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.