Adiyabatik, (adiyabatik terimi, Eski Yunanca ἀδιάβατος (adiábatos) “geçilmez” kelimesinden türemiştir), termodinamik sistem ile çevresi arasında ısı transferi olmaksızın gerçekleşen bir termodinamik süreç türüdür. İzotermal süreçten farklı olarak, adyabatik süreç enerjiyi çevreye yalnızca iş ve/veya kütle akışı şeklinde aktarır. Termodinamiğin temel kavramlarından biri olan adyabatik süreç, termodinamiğin birinci yasasını açıklayan teoriyi destekler. “Adyabatik” teriminin zıddı, diyabatik terimidir.
Bazı kimyasal ve fiziksel süreçler, enerjinin sisteme ısı olarak girip çıkamayacağı kadar hızlı gerçekleşir; bu da kullanışlı bir “adiyabatik yaklaşım”a olanak tanır. Örneğin, adiyabatik alev sıcaklığı, yanma sürecinin çevresine ısı kaybetmediğini varsayarak alev sıcaklığının üst sınırını hesaplamak için bu yaklaşımı kullanır.
Meteorolojide, örneğin bir dağın üzerinden yukarı doğru esen rüzgarlar tarafından tetiklenebilen nemli havanın adyabatik genleşmesi ve soğuması, su buharı basıncının doygun buhar basıncını aşmasına neden olabilir. Doygun buhar basıncının ötesine geçen genleşme ve soğuma, genellikle fazla buharın anında su damlacıklarına dönüşmesiyle sonuçlanan sözde adyabatik bir süreç olarak idealize edilir. Sözde adyabatik genleşmeye uğrayan havanın sıcaklık değişimi, yağışla birlikte gizli ısı salındığı için adyabatik genleşmeye uğrayan havanınkinden farklıdır.
Kaynakça
- ^ Carathéodory, C. (1909). "Untersuchungen über die Grundlagen der Thermodynamik" [Investigation into the foundations of thermodynamics]. Mathematische Annalen (Almanca). 67 (3). ss. 355-386. doi:10.1007/BF01450409. 3 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi7 Ağustos 2026. "A translation may be found here" (PDF). neo-classical-physics.info. 12 Ekim 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Also, a mostly reliable translation is to be found in Kestin, J. (1976). "Investigation into the foundations ...". The Second Law of Thermodynamics (İngilizce). Stroudsburg, Pennsylvania: Dowden, Hutchinson & Ross.
- ^ Bailyn, M. (1994). A Survey of Thermodynamics (İngilizce). New York, NY: American Institute of Physics Press. s. 23. ISBN 0-88318-797-3.
- ^ Zanchini, E.; Beretta, G.P. (2014). "Recent progress in the definition of thermodynamic entropy". Entropy. 16 (3). ss. 1547-1570. arXiv:1403.5772
. Bibcode:2014Entrp..16.1547Z. doi:10.3390/e16031547 .
- ^ Bailyn, M. (1994). A Survey of Thermodynamics (İngilizce). New York, NY: American Institute of Physics Press. ss. 52-53. ISBN 0-88318-797-3.
- ^ "pseudoadiabatic process". American Meteorological Society. 16 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2018.
 | Fizik ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |