| Japonya tarihi |
|---|
 |
Bakumatsu (Japonca: 幕末 bakumatsu; "kapanış perdesi"), Edo döneminin son yıllarını kapsamaktadır. 1853-1867 yılları arasında Japonya sakoku adı verilen dış dünyadan yalnızlaşma politikasından vazgeçti ve Tokugawa şogunluğu yerini Meiji Hükümetine bırakmıştır. Bu dönemdeki en önemli ideolojik-politik bölünme Ishin shishi adlı imparator yanlısı milliyetçiler ile shinsengumi adlı şogunluk güçleri arasında idi.
Arka plan
Yabancı güçlerle yaşanan sürtüşmeler
Yabancı güçlerle yaşanan gerilimler, 19. yüzyılın başlarından itibaren Japonya’nın savunmaya yönelik önlemler almasına yol açtı. Balina avcılığı faaliyetleri ve Çin ile ticaret nedeniyle Batılı gemilerin Japonya çevresindeki varlığı giderek artıyordu. Bu gemiler Japonya’yı bir ikmal üssü ya da en azından kazaya uğrayan gemilerin yardım alabileceği bir liman hâline getirmeyi umuyordu. 1808 yılında HMS Phaeton adlı Kraliyet Donanması firkateyninin Nagasaki Limanı’nda [HMS_Phaeton_(1782)#Nagasaki_Harbour_incident] liman yetkilisinden zorla ikmal talep etmesi, Tokugawa yönetimini derinden sarstı; bunun üzerine limanların çok daha sıkı şekilde korunması emredildi. 1825 yılında şogunluk tarafından Yabancıların her ne pahasına olursa olsun kovulması fermanı [異国船打払令] (異国船無二念打払令, Ikokusen Muninen Uchiharairei; “hiç düşünmeden düşünmeden kov” politikası) yayımlandı ve yabancılarla her türlü temas yasaklandı; bu uygulama 1842 yılına kadar yürürlükte kaldı. Daha sonra 1842'de şogunluk tarafından çıkarılan 薪水給与令 (Hepburn: Shinsui Kyūyorei) ile yabancı gemilere içme suyu ve yakıt sağlanmasına izin verilerek bu katı politika kısmen yumuşatıldı.
Bu arada Japonya, rangaku aracılığıyla yabancı bilimleri öğrenmeye çalışıyordu. Batılıları geri püskürtme emirlerini uygulayabilme kapasitesini güçlendirmek amacıyla, Nagasaki merkezli Takashima Shūhan gibi bazı kişiler Dejima’daki Hollandalılar aracılığıyla sahra topları, havanlar ve ateşli silahlar gibi silahlar temin etmeyi başardı. Satsuma Beyliği (özellikle 1837’de Kagoshima Körfezi’ne bir Amerikan savaş gemisinin girmesinin ardından), Saga Beyliği ve Chōshū Beyliği gibi, Batı müdahalelerine en açık güney hanlıkları öğrencilerini Nagasaki’ye göndererek Takashima’dan eğitim almalarını sağladı. Bu hanlıklar aynı zamanda Batı tarzı silahların üretimini da incelemeye başladı. 1852 yılına gelindiğinde ise Satsuma ve Saga, ateşli silah üretimi için gerekli demiri elde etmek amacıyla reverberasyon fırınları kurmuştu.
Perry Seferi (1853–54)
Depremler
1854–1855 yılları, Büyük Ansei Depremleri olarak bilinen bir dizi yıkıcı sarsıntıya sahne oldu. İki yıldan kısa bir süre içinde, 23 Aralık 1854’te meydana gelen 8,4 büyüklüğündeki Tōkai depremi, ertesi gün gerçekleşen 8,4 büyüklüğündeki Nankai depremi ve 11 Kasım 1855’te günümüz Tokyo’sunu etkileyen 6,9 büyüklüğündeki Edo depremi dâhil olmak üzere, irili ufaklı toplam 120 deprem kaydedildi. Izu Yarımadası’ndaki Şimoda, Tōkai depremi ve ardından gelen tsunami tarafından ağır şekilde etkilendi. Buna ek olarak limanın kısa süre önce ABD konsolosluğu için muhtemel bir yer olarak belirlenmiş olması nedeniyle, bazıları bu doğal afetleri tanrıların hoşnutsuzluğunun bir göstergesi olarak yorumladı.
Depremlerin birçok Japon tarafından dev bir dev yayın balığı (Namazu) tarafından tetiklendiğine inanılması, namazu tasvirlerinin yer aldığı ukiyo-e baskılarının bu dönemde büyük popülerlik kazanmasına yol açtı.
Özellikle 1854 Tōkai depreminin tetiklediği tsunami, Rus Putyatin Seferi’ne ait gemilere zarar vererek amiral gemileri olan Diana firkateyninin batmasına neden oldu. Japonya’da mahsur kalan Ruslar, yaklaşık üç yüz Japon marangozla birlikte çalışarak Heda adlı yeni bir uskuna inşa etti ve bu gemiyle ülkelerine döndü. Heda’nın inşası, Japonya’da Batı tarzı gemi yapımının gelişimine katkıda bulunmuş, bu süreç nihayetinde ülkenin yerli üretim ilk buharlı savaş gemisi olan Chiyodagata gambotunun ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.
Kaynakça
- ^ a b Jansen 2002, s. 287
- ^ 『詳説日本史 改訂版 日B309』山川出版、2017年4月、250頁。ISBN 978-4-634-70012-3。
- ^ "薪水給与令". コトバンク (Japonca). Katobank. 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2026.
- ^ a b Kornicki 1998, s. 246
- ^ Hammer 2006, s. 65
- ^ Itoko Kitahara, Büyük Ansei Depremi ve Topluma Etkisi: Depremler ve Sosyal Tarih (安政大地震と民衆 ：地震と社会史), 1983.
Dış bağlantılar
- Languages and the Diplomatic Contacts in the Late Tokugawa Shogunate
- Kitahara, Michio. Commodore Perry and the Japanese: A Study in the Dramaturgy of Power, 198619 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- http://www.webkohbo.com/info3/bakumatu_menu/bakutop.html6 Nisan 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Japonca)
 | Japonya tarihi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |