Herzendice
Herzendice
هرزندی، هرزنی
TelaffuzHerzendi, Herzeni
Bölgeİran
Dönem2021
Dil ailesi
Hint-Avrupa
  • İran
    • Batı İran dilleri
      • Kuzey Batı İran dilleri
Dil kodları
ISO 639-3hrz
Glottologharz1239  Harzani
ELPHarzani

Herzendice veya Herzenice (Tatça: هرزندی، هرزنی), Tatçanın İran'ın Doğu Azerbaycan eyaletinin kuzey kesimlerinde konuşulan bir lehçesidir. Türk kökenli Azerbaycan dilinin bölgeye yayılmasından sonra nesli tükenen İran dili Eski Azericenin bir kalıntısı olduğu düşünülmektedir. Herdendice, Talışça ve Zazacanın her ikisiyle ortak birçok dil özelliği taşımaktadır ve Talış dili ve Zaza dili asında konumlandırılmaktadır.

Herzendice, 30,000'den az konuşanıyla tehlike altındaki dillerden biri olarak tanımlanmıştır. İran'ın kuzeyinde, Türkiye ve Azerbaycan sınırına yakın Galin Qayah, Babratein ve Dash Harzand gibi bölgelerde konuşulmaktadır. Dil İran tarafından tanınan azınlık dilleri arasında yer almadığı için devlet desteği almamaktadır.

Sınıflandırma

Herzendice, kuzeybatı İran dileri koluna bağlı Tatçanın bir lehçesidir. Aynı alt grup içinde sınıflandırıldığı Kilitçe, Talışça ve Zazaca ile dilbilimsel olarak yakından ilişkilidir. Herzendice, Zazaca ile birçok ortak dilbilimsel özellik ve karakteristik sözcük paylaşmaktadır ve Zazaca ile olan yakınlığına bağlı olarak Tatça/Talışça ile Zazaca arasında geçiş lehçesi olarak kabul edilmektedir.

Dil bilgisi

Herzendice, diğer kuzeybatı İran dilleri gibi ergatif dil bir dildir.

Herzendice sayılar şu şekildedir:

1. i 11. doh-o-i 21. vist-o-i 40. čel, de-vist
2. de 12. doh-o-de 22. vist-o-de 50. pincö, de-vist-do
3. here 13. doh-o-here 23. vist-o-here 60. šešt, here-vist
4. čö 14. doh-o-čör 24. vist-o-čö 70. haftö, here-vist-do
5. pinǰ 15. doh-o-pinǰ 25. vist-o-pinǰ 80. haštö, čö-vist
6. šoš 16. doh-o-šoš 26. vist-o-šoš 90. nâvör, čö-vist-do
7. hoft 17. doh-o-hoft 27. vist-o-hoft 100. so, pij-vist
8. hašt 18. doh-o-hašt 28. vist-o-hašt 300. here-so
9. nov 19. doh-o-nov 29. vist-o-nov 1000. hazö
10. do 20. vist 30. si, vist-e-do 2000. d-hazö

Okuma listesi

  • Kārang, A. A. 1954: ''Tāti va Harzani''. Tabriz: Esma'il Va'ezpur.
  • Korn, A. 2009: "Western Iranian Pronominal Clitics." In: ''Orientalia Suecana LVIII''.
  • Mortazavī, M. 1954: "Noktei cand az zabān-e harzani." In: ''NDATabriz'' 6, 304-314.
  • Mortazavī, M. 1963: "Fe‘l dar zabān-e harzani." In: ''NDATabriz'' 15, 61-97.
  • Stilo, D. 1981: "The Tati Language Group in the Sociolinguistic Context of Northwestern Iran and Transcaucasia." In: ''Iranian Studies'' 14.3/4, 137-187.
  • Zokā, Y. 1957: "Gūyeš-e Galin-Qaye: 'Harzandi'." In: ''Farhang-e Irānzamin''.

Kaynakça

  1. ↑ "Harzani | Ethnologue". Ethnologue. 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2024. 
  2. ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Harzani". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  3. ↑ Kārang, A. A. 1954: Tāti va Harzani. Tabriz: Esma’il Va’ezpur.
  4. ↑ "Hening Tati". Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  5. ↑ Tati Language (An Introduction), Professor Ehsan Yarshater.
  6. ↑ Tati group (Tati-Talyshi); Donald Stilo (1981)
  7. ↑ Karimzadeh, J. 1994: "The Verbal Constructions in Azari (Harzani Dialect)." Master's thesis, Tarbiat Modarres University.
  8. ↑ Henning, Walter Bruno (1955). The Ancient Langauge of Azerbaijan (İngilizce). Austin & Sons. ss. 174-175. 
  9. ↑ Harzani at Ethnologue (17th Edition, 2014)]
  10. ↑ Zokā, Yaḥyā (1957–1958). Gūyeš-e Galin-Qaye: 'Harzandi'. Tahran: Farhang-e Irānzamin. s. 55. 
  11. ↑ Harzani 2 Mayıs 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at Languages of the World (LLOW)
  12. ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "Harzani-Kilit". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  13. ↑ Henning, Walter Bruno (1954). "THE ANCIENT LANGUAGE OF AZERBAIJAN". Transactions of the Philological Society. 53 (1): 174-175. 
  14. ↑ Asatrian, Garnik; Gevorgian, K. H. (1988). W. Sundermann, W.; Duchesne-Guillemin, J.; Vahman, F. (Ed.). "Zāzā Miscellany: Notes on some religious customs and institutions". Acta Iranica: Encyclopédie Permanente des Études Iraniennes. 12 (2): 501. The Zaza language belongs to the north-western group of the Iranian languages and is closely related to Tālišī, Harzanī, Gilakī and Samnānī. 
  15. ↑ Stilo, D. (1971) A Grammar of Vafsi-Tati: An Application of a Transformational Computer Model, Ph.D. diss., University of Michigan. p. 12.
  16. ↑ Henning, Walter Bruno (1954). "THE ANCIENT LANGUAGE OF AZERBAIJAN". Transactions of the Philological Society. 53 (1): 174-175. On the other side, Harzanī is related to Zaza. One may instance the existence of two genuine plural cases in both languages; the ablative postposition -ri, Zaza -rā; the negative prefix in čini(ya) 'it is not', Zaza činyö, činya; many characteristic words, such as Harzani öšma 'moon', Zaza āšma, the nearest related word being Tāliši ovšįm; vašna 'it shines', Zaza väšena; gen- both ' to take' and ' to fall' in Harzani and Zaza; rau 'quick' in both languages; vondor- 'to stand': Zaza vindär- and Vafsi vender-, a verb known. This is merely a small selection of the many coincidences, some of them exclusive, that can be quoted. They leave no doubt that Harzani takes its place between Tāliši and Zaza. 
  17. ↑ Zokā, Yaḥyā (1957), Gūyeš-e Galin-Qaye: 'Harzandi' (Farsça), Tehran: Farhang-e Irānzamin, s. 67 
Batı
Güney
  • † ölü dilleri göstermektedir