Jörmungandr

Jörmungandr (Eski İskandinavca: Jǫrmungandr, "Büyük Canavar"), genellikle Midgard Yılanı (Eski İskandinavca: Miðgarðsormr) veya Dünya Yılanı olarak bilinir, İskandinav mitolojisinde dünyayı çepeçevre saran devasa bir deniz yılanıdır. Hilekar tanrı Loki ile dişi dev Angrboða'nın ortanca çocuğudur. Baş düşmanı gök gürültüsü tanrısı Thor'dur ve İskandinav kıyameti olan Ragnarök sırasında bu ikili birbirlerini yok edene kadar savaşmışlardır.

13. yüzyılda Snorri Sturluson tarafından derlenen Nesir Eddaya göre Jörmungandr; dev kurt Fenrir ve ölüler diyarı kraliçesi Hel ile kardeştir. Aesir tanrılarının lideri olan Odin, bu üç kardeşin büyüdüklerinde evrene ve tanrılara büyük felaketler getireceğine dair kehanetler alır. Bunun üzerine tanrılar, Loki'nin çocuklarını Jötunheim'dan (Devler diyarı) kaçırarak Asgard'a getirirler.

Odin, Hel'i yer altı dünyasına sürer, Fenrir'i sihirli bir zincirle bağlar, henüz küçük bir yılan olan Jörmungandr'ı ise insan dünyası olan Midgard'ı çevreleyen uçsuz bucaksız okyanusa fırlatır. Ancak yılan bu okyanusta o kadar çok büyür ki, tüm dünyanın etrafını sarmalar ve kendi kuyruğunu ısıracak boyuta ulaşır (Bu durum, birçok mitolojide görülen ve sonsuzluğu simgeleyen Ouroboros motifinin İskandinav versiyonudur). İnanışa göre, Jörmungandr kuyruğunu ısırmaya devam ettiği sürece dünyanın dengesi korunacaktır.

İskandinav efsanelerinde Jörmungandr ile Thor arasında, Ragnarök'teki nihai savaştan önce gerçekleşen iki ünlü karşılaşma anlatılır:

Thor, devlerin kalesi olan Útgarðar'a gittiğinde, kalenin kralı Útgarða-Loki ona bir dizi yanılsamalı test sunar. Bu testlerden biri, kralın evcil kedisini yerden kaldırmaktır. Thor tüm efsanevi gücünü kullanmasına rağmen devasa kedinin sadece bir patisini yerden kesebilir. Ertesi gün Útgarða-Loki, Thor'a gerçekleri açıklar: Kaldırmaya çalıştığı kedi aslında devasa bir büyüyle gizlenmiş olan Jörmungandr'dır. Thor'un yılanı o kadar yükseğe kaldırması devleri dehşete düşürmüştür, zira yılanın hareket etmesi dünyanın sınırlarını neredeyse bozmak üzere olmuştur.

Bu efsane, Şiirsel Eddadaki Hymiskviða şiirinde detaylıca anlatılır. Thor, genç bir çocuk kılığına girerek (veya kimliğini gizleyerek) dev Hymir ile denize balık avına çıkar. Yem olarak Hymir'in sürüsündeki en büyük öküzün (Himinhrjót) kafasını koparıp oltasına takar. Hymir'in uyarılarına rağmen tekneyi okyanusun çok açığına, Jörmungandr'ın sularına doğru kürekler.

Oltayı denizin en dibine indirdiğinde Jörmungandr yemi yutar. Thor efsanevi gücüyle yılanı suyun yüzeyine çeker, yılan zehir tükürürken Thor da efsanevi çekici Mjölnir'i havaya kaldırarak yılanın kafasını ezmeye hazırlanır. Ancak o sırada dehşete kapılan ve teknenin batacağından korkan dev Hymir, bıçağını çekerek misinayı keser. Jörmungandr büyük bir gürültüyle okyanusun derinliklerine geri döner. Öfkeden deliye dönen Thor, Hymir'i denize fırlatır ve kıyıya kendisi döner.

Kıyamet günü olan Ragnarök geldiğinde, üç yıl süren büyük kışın (Fimbulvetr) ardından evrendeki tüm bağlar kopar. Jörmungandr yüzyıllardır ısırdığı kuyruğunu bırakır ve okyanustan karaya doğru devasa bir öfkeyle ilerlemeye başlar. Onun karaya çıkışı denizleri taşırarak devasa tsunamilere ve sellerin dünyayı yutmasına neden olur. Yılan havaya ve sulara ölümcül zehrini püskürterek tüm gökyüzünü zehirler.

Vigrid düzlüğündeki nihai savaşta, Jörmungandr ve baş düşmanı Thor son kez karşı karşıya gelirler. Thor, çekici Mjölnir ile yılanın kafasına ölümcül darbeler indirerek onu öldürmeyi başarır. Ancak yılanın savaş sırasında etrafa saçtığı ölümcül zehir Thor'un bedenine o kadar nüfuz etmiştir ki, zafer kazanmış olan gök gürültüsü tanrısı sadece dokuz adım atabilir ve cansız bir şekilde yere yığılır.