Julida

Julida
Julida
Korunma durumu
	Değerlendirilmedi (IUCN 3.1)
Biyolojik sınıflandırma
Âlem:	Animalia
Şube:	Arthropoda
Sınıf:	Diplopoda
Alt sınıf:	Helminthomorpha
Takım:	Julida;

Julida, Helminthomorpha altsınıfına bağlı bir kırkayak takımıdır. Bedenleri küçük ve silindiriktir. Boyları genellikle 10–120 milimetre arasında değişir. Hepsinde görme yetisi olup olmadığı kesin değildir, ayrıca türlerde ilk bacak çifti çengel benzeri yapılara dönüşmüştür. Diğer birçok kırkayaktaki gibi, yedinci vücut segmentindeki iki çift bacak gonopod'lara dönüşmüştür.

Üreme

Sadece Julida türündeki erkeklerde "periodomorfoz" adı verilen hayvanlarda çok nadir görülen bir fenomen gerçekleşir. Erkek olgunluğa ulaştıktan sonra deri değiştirdiğinde gonopodları küçülür ve bununla üreyemediği bir "ara evre"ye girer. Daha sonraki deri değişimlerinde ise gonopodlar yeniden gelişerek erkek tekrar üreyebilir hâle gelir. Bu değişim tüm vücudu değil, yalnızca gonopodların bulunduğu segmentleri etkiler. Yetişkin erkekler hayatları boyunca üreyebildikleri ve üreyemedikleri evreler arasında döngüsel olarak gidip gelir.

Yayılım

Julida'nın bulunduğu bölgeler; Kuzey Amerika’dan Panama’ya, Avrupa’ya, Himalayalar’ın kuzeyindeki Asya’ya, Suudi Arabistan’ın Asir bölgesine ve Güneydoğu Asya’ya kadar uzanan, ağırlıklı olarak ılıman iklim türlerini içerir.

Taksonomi

Julida takımı, aşağıdaki üst familyalar ve familyalara ayrılan yaklaşık 750 türü barındırır:

Blaniuloidea C. L. Koch, 1847

Blaniulidae C. L. Koch, 1847
Galliobatidae Brolemann, 1921
Okeanobatidae Verhoeff, 1942
Zosteractinidae Loomis, 1943

Juloidea Leach, 1814

Julidae Leach, 1814
Rhopaloiulidae Attems, 1926
Trichoblaniulidae Verhoeff, 1911
Trichonemasomatidae Enghoff, 1991

Nemasomatoidea Bollman, 1893

Chelojulidae Enghoff, 1991
Nemasomatidae Bollman, 1893
Pseudonemasomatidae Enghoff, 1991
Telsonemasomatidae Enghoff, 1991

Paeromopodoidea Cook, 1895

Aprosphylosomatidae Hoffman, 1961
Paeromopodidae Cook, 1895

Parajuloidea Bollman, 1893

Mongoliulidae Pocock, 1903
Parajulidae Bollman, 1893

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Julida ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Vikitür'de Julida ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.

Kaynakça

^ "ITIS". 16 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2023.
^ "Diagnostic features of Millipede Orders" (PDF). Milli-PEET Identification Tables. The Field Museum, Chicago. 30 Kasım 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2013.
^ J. Gordon Blower (1985). Millipedes: Keys and Notes for the Identification of the Species. Synopses of the British Fauna. Linnean Society of London. ISBN 978-90-04-07698-3.
^ Shelley, Rowland M. (1999). "Centipedes and Millipedes with Emphasis on North American Fauna". The Kansas School Naturalist. 45 (3): 1-16. 12 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi18 Mart 2014.
^ Jörg Spelda (30 Haziran 2015). "Orden Julida" (PDF). Bavarian State Collection of Zoology. s. 128 Haziran 2026.
^ Drago, Leandro; Fusco, Giuseppe; Minelli, Alessandro (8 Nisan 2008). "Non-systemic metamorphosis in male millipede appendages: long delayed, reversible effect of an early localized positional marker?". Frontiers in Zoology. 5: 5. doi:10.1186/1742-9994-5-5. ISSN 1742-9994. PMC 2315640 . PMID 18397511. 15 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Haziran 2026.
^ "Geographic distribution of Millipede Families" (PDF). Milli-PEET Identification Tables. The Field Museum, Chicago. 30 Kasım 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2013.
^ William Shear (23 Aralık 2011). "Class Diplopoda de Blainville in Gervais, 1844" (PDF). Z.-Q. Zhang (Ed.). Animal biodiversity: an outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness. Zootaxa 3148. Magnolia Press. ss. 159-164. ISBN 978-1-86977-850-7. Erişim tarihi: 13 Mart 2025.

Helminthomorpha ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

[ITIS-1] "ITIS". 16 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2023.

[2] "Diagnostic features of Millipede Orders" (PDF). Milli-PEET Identification Tables. The Field Museum, Chicago. 30 Kasım 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2013.

[Blower_1985-3] J. Gordon Blower (1985). Millipedes: Keys and Notes for the Identification of the Species. Synopses of the British Fauna. Linnean Society of London. ISBN 978-90-04-07698-3.

[Shelley_1999-4] Shelley, Rowland M. (1999). "Centipedes and Millipedes with Emphasis on North American Fauna". The Kansas School Naturalist. 45 (3): 1-16. 12 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi18 Mart 2014.

[5] Jörg Spelda (30 Haziran 2015). "Orden Julida" (PDF). Bavarian State Collection of Zoology. s. 128 Haziran 2026.

[6] Drago, Leandro; Fusco, Giuseppe; Minelli, Alessandro (8 Nisan 2008). "Non-systemic metamorphosis in male millipede appendages: long delayed, reversible effect of an early localized positional marker?". Frontiers in Zoology. 5: 5. doi:10.1186/1742-9994-5-5. ISSN 1742-9994. PMC 2315640 . PMID 18397511. 15 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Haziran 2026.

[7] "Geographic distribution of Millipede Families" (PDF). Milli-PEET Identification Tables. The Field Museum, Chicago. 30 Kasım 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2013.

[8] William Shear (23 Aralık 2011). "Class Diplopoda de Blainville in Gervais, 1844" (PDF). Z.-Q. Zhang (Ed.). Animal biodiversity: an outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness. Zootaxa 3148. Magnolia Press. ss. 159-164. ISBN 978-1-86977-850-7. Erişim tarihi: 13 Mart 2025.