Peştunlar

Paştunlar
پښتانه
Pəx̌tānə́
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Pakistan	37,898,072 (2017)
Afganistan	13,332,810 (2016)
Diller
	Peştuca; Urduca - Farsça - Darice
Din
	İslam; (Sünnilik-Şiilik)

Paştun ya da Peştu (Peştuca: Pəx̌tānə́, Hintçe: Pathan, Farsça: Afgan), Afganistan'ın güneydoğusu ile Pakistan'ın kuzeydoğusunda yaşayan İranlı bir ulus. Konuştukları dil, İran dillerinden Peştucadır. 1923 Anayasası, Afgan ulusal kimliğini oluşturmak amacıyla, etnik gruplarına bakılmaksızın Krallığın tüm vatandaşları için 'Afganlar' terimini kullanmaya başlamasına rağmen 1970'lere kadar Peştunlar tarihsel olarak Afgan olarak anılıyorlardı.

Afganistan bölgesinde yer alan bir halk. 1990'ların sonu ile 2000'lerin başlarında Afganistan'da şeriat rejimini kuran Taliban'ın ana öğesini oluşturmaktadırlar.

Tarih ve Kökenleri

Paştunlar, Afganistan'da ortaya çıktıklarına ve ortak bir atadan geldiklerine inansalar da kesin değildir ve bu konuda farklı görüşler ileri sürülmüştür. 13. ve 16. yüzyıllar arasında bazı Peştu kabilelerinin Pakistan'a göç ettikleri bilinmektedir. Soylarını ortak bir ataya dayandıran kabileler halinde örgütlenmişlerdir. Soy çizgileri babayanlıdır. Her kabile kendi içinde klanlara, alt klanlara ve ataerkil ailelere ayrılır. Ayrıca kendi aralarında ittifaklar oluşturup ittifak savaşları yapmışlardır. Afganistan'da yaklaşık 9.5 milyon, Pakistan'da ise 28 milyon Paştun'un yaşadığı tahmin edilmektedir. Afganistan'daki başlıca Paştun kabileleri Kabil'in güneyindeki Durraniler Kabil'in doğusundaki Gılzailerdir.

Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Peştunlar ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

^ 2017 Pakistan nüfus sayımına göre Pakistan nüfusunun %18,24’ünü Peştunlar oluşturmaktadır. 2017 nüfus sayımına göre Pakistan nüfusu 207,774,520 kişidir. Bu bilgilere göre Pakistan’da tahminen 37 milyon 898 bin 072 Peştun yaşamaktadır.[1] 30 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
^ Afganistan nüfusunun [2] 15 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. %40’ını Peştunlar oluşturmaktadır ve 2016'da Afganistan nüfusu 33,332,025 kişidir. Bu bilgilere göre Afganistan’da tahminen 13 milyon 332 bin 810 Peştun yaşamaktadır.
^ "Constitutional History of Afghanistan". Encyclopædia Iranica. 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2010.
^ "Constitution of Afghanistan (1923)". Afghanistan Online. 26 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2010.
^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; "Greenwood" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
^ "Constitution of the Kingdom of Afghanistan – Wikisource, the free online library". en.wikisource.org (İngilizce). 1 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2024.
^ Huang, Guiyou (30 Aralık 2008). The Greenwood Encyclopedia of Asian American Literature [3 volumes] (İngilizce). ABC-CLIO. ISBN 978-1-56720-736-1. In Afghanistan, up until the 1970s, the common reference to Afghan meant Pashtun. . . . The term Afghan as an inclusive term for all ethnic groups was an effort begun by the "modernizing" King Amanullah (1909-1921). . . .
^ Tyler, John A. (10 Ekim 2021). Afghanistan Graveyard of Empires: Why the Most Powerful Armies of Their Time Found Only Defeat or Shame in This Land of Endless Wars (İngilizce). Aries Consolidated LLC. ISBN 978-1-387-68356-7. The largest ethnic group in Afghanistan is that of Pashtuns, who were historically known as the Afghans. The term Afghan is now intended to indicate people of other ethnic groups as well.

Etnik grup ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

[1] 2017 Pakistan nüfus sayımına göre Pakistan nüfusunun %18,24’ünü Peştunlar oluşturmaktadır. 2017 nüfus sayımına göre Pakistan nüfusu 207,774,520 kişidir. Bu bilgilere göre Pakistan’da tahminen 37 milyon 898 bin 072 Peştun yaşamaktadır.[1] 30 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

[2] Afganistan nüfusunun [2] 15 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. %40’ını Peştunlar oluşturmaktadır ve 2016'da Afganistan nüfusu 33,332,025 kişidir. Bu bilgilere göre Afganistan’da tahminen 13 milyon 332 bin 810 Peştun yaşamaktadır.

[3] "Constitutional History of Afghanistan". Encyclopædia Iranica. 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2010.

[AO-1923-4] "Constitution of Afghanistan (1923)". Afghanistan Online. 26 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2010.

[Greenwood-5] Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; "Greenwood" isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)

[6] "Constitution of the Kingdom of Afghanistan – Wikisource, the free online library". en.wikisource.org (İngilizce). 1 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2024.

[Greenwood2-7] Huang, Guiyou (30 Aralık 2008). The Greenwood Encyclopedia of Asian American Literature [3 volumes] (İngilizce). ABC-CLIO. ISBN 978-1-56720-736-1. In Afghanistan, up until the 1970s, the common reference to Afghan meant Pashtun. . . . The term Afghan as an inclusive term for all ethnic groups was an effort begun by the "modernizing" King Amanullah (1909-1921). . . .

[8] Tyler, John A. (10 Ekim 2021). Afghanistan Graveyard of Empires: Why the Most Powerful Armies of Their Time Found Only Defeat or Shame in This Land of Endless Wars (İngilizce). Aries Consolidated LLC. ISBN 978-1-387-68356-7. The largest ethnic group in Afghanistan is that of Pashtuns, who were historically known as the Afghans. The term Afghan is now intended to indicate people of other ethnic groups as well.