Ryzen Threadripper, AMD'nin Zen mimarisi tabanlı, çok çekirdekli üst düzey masaüstü (HEDT) ve iş istasyonu işlemci serisidir. İlk modelleri 10 Ağustos 2017'de satışa çıktı; seri yüksek çekirdek sayısı, çok sayıda PCIe hattı ve geniş bellek desteğiyle öne çıkar. İş istasyonlarına yönelik Threadripper PRO sürümü daha çok bellek kanalı sunar. Threadripper işlemcileri tasarımlarını büyük ölçüde AMD'nin EPYC sunucu işlemcilerinden alır; AMD bunları iş istasyonlarına göre ayarlanmış donanım yazılımı ve güç ayarlarıyla sunar.
Tarihçe
Birinci ve ikinci kuşak
AMD, ilk Threadripper modelleri 1950X ve 1920X'i 10 Ağustos 2017'de satışa çıkardı. 1950X 16 çekirdek ve 32 iş parçacığı, 1920X 12 çekirdek ve 24 iş parçacığı sunuyordu; sekiz çekirdekli 1900X'in 31 Ağustos'ta gelmesi bekleniyordu. Bütün modeller dört kanallı DDR4 belleği, 64 PCIe 3.0 hattını ve eşzamanlı çoklu iş parçacığını destekliyordu. Çarpanları kilitsizdi ve hız aşırtmaya açıktı; fiyatlar 549 dolardan (1900X) 999 dolara (1950X) uzanıyordu. İşlemciler X399 yonga setli anakartlardaki TR4 soketine takılır. AMD, 4.094 bacaklı bu soketle ilk Ryzen işlemcilerindeki PGA yapısından LGA yapısına geçti. İlk kuşağın soğutma tasarım gücü 180 W'tır.
13 Ağustos 2018'de çıkan ikinci kuşak 12 nm'lik Zen+ çekirdeklerini kullandı ve var olan X399 anakartlara BIOS güncellemesiyle takılabiliyordu. Seri bu kuşakta ikiye ayrıldı. WX modelleri en yüksek çekirdek sayısını, X modelleri ise daha yüksek saat sıklığını hedefliyordu. 32 çekirdekli, 64 iş parçacıklı 2990WX ilk gün satışa çıktı; 16 çekirdekli 2950X 31 Ağustos'ta, 24 çekirdekli 2970WX ile 12 çekirdekli 2920X 29 Ekim 2018'de geldi. AMD'ye göre GlobalFoundries'in 12 nm LP süreci, 14 nm'ye göre aynı saat sıklığında %11'e varan güç tasarrufu ya da aynı güçte %16'ya varan başarım artışı sağlıyordu. Zeppelin kırmığının yaklaşık 4,8 milyar transistörü ve 213 mm²'lik alanı değişmedi. 2990WX'in soğutma tasarım gücü 250 W'a çıktı.
Üçüncü kuşak ve PRO serisi
7 Kasım 2019'da duyurulan ve 25 Kasım'da satışa çıkan üçüncü kuşak, 32 çekirdekli 3970X ve 24 çekirdekli 3960X ile başladı. 7 nm'lik Zen 2 çekirdeklerine geçen bu kuşak PCIe 4.0'ı destekledi ve yeni sTRX4 soketini kullandı; toplam önbellek 144 MB'a çıktı. sTRX4, TR4 ile aynı sayıda, 4.094 bacak taşır ama PCIe 4.0 için elektriksel düzeni değiştirilmiştir. Bu yüzden yeni işlemciler X399 anakartlara, eski işlemciler de TRX40 anakartlara takılamaz. Soğutma tasarım gücü 280 W'tır.
AMD, CES 2020'de 64 çekirdekli, 128 iş parçacıklı 3990X'i duyurdu. İşlemci 7 Şubat 2020'de satışa çıktı; AMD onu masaüstü için ilk 64 çekirdekli işlemci diye tanıttı. 3990X'in tasarımı EPYC Rome işlemcilerine dayanır, ama sekiz yerine dört bellek kanalı ve 128 yerine 64 PCIe 4.0 hattı sunar.
14 Temmuz 2020'de duyurulan Threadripper PRO serisi, iş istasyonları için 64 çekirdeğe kadar çıkan modellerle sekiz kanallı DDR4-3200 belleği (ECC'li RDIMM, LRDIMM ve UDIMM), 128 PCIe 4.0 hattını ve kurumsal güvenlik ile yönetim özelliklerini bir araya getirdi. İlk sistem 64 çekirdekli PRO 3995WX'i kullanan Lenovo ThinkStation P620 oldu. PRO işlemciler WRX80 yonga setli anakartlardaki sWRX8 soketine takılır. Bu soket fiziksel olarak önceki Threadripper ve EPYC soketleriyle aynıdır, ama daha çok bellek kanalı ve PCIe hattı için bacak atamaları değiştirilmiştir.
Zen 3 kuşağı
AMD, Zen 3 tabanlı PRO 5000 WX serisini 8 Mart 2022'de duyurdu. Seri 64 çekirdekli, 128 iş parçacıklı PRO 5995WX ile başlıyordu ve ilk olarak yine ThinkStation P620'de sunuldu. İşlemciler EPYC Milan'a dayanır, 280 W'lık soğutma tasarım gücünü korur ve var olan WRX80 anakartlarda BIOS güncellemesiyle çalışır. AMD bu kuşakta X serisini sürdürmedi; masaüstü ve iş istasyonu kolları Threadripper PRO ve WRX80 platformunda birleşti. 12 ve 16 çekirdekli modeller yalnız sistem üreticilerine sunuldu, öteki modeller Ağustos 2022'de perakende satışta da yer aldı.
Zen 4 ve Zen 5 kuşakları
AMD, 19 Ekim 2023'te Zen 4 tabanlı 7000 serisiyle üst düzey masaüstü pazarına geri döndü; PRO 7000 WX serisi de aynı gün duyuruldu. Masaüstü serisi en çok 64 çekirdek (7980X), PRO serisi 96 çekirdek ve 192 iş parçacığı sunar. İşlemciler 21 Kasım 2023'ten başlayarak perakende satışa çıktı. İki seri de sTR5 soketini kullanır. Masaüstü için TRX50 platformu dört kanallı DDR5 belleği, 48 PCIe 5.0 ve 32 PCIe 4.0 hattını; PRO için WRX90 platformu sekiz kanallı DDR5 belleği ve 128 PCIe 5.0 hattını destekler. TRX50 anakartlara PRO işlemciler de takılabilir. sTR5, sTRX4 ile aynı boyuttadır ama 4.844 bacaklıdır ve önceki soketlerle elektriksel olarak uyumlu değildir. PRO 7000 WX işlemcileri en çok 384 MB son düzey önbellek taşır.
AMD, 20 Mayıs 2025'te Computex fuarında Zen 5 tabanlı 9000 serisini ve PRO 9000 WX serisini duyurdu. PRO 9995WX 96 çekirdek ve 192 iş parçacığı, masaüstü serisinin en büyük modeli 9980X ise 64 çekirdek sunar. PRO serisi 23 Temmuz, masaüstü serisi 31 Temmuz 2025'te satışa çıktı. Bu kuşakta çekirdek sayıları, temel saat sıklıkları ve önbellek boyları 7000 serisiyle aynı kaldı. En yüksek saat sıklığı bütün modellerde 5,4 GHz'e çıktı, soğutma tasarım gücü 350 W'ta kaldı. Bellek desteği DDR5-5200'den DDR5-6400'e yükseldi ve AVX-512 buyrukları 512 bitlik veriyoluyla işlenir hâle geldi. AMD, Zen 5'in getirdiği %16'lık çevrim başına buyruk artışı ve hesaplama yongacıklarının 5 nm'den 4 nm'ye geçişiyle çok iş parçacıklı işlerde önceki kuşağa göre %22'ye varan kazanç bildirdi.
Paket yapısı
İlk iki kuşakta Threadripper, EPYC ile aynı çok yongalı modül paketini kullanır. Pakette dört Zeppelin kırmığı vardır. Her kırmıkta dörder çekirdekli iki çekirdek kompleksi (CCX) yer alır; her kompleksin 8 MB son düzey önbelleği vardır ve her kırmığın kendi bellek ve PCIe denetleyicileri bulunmaktadır. 16 çekirdeğe kadar olan modellerde yalnız iki kırmık çalışır. Öteki iki kırmık elektriksel bağlantısı olmayan işlevsiz parçalardır ve soğutucu sıkıştırıldığında ısı yayıcının çökmemesi için pakete konur. AMD, çalışan kırmıkları paketin çapraz köşelerine yerleştirir. Bir kırmıkta çalışan iş öteki kırmığın belleğindeki veriye ulaşmak istediğinde gecikme artar. AMD bu yüzden BIOS'tan ya da Ryzen Master yazılımından seçilebilen iki bellek kipi sundu; Local kipi tekdüze olmayan bellek erişimini, Distributed kipi tekdüze bellek erişimini kullanır.
2990WX ve 2970WX'te dört kırmığın dördü de çalışır, ama ikisinin bellek ve PCIe denetleyicileri kapatılmıştır. Bu iki kırmık belleğe ve giriş/çıkış birimlerine öteki kırmıklar üzerinden, Infinity Fabric bağlantısıyla ulaşır; bu düzen bellek bant genişliğine duyarlı uygulamalarda başarımı düşürür. Dört kırmıklı WX modellerinde toplam 19,2 milyar transistör 852 mm² silisyuma yayılır. Bellek ve PCIe denetleyicileri açık her kırmık iki kanallı DDR4 bellek ve 32 hatlı PCIe 3.0 bağlantısı sağlar. AMD, Ekim 2018'de en ağır iş parçacıklarını yerel belleği olan kırmıklara taşıyan Dynamic Local Mode yazılımını sundu ve bunun seçili uygulamalarda ortalama %15 kazanç getirdiğini bildirdi.
Üçüncü kuşakla birlikte AMD yongacık tasarımına geçti. 3970X ve 3960X'te dört adet sekiz çekirdekli, 7 nm'lik hesaplama yongacığı (CCD), 12 nm'lik merkezî bir giriş/çıkış kırmığına bağlanır. Giriş/çıkış kırmığı iki adet 32 hatlı PCIe 4.0 denetleyicisini ve iki adet iki kanallı DDR4 bellek denetleyicisini taşır ve bütün hesaplama yongacıklarına belleğe ve PCIe'ye eşit erişim sağlar; böylece önceki kuşakların uzak bellek gecikmesi ortadan kalkar. Her hesaplama yongacığı yaklaşık 3,9 milyar, giriş/çıkış kırmığı yaklaşık 8,34 milyar transistör taşır; 3970X'te toplam yaklaşık 23,94 milyar transistör 712 mm² silisyuma yayılır. 3990X sekiz hesaplama yongacığıyla yaklaşık 39,54 milyar transistöre ve 1.008 mm² silisyuma ulaşır.
Zen 3 kuşağında her sekiz çekirdekli hesaplama yongacığının 32 MB'lık son düzey önbelleği tek bir bütün hâline geldi. Zen 4 tabanlı 7000 serisi, EPYC Genoa ile aynı 6 nm'lik giriş/çıkış kırmığını kullanır; sunuculardaki fazla bellek denetleyicileri ve CXL bağlantısı kapatılmıştır. Modellerde 8 ya da 12 hesaplama yongacığı vardır. 9000 serisinde 4 nm'lik hesaplama yongacıkları 6 nm'lik giriş/çıkış kırmığının yanlarına dört sıra hâlinde üçer üçer dizilir. 96 çekirdekli 9995WX on iki, 64 çekirdekli 9980X sekiz hesaplama yongacığı taşır.
Seriler
| Seri | Kod adı | Çıkış yılı | Mimari | Hesaplama kırmığının üretim süreci | En çok çekirdek | Soket | Bellek kanalı | PCIe hatları | Soğutma tasarım gücü (W) | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1000 | Whitehaven | 2017 | Zen | 14 nm | 16 | TR4 | 4 × DDR4 | 64 × PCIe 3.0 | 180 | |
| 2000 | Colfax | 2018 | Zen+ | 12 nm | 32 | TR4 | 4 × DDR4 | 64 × PCIe 3.0 | 250 | |
| 3000 | Castle Peak | 2019 | Zen 2 | 7 nm | 64 | sTRX4 | 4 × DDR4 | 64 × PCIe 4.0 | 280 | |
| PRO 3000 WX | 2020 | Zen 2 | 7 nm | 64 | sWRX8 | 8 × DDR4 | 128 × PCIe 4.0 | 280 | ||
| PRO 5000 WX | Chagall | 2022 | Zen 3 | 7 nm | 64 | sWRX8 | 8 × DDR4 | 128 × PCIe 4.0 | 280 | |
| 7000 | Storm Peak | 2023 | Zen 4 | 5 nm | 64 | sTR5 | 4 × DDR5 | 48 × PCIe 5.0, 32 × PCIe 4.0 | 350 | |
| PRO 7000 WX | Storm Peak | 2023 | Zen 4 | 5 nm | 96 | sTR5 | 8 × DDR5 | 128 × PCIe 5.0 | 350 | |
| 9000 | Shimada Peak | 2025 | Zen 5 | 4 nm | 64 | sTR5 | 4 × DDR5 | 80 × PCIe 5.0 | 350 | |
| PRO 9000 WX | Shimada Peak | 2025 | Zen 5 | 4 nm | 96 | sTR5 | 8 × DDR5 | 128 × PCIe 5.0 | 350 |
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ "AMD Ryzen Threadripper" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 2 Haziran 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Advanced Micro Devices (10 Ağustos 2017). "AMD Launches the Highest-Performance Desktop Processor, Ever, with Ryzen Threadripper High End Desktop Processors" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Advanced Micro Devices (14 Temmuz 2020). "AMD Announce World's First 64-Core PRO Workstation, the Lenovo ThinkStation P620, the Pinnacle of Performance for Modern Professionals" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c d e Wallossek, Igor; Alcorn, Paul (10 Ağustos 2017). "AMD Ryzen Threadripper 1950X Review". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c d e f g Alcorn, Paul (21 Mayıs 2025). "AMD Announces Threadripper HEDT and Pro 9000-Series CPUs: 96 cores and 192 threads for Desktops and Workstations". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Advanced Micro Devices (13 Ağustos 2018). "AMD Launches World's Most Powerful Desktop Processor: Bigger, Better 2nd Generation AMD Ryzen Threadripper Processors Break Boundaries of High-End Desktop Market" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Advanced Micro Devices (29 Ekim 2018). "AMD Expands 2nd Generation Ryzen Threadripper Desktop Processor Line-up, Powering Ultimate Computing Experiences, Available Today From $649" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Wallossek, Igor; Alcorn, Paul (13 Ağustos 2018). "Ryzen Threadripper 2 (2990WX and 2950X) Review: AMD Unleashes 32 Cores". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Advanced Micro Devices (7 Kasım 2019). "AMD Introduces World's Fastest High-End Desktop Processors With 3rd Gen Ryzen Threadripper Family" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Alcorn, Paul (20 Aralık 2019). "AMD Threadripper 3970X and 3960X Review: Taking Over The High End". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Advanced Micro Devices (6 Ocak 2020). "AMD Announces World's Highest Performance Desktop and Ultrathin Laptop Processors at CES 2020" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c d Alcorn, Paul (7 Şubat 2020). "AMD 64-Core Threadripper 3990X Review: Battle of the Flagships". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Alcorn, Paul (21 Ağustos 2022). "AMD Threadripper Pro 5995WX and 5975WX Review: Sheer Threaded Dominance". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Advanced Micro Devices (8 Mart 2022). "New AMD Ryzen Threadripper PRO 5000 WX-Series Processors are the Ultimate Workstation Processors for Professionals" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Alcorn, Paul (8 Mart 2022). "AMD Details Ryzen Threadripper Pro 5000 WX-Series, Zen 3 up to 64 Cores". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Advanced Micro Devices (19 Ekim 2023). "AMD Introduces New AMD Ryzen Threadripper 7000 Series Processors and Ryzen Threadripper PRO 7000 WX-Series Processors for the Ultimate Workstation" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c d e Alcorn, Paul (19 Ekim 2023). "AMD Announces Threadripper HEDT and Pro 7000-Series CPUs: 96 cores and 192 threads for Desktops and Workstations". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Advanced Micro Devices (20 Mayıs 2025). "AMD Introduces New Radeon Graphics Cards and Ryzen Threadripper Processors at COMPUTEX 2025" (İngilizce). AMD. Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Liu, Zhiye (17 Temmuz 2025). "AMD launches Threadripper Pro 9000 WX-series CPUs with up to 96 Zen 5 cores for $11,699". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Nasir, Hassam (26 Temmuz 2025). "Threadripper 9000 CPUs will revive the HEDT market on July 31, starting at $1,499 for 24 cores". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Alcorn, Paul (16 Eylül 2017). "Retail AMD Threadripper Delidded, Four Die Present". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Wallossek, Igor; Alcorn, Paul (13 Ağustos 2018). "Architecture, NUMA & Game Mode - Ryzen Threadripper 2 (2990WX and 2950X) Review: AMD Unleashes 32 Cores". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 12 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b c Liu, Zhiye (5 Eylül 2019). "AMD Ryzen Threadripper 3000 Series CPUs: Rumors, Release Date, All We Know". Tom's Hardware (İngilizce). Erişim tarihi: 7 Ekim 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)