Samsu-ditāna | |
|---|---|
| Doğum | MÖ 17. yüzyıl |
| Ölüm | MÖ 16. yüzyıl |
| Başlık | Babil Kralı |
| Dönem | 31 yıl; MÖ 1625-1595 (orta kronoloji) MÖ 1617-1587 (aşağı orta kronoloji) MÖ 1562–1531 (kısa kronoloji) |
| Yerine geldiği | Ammi-Şaduqa |
| Yerine gelen | Yok |
Samsu-ditāna, Birinci Babil İmparatorluğu'nın 11. ve son kralıdır, MÖ 1625 – 1595 (Antik Yakın Doğu kronolojisi), MÖ 1617-1587 (aşağı orta kronoloji) veya MÖ 1562 – 1531 (kısa kronoloji) yılları arasında 31 yıl hüküm sürmüştür.. Saray hizmetlilerinin mühürlerinde kralın ismi çivi yazısı ile fonetik olarak sa-am-su-di-ta-na şeklinde yazılmıştır. Hükümdarlığı dönemine ait en önemli olay Babil'in Hititler tarafından yağmalanmasıyla hanedanın aniden sona ermesidir.
Tarih
Hammurabi'nin büyük büyük torunudur ve Babil krallığı, bu seçkin atasının dönemindeki zirvesinden bu yana önemli ölçüde küçülmüş olsa da, hâlâ Babil'den Fırat boyunca kuzeye, Mari ve Terka'ya kadar uzanıyordu. Dönemine ait yıl adlarının çoğunlukla tanrılara armağanlar sunmak ve kendisine adanmış heykeller dikmekle ilgili olması ve hiçbirinde savaş yürütüldüğü veya anıtsal yapılar inşa edildiğine dair ibareler bulunmaması, Samsu-ditāna'nın çoğunlukla savaş yanlısı olmayan ve krallığının merkezinde evinde kalmaktan memnun görünen bir adam olduğu şeklinde yorumlanmaktadır. Günümüze ulaşmış hiçbir yazıtı yoktur. Babil'in 2. Hanedanı olan Deniz Diyarı Hanedanlığı'nın 6. kralı olan Gulkişar'ın kraliyet destanı, Samsu-ditāna'ya karşı düşmanlığını anlatır.
Mevcut Tamitu metinlerinde, Şamaş ve Hadad tanrılarına yöneltilen ve içinde yedi "asi" düşmanın adının geçtiği kehanet sorularından, Samsu-ditāna'nın bir saldırıdan korktuğu anlaşılmaktadır. Ancak, Babil devleti çürüme sürecinde olduğundan, makamlar kalıtsal hale geldiğinden, kraliyet ayrıcalıklarını gasp ettiğinden ve şişkin bürokrasiyi finanse etmek için askeri hizmet yerine ödemeler kabul edildiğinden, bunu engelleme gücü olmamıştır.
Samsu-ditāna ve Birinci Babil Hanedanı'na son darbe ise hiç beklenmedik bir yerden gelmiş ve hükümdarlığı MÖ 1595'te (Orta Kronoloji) veya MÖ 1531'de (Kısa Kronoloji) Hitit Kralı I. Murşili'nin düzenlediği bir sefer sonucu Babil'in yağmalanmasıyla sona ermiştir. Bu olay çok daha geç bir döneme ait Babil Kronikleri olarak bilinen belgenin Erken Krallar Tarihi kısmında tek bir cümleyle şöyle belirtilir: “Samsu-ditāna zamanında Hititler Akad'a karşı yürüdü.” Muršili'nin seferi kalıcı bir işgal girişimi olmamış, Babil'den önce Halpa'ya (antik Halep) karşı yaptığı gibi sadece ganimet ve esir almak için düzenlenmiştir. Aynı olay Hitit kaynaklarında, “(Mursili) daha sonra Babil'e yürüdü ve Babil'i yok etti, Hurri birliklerini yendi ve esirleri ve Babil'in mallarını Hattuşa'ya getirdi” ifadesini içeren Telepinu Fermanı'nda yer almaktadır. Mursili, Babil'in koruyucu tanrısı Marduk'un ve eşi Sarpanit'in heykellerini ele geçirip Hani'ye götürmüş ve yaklaşık 24 yıl sonra Kassit kralı Agum-Kakrime zamanında geri götürülene kadar tanrı heykelleri orada kalmıştır. Babil harabeye dönmüş ve Kassit hanedanının ortaya çıkışına kadar yeniden iskan edilmemiştir.
Yazıtlar
Kaynakça
- ↑ Douglas Frayne (1990). Old Babylonian Period (2003-1595 B.C.) RIM The Royal Inscriptions of Mesopotamia (Book 4). University of Toronto Press. ss. 436-438.
- ↑ Bu dönemin Mesopotamya krallıklarında her yıla o yılın en önemli olaylarından seçilen bir ad verilmekte ve dokümanlarda tarih olarak bu yıl adı kullanılmaktaydı.
- ↑ Amanda H. Podany (20 Ocak 2012). Brotherhood of Kings: How International Relations Shaped the Ancient Near East. Oxford University Press. s. 120.
- ↑ A. K. Grayson (1975). Assyrian and Babylonian Chronicles. J. J. Augustin. s. 234.
- ↑ Elyze Zomer (2019). Middle Babylonian Literary Texts from the Frau Professor Hilprecht Collection, Jena. Harrassowitz Verlag. ss. 3-38.
- ↑ W G Lambert (2007). Babylonian Oracle Questions. Eisenbrauns. s. 143.
- ↑ Dominique Charpin (1995). "The History of Ancient Mesopotamia: An Overview". Jack Sasson (Ed.). Civilizations of the Ancient Near East. Schribner. s. 817.
- ↑ H. W. F. Saggs (2000). Babylonians. University of California Press. s. 114.
- ↑ Bağdat yakınlarındaki Tell Muhammad'da bulunan belgelerde yıl adı olarak "Babil'in yeniden iskan edilişinin 38. yılı (MU.38.KAM.MA ša KA2.DINGIR.RAki uš.bu) kral Šipta'ulzi yılı" ifadesi geçer. L. Sassmannshausen (2000). "The adaptation of the Kassites to the Babylonian Civilization". K. Van Lerberghe and G. Voet (Ed.). Languages and Cultures in Contact at the Crossroads of Civilizations in the Syro-Mesopotamia Realm. Peeters Publishers. ss. 413-414.